{"id":"https://openalex.org/W6999544539","doi":null,"title":"Coopera\u00e7\u00e3o ou competi\u00e7\u00e3o? Avalia\u00e7\u00e3o de uma estrat\u00e9gia l\u00fadica de ensino de Biologia para o Ensino M\u00e9dio e o Ensino Superior","display_name":"Coopera\u00e7\u00e3o ou competi\u00e7\u00e3o? Avalia\u00e7\u00e3o de uma estrat\u00e9gia l\u00fadica de ensino de Biologia para o Ensino M\u00e9dio e o Ensino Superior","alternate_titles":[],"publication_year":2009,"publication_date":"2009-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W6999544539"},"language":"pt","primary_location":{"id":"pmh:oai:arca.fiocruz.br:icict/16798","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://arca.fiocruz.br/handle/icict/16798","pdf_url":"https://arca.fiocruz.br/bitstreams/6d79d585-adb6-430a-8f9b-4021d476150e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055450","display_name":"Arca - Reposit\u00f3rio Institucional da Fiocruz","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"master thesis"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W6999544539"],"child_works_count":0,"type":"dissertation","is_traditional":true,"indexed_in":[],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"green","oa_url":"https://arca.fiocruz.br/bitstreams/6d79d585-adb6-430a-8f9b-4021d476150e/download","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5103069311","display_name":"Leandra Marques Chaves Melim","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8446-8879","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8446-8879"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405286966","display_name":"Instituto Oswaldo Cruz","ror":"https://ror.org/03pww0c55","country_code":"BR","type":"facility","lineage":["https://openalex.org/I4405286966","https://openalex.org/I52325"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":true,"contributor_roles":[],"raw_author_name":"Melim, Leandra Marques Chaves","raw_affiliation_strings":["P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Ensino em Bioci\u00eancias e Sa\u00fade, INSTITUTO OSWALDO CRUZ"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"P\u00f3s-Gradua\u00e7\u00e3o em Ensino em Bioci\u00eancias e Sa\u00fade, INSTITUTO OSWALDO CRUZ","institution_ids":["https://openalex.org/I4405286966"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5103069311"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4405286966"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":null,"has_fulltext":true,"cited_by_count":4,"reviewed_by_count":0,"citation_normalized_percentile":null,"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":true,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10731","display_name":"Educational Games and Gamification","score":0.6714000105857849,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10731","display_name":"Educational Games and Gamification","score":0.6714000105857849,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.3176000118255615,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11299","display_name":"Problem and Project Based Learning","score":0.002199999988079071,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.8640000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/competitive-games","display_name":"competitive games","score":0.6909999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-games","display_name":"game-based learning","score":0.6639999747276306},{"id":"https://openalex.org/keywords/board-games","display_name":"board games","score":0.7089999914169312},{"id":"https://openalex.org/keywords/biology-education","display_name":"biology education","score":0.6679999828338623},{"id":"https://openalex.org/keywords/inquiry-based-learning","display_name":"inquiry-based learning","score":0.871999979019165},{"id":"https://openalex.org/keywords/problem-solving","display_name":"problem solving","score":0.9279999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.7039999961853027},{"id":"https://openalex.org/keywords/college-students","display_name":"university students","score":0.9459999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-acceptance","display_name":"student acceptance","score":0.5659999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/knowledge-acquisition","display_name":"knowledge acquisition","score":0.8130000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/task-division","display_name":"task division","score":0.6119999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/collective-effort","display_name":"collective effort","score":0.8140000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/biomedical-education","display_name":"biomedical education","score":0.4189999997615814},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-engagement-and-motivation","display_name":"student motivation and engagement","score":0.7009999752044678}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.2978000044822693},{"id":"https://openalex.org/C2777212361","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5127848","display_name":"Class (philosophy)","level":2,"score":0.2632000148296356},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.2485000044107437},{"id":"https://openalex.org/C33923547","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q395","display_name":"Mathematics","level":0,"score":0.23019999265670776},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.22859999537467957},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.22750000655651093},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.22609999775886536},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.22010000050067902},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.2085999995470047},{"id":"https://openalex.org/C145420912","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q853077","display_name":"Mathematics education","level":1,"score":0.20669999718666077}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"pmh:oai:arca.fiocruz.br:icict/16798","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://arca.fiocruz.br/handle/icict/16798","pdf_url":"https://arca.fiocruz.br/bitstreams/6d79d585-adb6-430a-8f9b-4021d476150e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055450","display_name":"Arca - Reposit\u00f3rio Institucional da Fiocruz","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"master thesis"},{"id":"pmh:oai:americanae.aecid.es:2324664","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.arca.fiocruz.br/handle/icict/16798","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400786","display_name":"Americanae (AECID Library)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"reponame:Reposit\u00f3rio Institucional da FIOCRUZ (ARCA)","raw_type":"info:eu-repo/semantics/masterThesis"},{"id":"pmh:oai:www.arca.fiocruz.br:icict/16798","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://www.arca.fiocruz.br/handle/icict/16798","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"reponame:Reposit\u00f3rio Institucional da FIOCRUZ (ARCA)","raw_type":"info:eu-repo/semantics/masterThesis"}],"best_oa_location":{"id":"pmh:oai:arca.fiocruz.br:icict/16798","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://arca.fiocruz.br/handle/icict/16798","pdf_url":"https://arca.fiocruz.br/bitstreams/6d79d585-adb6-430a-8f9b-4021d476150e/download","source":{"id":"https://openalex.org/S7407055450","display_name":"Arca - Reposit\u00f3rio Institucional da Fiocruz","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"master thesis"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.876800000667572,"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W6999544539.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W6999544539.grobid-xml"},"referenced_works_count":48,"referenced_works":["https://openalex.org/W165394847","https://openalex.org/W597420203","https://openalex.org/W1545754876","https://openalex.org/W1578519158","https://openalex.org/W1580607616","https://openalex.org/W1598598691","https://openalex.org/W1964332122","https://openalex.org/W1966022001","https://openalex.org/W1971467609","https://openalex.org/W1975952405","https://openalex.org/W1996810723","https://openalex.org/W1998743062","https://openalex.org/W1999146129","https://openalex.org/W2000451002","https://openalex.org/W2003608165","https://openalex.org/W2010606764","https://openalex.org/W2012006993","https://openalex.org/W2013097001","https://openalex.org/W2028622310","https://openalex.org/W2031498677","https://openalex.org/W2039798961","https://openalex.org/W2044864453","https://openalex.org/W2049582245","https://openalex.org/W2054564096","https://openalex.org/W2063042192","https://openalex.org/W2073765640","https://openalex.org/W2074351864","https://openalex.org/W2076894032","https://openalex.org/W2080197800","https://openalex.org/W2089532756","https://openalex.org/W2100066765","https://openalex.org/W2102276220","https://openalex.org/W2104663829","https://openalex.org/W2111232558","https://openalex.org/W2115546693","https://openalex.org/W2119300480","https://openalex.org/W2124958661","https://openalex.org/W2124990696","https://openalex.org/W2128340945","https://openalex.org/W2129566229","https://openalex.org/W2130945179","https://openalex.org/W2143768706","https://openalex.org/W2152378283","https://openalex.org/W2157550378","https://openalex.org/W2168146837","https://openalex.org/W2604535386","https://openalex.org/W2944133015","https://openalex.org/W4205534225"],"related_works":["https://openalex.org/W2328372804","https://openalex.org/W2265539624","https://openalex.org/W2766512574","https://openalex.org/W2929475075","https://openalex.org/W2912116648","https://openalex.org/W7084198759","https://openalex.org/W7008062687","https://openalex.org/W3009841889","https://openalex.org/W1979106927","https://openalex.org/W2299335470"],"abstract_inverted_index":{"Atividades":[0],"l\u00fadicas":[1],"como":[2,89,318],"jogos":[3,16,29],"podem":[4],"criar":[5],"situa\u00e7\u00f5es":[6],"favor\u00e1veis":[7],"\u00e0":[8,84,90],"aquisi\u00e7\u00e3o":[9,268,306],"de":[10,28,51,57,62,77,105,115,130,145,163,205,222,231,237,240,267,269,282,290,307,313,321,350],"conhecimento.":[11],"Entretanto":[12],"a":[13,23,157,177,203,251,333],"maioria":[14,158],"dos":[15,159,184],"possui":[17],"um":[18,49],"car\u00e1ter":[19],"competitivo.":[20],"Uma":[21],"alternativa":[22],"competi\u00e7\u00e3o":[24],"\u00e9":[25],"o":[26,34,37,42,54,169,285,294,301,343],"uso":[27],"cooperativos,":[30],"cujas":[31],"estruturas":[32],"favorecem":[33],"jogo":[35,50,232],"com":[36,250,311],"outro":[38],"e":[39,69,75,86,108,194,239,246,287,297,323],"n\u00e3o":[40],"contra":[41],"outro.":[43],"No":[44,254],"presente":[45],"trabalho":[46],"avaliamos":[47],"comparativamente":[48],"tabuleiro":[52],"para":[53,168,279,293,341],"ensino":[55,94,283,322,349],"investigativo":[56],"Biologia":[58],"baseado":[59],"na":[60,217,305],"solu\u00e7\u00e3o":[61,166],"problemas,":[63],"testado":[64],"em":[65,102,125,136,150,263,353],"uma":[66,137,165,223,319],"abordagem":[67],"competitiva":[68],"duas":[70],"cooperativas:":[71],"Esfor\u00e7o":[72],"Coletivo":[73],"(EC)":[74],"Divis\u00e3o":[76],"Tarefas":[78],"(DT).":[79],"Foram":[80],"avaliados":[81,271],"par\u00e2metros":[82,266],"relativos":[83],"aceita\u00e7\u00e3o":[85,181,238,298],"aplicabilidade,":[87],"bem":[88],"sua":[91],"efetividade":[92],"no":[93,348],"do":[95,110,113,141,143,186,331],"temas":[96],"propostos.":[97],"As":[98],"avalia\u00e7\u00f5es":[99],"foram":[100],"feitas":[101],"26":[103],"turmas":[104,127],"escolas":[106],"federais":[107],"particulares":[109],"Ensino":[111,187,255],"M\u00e9dio":[112],"Rio":[114,144],"Janeiro,":[116],"totalizando":[117],"675":[118],"alunos.":[119],"A":[120,172,229,309],"mesma":[121],"avalia\u00e7\u00e3o":[122],"foi":[123,161,176,324],"feita":[124],"18":[126],"(630":[128],"alunos)":[129],"primeiro":[131],"per\u00edodo":[132],"da":[133,242,299],"\u00e1rea":[134],"biom\u00e9dica":[135],"Universidade":[138],"P\u00fablica":[139],"Federal":[140],"Estado":[142],"Janeiro.":[146],"Os":[147,275],"resultados":[148,276,339],"obtidos":[149,249],"todas":[151],"as":[152],"estrat\u00e9gias":[153],"utilizadas":[154],"mostraram":[155],"que":[156,178,206,302,332],"participantes":[160],"capaz":[162],"apresentar":[164],"correta":[167],"problema":[170],"proposto.":[171,228],"estrat\u00e9gia":[173,199,230,252,320,334],"cooperativa":[174],"EC":[175],"obteve":[179],"menor":[180],"por":[182,189],"parte":[183],"alunos":[185,201,212,281,327],"M\u00e9dio,":[188],"ser":[190],"considerada":[191,325],"menos":[192],"din\u00e2mica":[193],"divertida.":[195],"Al\u00e9m":[196],"disto,":[197],"nesta":[198],"os":[200,211,280],"tiveram":[202,213],"percep\u00e7\u00e3o":[204],"aprenderam":[207],"menos.":[208],"De":[209],"fato,":[210],"pior":[214],"desempenho":[215],"individual":[216],"solu\u00e7\u00e3o,":[218],"posterior":[219],"ao":[220,226],"jogo,":[221],"pergunta":[224,243],"relacionada":[225,244],"Caso":[227],"cooperativo":[233],"DT":[234],"apresentou":[235],"n\u00edveis":[236],"resolu\u00e7\u00e3o":[241],"altos":[245],"semelhantes":[247],"aos":[248,265],"competitiva.":[253,335],"Superior":[256],"houve":[257],"ampla":[258],"aceita\u00e7\u00e3o,":[259],"sem":[260],"diferen\u00e7as":[261],"significativas":[262],"rela\u00e7\u00e3o":[264],"conhecimentos":[270],"nas":[272],"diferentes":[273],"estrat\u00e9gias.":[274],"indicam":[277],"que,":[278],"m\u00e9dio,":[284],"l\u00fadico":[286],"din\u00e2mico":[288],"s\u00e3o":[289],"extrema":[291],"import\u00e2ncia":[292],"envolvimento,":[295],"comprometimento":[296],"atividade,":[300],"se":[303],"reflete":[304],"conhecimentos.":[308],"coopera\u00e7\u00e3o":[310],"divis\u00e3o":[312],"tarefas":[314],"mostrou-se,":[315],"portanto,":[316],"v\u00e1lida":[317],"pelos":[326],"at\u00e9":[328],"mais":[329],"divertida":[330],"Em":[336],"conjunto,":[337],"nossos":[338],"contribuem":[340],"destacar":[342],"potencial":[344],"das":[345],"atividades":[346],"cooperativas":[347],"Biologia,":[351],"tanto":[352],"n\u00edvel":[354],"m\u00e9dio":[355],"quanto":[356],"superior.":[357]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W6999544539","counts_by_year":[{"year":2024,"cited_by_count":1},{"year":2023,"cited_by_count":1},{"year":2022,"cited_by_count":1},{"year":2021,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-20T13:11:24.684918","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
