{"id":"https://openalex.org/W7036100272","doi":null,"title":"Aproximaci\u00f3n ling\u00fc\u00edstica en el dise\u00f1o de un corpus anotado en espa\u00f1ol sobre COVID-19 para sistemas de pregunta-respuesta","display_name":"Aproximaci\u00f3n ling\u00fc\u00edstica en el dise\u00f1o de un corpus anotado en espa\u00f1ol sobre COVID-19 para sistemas de pregunta-respuesta","publication_year":2023,"publication_date":"2023-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W7036100272"},"language":"es","primary_location":{"id":"pmh:oai:kerwa.ucr.ac.cr:10669/90416","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/10669/90416","pdf_url":"https://www.kerwa.ucr.ac.cr/bitstreams/2b78cfff-b40c-4187-9728-6f2f1fe9d6ae/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400069","display_name":"Investigative News in Education (Universidad de Costa Rica)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I198243066","host_organization_name":"Universidad Nacional","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I198243066"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"San Jos\u00e9, Costa Rica: Universidad de Costa Rica","raw_type":"tesis de maestr\u00eda"},"volume":null,"type":"dissertation","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://www.kerwa.ucr.ac.cr/bitstreams/2b78cfff-b40c-4187-9728-6f2f1fe9d6ae/download","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Barboza Hidalgo, Graciela Yisl\u00e9n","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Barboza Hidalgo, Graciela Yisl\u00e9n","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":null,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":null,"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":true,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9911999702453613,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10181","display_name":"Natural Language Processing Techniques","score":0.9911999702453613,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10028","display_name":"Topic Modeling","score":0.0017000000225380063,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12031","display_name":"Speech and dialogue systems","score":0.0013000000035390258,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/spanish-language","display_name":"Spanish language","score":0.7160000205039978},{"id":"https://openalex.org/keywords/question-answering-systems","display_name":"question answering systems","score":0.7039999961853027},{"id":"https://openalex.org/keywords/chatbots","display_name":"chatbots","score":0.6890000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/lexical-functional-grammar","display_name":"Lexical-Functional Grammar","score":0.9350000023841858},{"id":"https://openalex.org/keywords/corpus-linguistics","display_name":"corpus linguistics","score":0.800000011920929},{"id":"https://openalex.org/keywords/inter-annotator-agreement","display_name":"inter-annotator agreement","score":0.8930000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/fleiss-kappa","display_name":"Fleiss' kappa","score":0.8009999990463257},{"id":"https://openalex.org/keywords/verb-analysis","display_name":"verb analysis","score":0.3630000054836273},{"id":"https://openalex.org/keywords/natural-language-processing-resources","display_name":"natural language processing resources","score":0.597000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/spanish-as-a-foreign-language","display_name":"Spanish as a foreign language","score":0.4880000054836273},{"id":"https://openalex.org/keywords/spanish-as-a-second-language","display_name":"Spanish as a second language","score":0.5759999752044678}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.4968000054359436},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.47269999980926514},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.33379998803138733},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.22460000216960907},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.20559999346733093},{"id":"https://openalex.org/C154945302","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11660","display_name":"Artificial intelligence","level":1,"score":0.2012999951839447},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.19460000097751617},{"id":"https://openalex.org/C41895202","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8162","display_name":"Linguistics","level":1,"score":0.1875},{"id":"https://openalex.org/C121332964","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q413","display_name":"Physics","level":0,"score":0.17739999294281006},{"id":"https://openalex.org/C2987496018","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1860","display_name":"English language","level":2,"score":0.16539999842643738}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"pmh:oai:kerwa.ucr.ac.cr:10669/90416","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/10669/90416","pdf_url":"https://www.kerwa.ucr.ac.cr/bitstreams/2b78cfff-b40c-4187-9728-6f2f1fe9d6ae/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400069","display_name":"Investigative News in Education (Universidad de Costa Rica)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I198243066","host_organization_name":"Universidad Nacional","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I198243066"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"San Jos\u00e9, Costa Rica: Universidad de Costa Rica","raw_type":"tesis de maestr\u00eda"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:kerwa.ucr.ac.cr:10669/90416","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://hdl.handle.net/10669/90416","pdf_url":"https://www.kerwa.ucr.ac.cr/bitstreams/2b78cfff-b40c-4187-9728-6f2f1fe9d6ae/download","source":{"id":"https://openalex.org/S4306400069","display_name":"Investigative News in Education (Universidad de Costa Rica)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I198243066","host_organization_name":"Universidad Nacional","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I198243066"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"San Jos\u00e9, Costa Rica: Universidad de Costa Rica","raw_type":"tesis de maestr\u00eda"},"sustainable_development_goals":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W7036100272.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W7036100272.grobid-xml"},"referenced_works_count":60,"referenced_works":["https://openalex.org/W1566263886","https://openalex.org/W1956268098","https://openalex.org/W1985139715","https://openalex.org/W1995829030","https://openalex.org/W2001771035","https://openalex.org/W2056763694","https://openalex.org/W2111848214","https://openalex.org/W2124874361","https://openalex.org/W2234265964","https://openalex.org/W2316931181","https://openalex.org/W2604831538","https://openalex.org/W2896457183","https://openalex.org/W2906579211","https://openalex.org/W2942911521","https://openalex.org/W2964260019","https://openalex.org/W2992123060","https://openalex.org/W2996309588","https://openalex.org/W3018647120","https://openalex.org/W3021534198","https://openalex.org/W3021999948","https://openalex.org/W3030163527","https://openalex.org/W3038687032","https://openalex.org/W3039643360","https://openalex.org/W3044533399","https://openalex.org/W3080274575","https://openalex.org/W3107729181","https://openalex.org/W3171010408","https://openalex.org/W3177599154","https://openalex.org/W4233750375","https://openalex.org/W4236521339","https://openalex.org/W4242407329","https://openalex.org/W4246020459","https://openalex.org/W4252746242","https://openalex.org/W4285787895","https://openalex.org/W4287775543","https://openalex.org/W4303579584","https://openalex.org/W4313447114","https://openalex.org/W4315797044","https://openalex.org/W4320495408","https://openalex.org/W4321472057","https://openalex.org/W4321524280","https://openalex.org/W4323256981","https://openalex.org/W4323697401","https://openalex.org/W4324148013","https://openalex.org/W4360584537","https://openalex.org/W4361766487","https://openalex.org/W4362700315","https://openalex.org/W4362703233","https://openalex.org/W4364385323","https://openalex.org/W4365601444","https://openalex.org/W4366733439","https://openalex.org/W4366989525","https://openalex.org/W4367369752","https://openalex.org/W4367628242","https://openalex.org/W4379259169","https://openalex.org/W4384662964","https://openalex.org/W4387886075","https://openalex.org/W4389523957","https://openalex.org/W4416650171","https://openalex.org/W6931523454"],"related_works":["https://openalex.org/W2162146155","https://openalex.org/W1608904889","https://openalex.org/W1503234202","https://openalex.org/W7033997624","https://openalex.org/W4412604249","https://openalex.org/W39823478","https://openalex.org/W2234265964","https://openalex.org/W3195105388","https://openalex.org/W2767131315","https://openalex.org/W2241202704"],"abstract_inverted_index":{"Los":[0],"recursos":[1],"del":[2,4,33,88,94,183,251,319,397],"Procesamiento":[3],"Lenguaje":[5],"Natural,":[6],"en":[7,45,104,114,159,171,207,217,223,329,387,402],"conjunto":[8],"con":[9,52,118,132,151,173,271,279,297,309],"los":[10,18,24,60,146,178,242,269,287,350,367],"corpus":[11,40,401],"anotados,":[12],"han":[13],"acelerado":[14],"el":[15,30,46,208,224,239,246,390],"desarrollo":[16,320],"de":[17,21,39,48,50,54,62,73,79,82,96,101,130,139,166,168,191,212,220,235,247,254,268,274,276,282,286,293,295,300,306,321,339,342,344,376,379,381,392,400,407,410],"sistemas":[19,49],"inteligentes":[20],"pregunta-respuesta":[22,51],"(chatbots),":[23],"cuales":[25],"se":[26,67,162,205,237,259,325,331,356],"entrenan":[27],"para":[28,148,177,187,230,312,349,365,384],"imitar":[29],"comportamiento":[31],"ling\u00fc\u00edstico":[32,38,211],"ser":[34],"humano.":[35],"El":[36,99],"etiquetado":[37,100],"es":[41,106,124],"un":[42,107,164,174,264,272,291,340],"proceso":[43],"necesario":[44],"entrenamiento":[47,225],"m\u00e9todos":[53],"aprendizaje":[55],"autom\u00e1tico;":[56],"sin":[57,121],"embargo,":[58],"desde":[59],"inicios":[61],"la":[63,71,74,80,97,128,136,140,189,196,213,218,313,322,405,408],"Inteligencia":[64],"Artificial":[65],"(AI)":[66],"ha":[68,110,304],"intentado":[69],"agilizar":[70],"evoluci\u00f3n":[72],"ingenier\u00eda":[75],"ling\u00fc\u00edstica":[76],"a":[77,227],"trav\u00e9s":[78],"automatizaci\u00f3n":[81],"las":[83,333,337],"tareas":[84],"pertenecientes":[85],"al":[86,112,267,285,317],"procesamiento":[87],"lenguaje":[89,343],"natural,":[90],"prescindiendo,":[91],"muchas":[92],"veces,":[93],"aporte":[95],"Ling\u00fc\u00edstica.":[98],"roles":[102,169,351,368,385],"sem\u00e1nticos":[103],"espa\u00f1ol":[105],"tema":[108],"que":[109,261,289,359],"permanecido":[111],"margen":[113],"NLP":[115],"y":[116,144,195,215,245,278,336,389],"contin\u00faa":[117],"numerosos":[119],"problemas":[120],"resolver":[122],"y,":[123],"por":[125,249,374,395],"esto":[126,188],"que,":[127],"intervenci\u00f3n":[129],"ling\u00fcistas,":[131],"su":[133],"conocimiento":[134],"sobre":[135],"estructura":[137],"interna":[138],"lengua,":[141],"permite":[142],"mejorar":[143],"robustecer":[145],"modelos":[147],"Machine":[149],"Learning":[150],"aportes":[152],"te\u00f3ricos":[153],"ling\u00fc\u00edsticos":[154],"pertinentes.":[155],"Por":[156],"lo":[157],"anterior,":[158],"esta":[160],"tesis":[161,204],"cre\u00f3":[163],"modelo":[165,234,341],"anotaci\u00f3n":[167,236,380],"tem\u00e1ticos":[170,386],"espa\u00f1ol,":[172,388,403],"an\u00e1lisis":[175,393,398],"descriptivo":[176],"200":[179],"verbos":[180],"m\u00e1s":[181],"frecuentes":[182],"Corpus":[184,192],"COVID-19,":[185],"empleando":[186,404],"Ling\u00fc\u00edstica":[190,409],"como":[193,200,347,354],"metodolog\u00eda":[194],"Gram\u00e1tica":[197],"L\u00e9xico-Funcional":[198],"(LFG)":[199],"base":[201],"te\u00f3rica.":[202],"Esta":[203,302],"enfoc\u00f3":[206],"aspecto":[209],"meramente":[210],"anotaci\u00f3n,":[214],"no":[216,324],"creaci\u00f3n":[219],"chatbots":[221],"ni":[222],"puesta":[226],"punto":[228],"(fine-tuning)":[229],"ChatGPT.":[231],"Con":[232],"este":[233,257],"compar\u00f3":[238],"acuerdo":[240],"entre":[241],"anotadores":[243],"humanos":[244,288],"ChatGPT,":[248,348],"medio":[250,396],"coeficiente":[252],"kappa":[253],"Fleiss.":[255],"En":[256],"trabajo":[258],"concluye":[260],"ChatGPT":[262],"obtuvo":[263],"desempe\u00f1o":[265],"inferior":[266],"humanos,":[270],"valor":[273,292],"\u03ba":[275,294],"0.420":[277],"una":[280,298,361,377],"precisi\u00f3n":[281,299],"0.539,":[283],"comparado":[284],"obtuvieron":[290],"0.600,":[296],"0.700.":[301],"investigaci\u00f3n":[303],"sido":[305],"car\u00e1cter":[307],"emp\u00edrico,":[308],"pocos":[310],"antecedentes":[311,358],"lengua":[314],"espa\u00f1ola,":[315],"porque,":[316],"momento":[318],"tesis,":[323],"hab\u00edan":[326],"publicado":[327],"trabajos":[328],"donde":[330],"compararan":[332],"anotaciones":[334,338],"humanas":[335],"gran":[345],"tama\u00f1o,":[346],"tem\u00e1ticos;":[352],"as\u00ed":[353],"tampoco":[355],"encontraron":[357],"ofrecieran":[360],"gu\u00eda":[362],"claramente":[363],"replicable":[364],"anotar":[366],"tem\u00e1ticos.":[369],"Su":[370],"dise\u00f1o":[371],"fue":[372,394],"exploratorio,":[373],"tratarse":[375],"propuesta":[378],"etiquetas":[382],"ling\u00fc\u00edsticas":[383],"m\u00e9todo":[391],"textual":[399],"perspectiva":[406],"Corpus.":[411]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
