{"id":"https://openalex.org/W7067539307","doi":null,"title":"Le ragioni della diffusione degli algoritmi nelle decisioni amministrative. Vantaggi e limiti.","display_name":"Le ragioni della diffusione degli algoritmi nelle decisioni amministrative. Vantaggi e limiti.","publication_year":2023,"publication_date":"2023-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7067539307"},"language":"it","primary_location":{"id":"pmh:oai:research.unite.it:11575/138580","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/11575/138580","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401171","display_name":"UniTERAMO Research Catalog (University of Teramo)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I124326101","host_organization_name":"University of Teramo","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I124326101"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"","raw_type":"info:eu-repo/semantics/bookPart"},"volume":null,"type":"book-chapter","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":false,"oa_status":"closed","oa_url":null,"any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Sergio Altitonante","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Sergio Altitonante","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.79173239,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":true,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10953","display_name":"E-Government and Public Services","score":0.33329999446868896,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3320","display_name":"Political Science and International Relations"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10953","display_name":"E-Government and Public Services","score":0.33329999446868896,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3320","display_name":"Political Science and International Relations"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12986","display_name":"Administrative Law and Governance","score":0.2515000104904175,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3308","display_name":"Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13364","display_name":"Digitalization, Law, and Regulation","score":0.13930000364780426,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3308","display_name":"Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/automated-decision-making","display_name":"automated decision-making","score":0.6539999842643738},{"id":"https://openalex.org/keywords/public-administration","display_name":"public administration","score":0.5419999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/big-data","display_name":"big data","score":0.6880000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-neutrality","display_name":"algorithmic neutrality","score":0.6460000276565552},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-opacity","display_name":"algorithmic opacity","score":0.8149999976158142},{"id":"https://openalex.org/keywords/legal-certainty","display_name":"legal certainty","score":0.8080000281333923},{"id":"https://openalex.org/keywords/human-oversight","display_name":"human oversight","score":0.4009999930858612},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-bias","display_name":"algorithmic bias","score":0.44999998807907104},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-accountability","display_name":"algorithmic accountability","score":0.4189999997615814},{"id":"https://openalex.org/keywords/public-sector-efficiency","display_name":"administrative efficiency","score":0.4390000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/citizen-administration-relations","display_name":"citizen-administration relations","score":0.5960000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-explainability","display_name":"algorithmic explainability","score":0.41499999165534973},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-governance","display_name":"algorithmic governance","score":0.36899998784065247}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.8427000045776367},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.45019999146461487},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.2150000035762787},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.1826999932527542},{"id":"https://openalex.org/C29592376","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q206799","display_name":"Electric energy","level":3,"score":0.1315000057220459},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.12970000505447388},{"id":"https://openalex.org/C2988425146","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q385378","display_name":"Building industry","level":2,"score":0.12430000305175781},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.10689999908208847},{"id":"https://openalex.org/C2781291010","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q178580","display_name":"Period (music)","level":2,"score":0.09679999947547913},{"id":"https://openalex.org/C3017498402","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11084414","display_name":"Modern life","level":3,"score":0.09239999949932098},{"id":"https://openalex.org/C2994235377","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q664183","display_name":"Consumer law","level":2,"score":0.08990000188350677},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.08910000324249268},{"id":"https://openalex.org/C52069626","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4692","display_name":"The Renaissance","level":2,"score":0.0868000015616417},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.08330000191926956},{"id":"https://openalex.org/C2989044035","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11650","display_name":"Electronic equipment","level":2,"score":0.08100000023841858},{"id":"https://openalex.org/C3019307219","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5476245","display_name":"Fourth generation","level":3,"score":0.07909999787807465},{"id":"https://openalex.org/C127413603","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11023","display_name":"Engineering","level":0,"score":0.07900000363588333},{"id":"https://openalex.org/C2989499966","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q664183","display_name":"Consumer protection","level":2,"score":0.07859999686479568},{"id":"https://openalex.org/C2776020233","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2006518","display_name":"Royal family","level":3,"score":0.07620000094175339},{"id":"https://openalex.org/C3018587665","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7268696","display_name":"Qualitative analysis","level":3,"score":0.07590000331401825},{"id":"https://openalex.org/C2780363275","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q390689","display_name":"Basic law","level":3,"score":0.07429999858140945},{"id":"https://openalex.org/C93760107","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7791","display_name":"History of Italy","level":3,"score":0.07280000299215317},{"id":"https://openalex.org/C513568399","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q515601","display_name":"Italian studies","level":2,"score":0.07050000131130219},{"id":"https://openalex.org/C2987767877","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q352862","display_name":"Time lag","level":3,"score":0.07000000029802322},{"id":"https://openalex.org/C2992860105","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7631392","display_name":"Subject matter","level":3,"score":0.06909999996423721},{"id":"https://openalex.org/C2994163287","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q16866286","display_name":"World market","level":2,"score":0.06679999828338623},{"id":"https://openalex.org/C2778419888","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2750057","display_name":"Industrial property","level":3,"score":0.06539999693632126},{"id":"https://openalex.org/C2993465482","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q627364","display_name":"Public work","level":2,"score":0.06419999897480011},{"id":"https://openalex.org/C2986587452","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q938438","display_name":"Statistical analysis","level":2,"score":0.06279999762773514},{"id":"https://openalex.org/C2993597288","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q183560","display_name":"Mental deficiency","level":2,"score":0.06260000169277191},{"id":"https://openalex.org/C3020113586","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q179671","display_name":"National state","level":3,"score":0.06109999865293503},{"id":"https://openalex.org/C2986592023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1802419","display_name":"State government","level":3,"score":0.0608999989926815},{"id":"https://openalex.org/C2984282874","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q10952243","display_name":"Industrial equipment","level":2,"score":0.060100000351667404},{"id":"https://openalex.org/C2992829110","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3921615","display_name":"First generation","level":3,"score":0.05990000069141388},{"id":"https://openalex.org/C2988805333","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q184190","display_name":"Reinforced concrete","level":2,"score":0.059300001710653305},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.059300001710653305},{"id":"https://openalex.org/C62147058","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q721587","display_name":"Telegraphy","level":3,"score":0.058800000697374344},{"id":"https://openalex.org/C2987528374","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q542929","display_name":"Chemical products","level":2,"score":0.05810000002384186},{"id":"https://openalex.org/C2988016980","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q22855","display_name":"Consumer market","level":2,"score":0.057999998331069946},{"id":"https://openalex.org/C2992936063","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q216200","display_name":"Legal norm","level":2,"score":0.05779999867081642}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:research.unite.it:11575/138580","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/11575/138580","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401171","display_name":"UniTERAMO Research Catalog (University of Teramo)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I124326101","host_organization_name":"University of Teramo","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I124326101"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"","raw_type":"info:eu-repo/semantics/bookPart"}],"best_oa_location":null,"sustainable_development_goals":[{"score":0.5473999977111816,"id":"https://metadata.un.org/sdg/16","display_name":"Peace, justice, and strong institutions"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7065041106","https://openalex.org/W7216856886","https://openalex.org/W3045070095","https://openalex.org/W7011146216","https://openalex.org/W3177097725","https://openalex.org/W7043746034","https://openalex.org/W7167737873","https://openalex.org/W3159112718","https://openalex.org/W7067124639","https://openalex.org/W7061375142"],"abstract_inverted_index":{"L\u2019uso":[0,268],"degli":[1,63,178],"algoritmi":[2,64,100,179,333,374],"consente":[3],"un\u2019automazione":[4],"totale":[5],"o":[6,20,25,49,51,300],"parziale":[7],"delle":[8,136,263],"decisioni":[9],"amministrative":[10],"e":[11,18,134,139,154,199,202,227,252,319,340],"di":[12,69,80,97,104,113,287,292,296,303,358],"attivita\u0300":[13,144],"che":[14,122,212,221,349,388],"possono":[15],"essere":[16],"ripetitive":[17],"semplici":[19],"estremamente":[21],"complesse.":[22],"L\u2019aiuto":[23],"all\u2019uomo":[24],"la":[26,55,102,127,132,140,152,155,194,203,294,347,378,392],"sua":[27,362],"sostituzione":[28],"diventano":[29],"sempre":[30],"piu\u0300":[31,345],"frequenti,":[32],"anche":[33,181,257],"se":[34,40],"non":[35,232],"e\u0300":[36,389],"mai":[37],"facile":[38],"stabilire":[39],"i":[41,174,247,254,272,317],"risultati":[42,75,130],"del":[43,266,269,329,337],"calcolo":[44],"algoritmico":[45],"costituiscano":[46],"un":[47,110,335],"suggerimento":[48],"un\u2019integrazione,":[50],"quando":[52],"condizionino":[53],"completamente":[54],"scelta":[56],"umana,":[57],"\u201ccatturandola\u201d.":[58],"Le":[59],"ragioni":[60],"della":[61,142,163,368],"diffusione":[62],"risiedono":[65],"in":[66,71,87,214,258,341,355,386],"una":[67,298,301,356],"pluralita\u0300":[68],"fattori,":[70],"primis":[72],"l\u2019immediatezza":[73],"dei":[74,129,157,182,205,241,260,312],"cui":[76,207,238],"essi":[77],"pervengono,":[78],"capacita\u0300":[79,103],"grande":[81],"importanza":[82],"per":[83,186,244,377],"le":[84,192],"pubbliche":[85],"amministrazioni,":[86],"quanto":[88,215],"puo\u0300":[89],"contribuire":[90],"sensibilmente":[91],"a":[92,325],"incrementare":[93],"il":[94,106,161,210,223,228,289,327,366,384],"loro":[95,108,125,195,255,270,283,305,379],"livello":[96],"efficienza.":[98],"Gli":[99,332],"hanno":[101],"riprodurre":[105],"compito":[107],"affidato":[109],"numero":[111],"infinito":[112],"volte,":[114],"spesso":[115,231],"con":[116],"semplicita\u0300,":[117],"fra":[118,169],"gli":[119,147,239,373],"altri":[120,148],"vantaggi":[121,175],"derivano":[123],"dal":[124],"impiego:":[126],"omogeneita\u0300":[128],"prodotti,":[131,256],"semplificazione":[133],"standardizzazione":[135],"procedure,":[137],"l\u2019armonizzazione":[138],"razionalizzazione":[141],"stessa":[143,363],"amministrativa.":[145],"Fra":[146],"benefici":[149],"si":[150,188,208,375],"annoverano":[151],"prevedibilita\u0300":[153],"precisione":[156],"risultati,":[158,206],"soddisfacendo":[159],"cosi\u0300":[160],"requisito":[162],"certezza":[164],"giuridica,":[165],"cruciale":[166],"nei":[167],"rapporti":[168],"cittadini":[170],"ed":[171,180,277],"amministrazione.":[172],"Enunciati":[173],"derivanti":[176],"dall\u2019uso":[177],"Big":[183,273],"data,":[184,274],"impiegati":[185],"alimentarli,":[187],"passera\u0300":[189],"ad":[190],"evidenziarne":[191],"criticita\u0300:":[193],"presunta":[196],"neutralita\u0300,":[197],"l\u2019invisibilita\u0300":[198],"l\u2019opacita\u0300,":[200],"l\u2019imprevedibilita\u0300":[201],"fallibilita\u0300":[204],"aggiunge":[209],"fatto":[211,293],"essi,":[213],"entita\u0300":[216],"commerciali":[217],"tutelate":[218],"dalle":[219],"disposizioni":[220],"regolano":[222],"diritto":[224],"d\u2019":[225],"autore":[226],"segreto":[229],"industriale,":[230],"sono":[233],"pienamente":[234],"conoscibili.":[235],"L\u2019aggiornamento":[236],"costante,":[237],"sviluppatori":[240],"software":[242],"ricorrono":[243],"adattare":[245],"continuamente":[246],"sistemi,":[248],"rendono":[249],"poi":[250],"instabili":[251],"discontinui":[253],"ragione":[259],"rapidi":[261],"sviluppi":[262],"diverse":[264],"tecniche":[265],"settore,":[267],"carburante,":[271],"accresce":[275],"incertezza":[276],"opacita\u0300,":[278],"determinando":[279],"ulteriore":[280],"confusione.":[281],"La":[282],"scarsa":[284],"trasparenza":[285],"impedisce":[286],"comprenderne":[288],"funzionamento,":[290],"limitando":[291],"possibilita\u0300":[295],"ottenere":[297],"rimozione":[299],"correzione":[302],"eventuali":[304],"errori.":[306],"I":[307],"modelli":[308],"matematici,":[309],"alla":[310,361],"base":[311],"codici":[313],"sorgente,":[314],"inoltre":[315],"apprendono":[316],"pregiudizi":[318],"li":[320],"scolpiscono":[321],"negli":[322],"algoritmi,":[323],"emblematico":[324],"riguardo":[326],"caso":[328],"sistema":[330],"COMPAS.":[331],"determinano":[334],"sovvertimento":[336],"rapporto":[338],"uomo-macchina":[339],"tale":[342],"quadro":[343],"diventa":[344],"pressante":[346],"preoccupazione":[348],"lo":[350],"sviluppo":[351],"dell\u2019automazione":[352],"ponga":[353],"l\u2019uomo":[354],"posizione":[357],"subordinazione":[359],"rispetto":[360],"creatura,":[364],"ipotizzando":[365],"riproporsi":[367],"dinamica":[369],"servo-padrone,":[370],"nella":[371],"quale":[372],"impongono":[376],"forza":[380],"pratica,":[381],"rendendo":[382],"schiavo":[383],"decisore":[385],"quella":[387],"stata":[390],"definita":[391],"\u201cdittatura":[393],"dell\u2019algoritmo\u201d.":[394]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-02-09T06:03:36.439944","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
