{"id":"https://openalex.org/W4415216145","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","title":"Intelig\u00eancia artificial: desafios \u00e9ticos e as transforma\u00e7\u00f5es no mundo do trabalho","display_name":"Intelig\u00eancia artificial: desafios \u00e9ticos e as transforma\u00e7\u00f5es no mundo do trabalho","publication_year":2025,"publication_date":"2025-10-13","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4415216145","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.55905/cuadv17n10-034","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/9619/6453","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/9619/6453","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5047319710","display_name":"Alcian Pereira de Souza","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1139-5234","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1139-5234"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147594","display_name":"Universidade do Estado do Amazonas","ror":"https://ror.org/04j5z3x06","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147594"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alcian Pereira de Souza","raw_affiliation_strings":["Doutorando em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas Endere\u00e7o: Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutorando em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas Endere\u00e7o: Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147594"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5089091270","display_name":"Danielle Costa de Souza Simas","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6104-3563","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6104-3563"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Danielle Costa de Souza Simas","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5050854030","display_name":"Jeibson dos Santos Justiniano","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-4538-0020","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-4538-0020"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jeibson dos Santos Justiniano","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5109787195","display_name":"Albefredo Melo de Souza","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5181-478X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5181-478X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147594","display_name":"Universidade do Estado do Amazonas","ror":"https://ror.org/04j5z3x06","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147594"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Albefredo Melo de Souza Junior","raw_affiliation_strings":["Doutorando em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas Endere\u00e7o: Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutorando em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas Endere\u00e7o: Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147594"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5005959886","display_name":"V\u00e2nia Maria do Perp\u00e9tuo Socorro Marques Marinho","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4872-6703","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-4872-6703"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"V\u00e2nia Maria do Perp\u00e9tuo Socorro Marques Marinho","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5089634160","display_name":"Neuton Alves de Lima","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-2638-0574","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-2638-0574"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147594","display_name":"Universidade do Estado do Amazonas","ror":"https://ror.org/04j5z3x06","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147594"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Neuton Alves de Lima","raw_affiliation_strings":["Doutor em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas (UEA) Endere\u00e7o : Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutor em Direito Institui\u00e7\u00e3o : Universidade do Estado do Amazonas (UEA) Endere\u00e7o : Av. Major Gabriel , 767 , Centro , Manaus -Amazonas , Brasil , CEP : 69020-060","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147594"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5056838063","display_name":"Alessandro de Souza Bezerra","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6410-7099","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-6410-7099"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alessandro de Souza Bezerra","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Ana Paula Frota de Melo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ana Paula Frota de Melo","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5017746292","display_name":"Arlindo Corr\u00eaa de Almeida","orcid":"https://orcid.org/0009-0006-6346-3899","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0006-6346-3899"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Arlindo Corr\u00eaa de Almeida","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5119271806","display_name":"Jade Ponce de Le\u00e3o Lima Almeida","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-9899-1290","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-9899-1290"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jade Ponce de Le\u00e3o Lima Almeida","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5107060956","display_name":"Cassio Andr\u00e9 Borges dos Santos","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-2168-5363","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-2168-5363"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cassio Andr\u00e9 Borges dos Santos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5044527676","display_name":"Marco Aur\u00e9lio de Lima Choy","orcid":"https://orcid.org/0009-0006-0459-5138","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0006-0459-5138"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marco Aur\u00e9lio de Lima Choy","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113381303","display_name":"Luis Fabian Pereira Barbosa","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-2883-1922","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-2883-1922"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luis Fabian Pereira Barbosa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5113339921","display_name":"Tais Batista Fernandes","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-0374-1712","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-0374-1712"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Tais Batista Fernandes","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5061473464","display_name":"Lu\u00edza Pereira Maia de Oliveira","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7780-8222","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7780-8222"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luiza Cecilia Menezes Oliveira de Oliveira","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.14510082,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"17","issue":"10","first_page":"e9619","last_page":"e9619"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.9994999766349792,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10883","display_name":"Ethics and Social Impacts of AI","score":0.9994999766349792,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13088","display_name":"Legal and Labor Studies","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1410","display_name":"Industrial relations"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13364","display_name":"Digitalization, Law, and Regulation","score":0.0,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3308","display_name":"Law"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/artificial-intelligence","display_name":"artificial intelligence","score":0.878000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-ethics","display_name":"AI ethics","score":0.8799999952316284},{"id":"https://openalex.org/keywords/world-of-work","display_name":"world of work","score":0.6940000057220459},{"id":"https://openalex.org/keywords/deep-learning","display_name":"deep learning","score":0.6309999823570251},{"id":"https://openalex.org/keywords/generative-ai","display_name":"generative AI","score":0.9679999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/privacy","display_name":"privacy","score":0.7440000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-discrimination","display_name":"algorithmic discrimination","score":0.9390000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-surveillance","display_name":"algorithmic surveillance","score":0.8320000171661377},{"id":"https://openalex.org/keywords/algorithmic-governance","display_name":"algorithmic governance","score":0.9909999966621399},{"id":"https://openalex.org/keywords/unesco-recommendation-on-the-ethics-of-artificial-intelligence","display_name":"UNESCO Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence","score":0.8859999775886536},{"id":"https://openalex.org/keywords/eu-ai-act","display_name":"EU AI Act","score":0.7099999785423279},{"id":"https://openalex.org/keywords/ai-regulation","display_name":"AI regulation","score":0.46399998664855957},{"id":"https://openalex.org/keywords/job-creation","display_name":"job creation","score":0.5669999718666077},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-justice","display_name":"social justice","score":0.7509999871253967},{"id":"https://openalex.org/keywords/inequality","display_name":"inequality","score":0.3959999978542328},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-innovation","display_name":"inclusive innovation","score":0.5479999780654907}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.4934000074863434},{"id":"https://openalex.org/C2778137410","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q2732820","display_name":"Government (linguistics)","level":2,"score":0.4189000129699707},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4104999899864197},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.4058000147342682},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.3472999930381775},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.34610000252723694},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3409000039100647},{"id":"https://openalex.org/C94625758","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7163","display_name":"Politics","level":2,"score":0.32199999690055847},{"id":"https://openalex.org/C109986646","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q546113","display_name":"Public policy","level":2,"score":0.3066999912261963},{"id":"https://openalex.org/C48103436","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q599031","display_name":"State (computer science)","level":2,"score":0.30649998784065247},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.30550000071525574}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.55905/cuadv17n10-034","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/9619/6453","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.55905/cuadv17n10-034","doi":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/cuadv17n10-034","pdf_url":"https://ojs.cuadernoseducacion.com/ojs/index.php/ced/article/download/9619/6453","source":{"id":"https://openalex.org/S4210194820","display_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","issn_l":"1989-4155","issn":["1989-4155"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Cuadernos de Educaci\u00f3n y Desarrollo","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/8","display_name":"Decent work and economic growth","score":0.5263000130653381},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/10","display_name":"Reduced inequalities","score":0.4074000120162964}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4415216145.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4415216145.grobid-xml"},"referenced_works_count":4,"referenced_works":["https://openalex.org/W2132453167","https://openalex.org/W3035923201","https://openalex.org/W4205725149","https://openalex.org/W4413345487"],"related_works":["https://openalex.org/W4405539450","https://openalex.org/W4412604931","https://openalex.org/W4417062317","https://openalex.org/W4415773970","https://openalex.org/W7219883584","https://openalex.org/W7163059550","https://openalex.org/W4400085034","https://openalex.org/W7130730539","https://openalex.org/W7138908053","https://openalex.org/W4415773990"],"abstract_inverted_index":{"Este":[0],"trabalho":[1,15],"analisa":[2],"a":[3,37,58,89,95,116,120,126,136,153],"trajet\u00f3ria":[4],"hist\u00f3rica,":[5],"os":[6,107],"desafios":[7],"\u00e9ticos":[8,74],"e":[9,29,52,69,80,94,125,132,164],"as":[10],"transforma\u00e7\u00f5es":[11],"no":[12,111],"mundo":[13,112],"do":[14,113],"decorrentes":[16],"da":[17,19,33,91,109,155],"expans\u00e3o":[18],"intelig\u00eancia":[20],"artificial":[21],"(IA).":[22],"Partindo":[23],"de":[24,31,43,48,64,66,98,118,122,128,130,141,146,158],"um":[25],"resgate":[26],"das":[27],"origens":[28],"ciclos":[30],"desenvolvimento":[32],"IA,":[34],"evidencia-se":[35],"que":[36,135],"tecnologia":[38,140],"n\u00e3o":[39],"\u00e9":[40],"apenas":[41],"resultado":[42],"avan\u00e7os":[44],"t\u00e9cnicos,":[45],"mas":[46],"tamb\u00e9m":[47],"disputas":[49],"pol\u00edticas,":[50],"econ\u00f4micas":[51],"sociais.":[53],"Em":[54],"seguida,":[55],"discute-se":[56],"como":[57,88],"IA":[59,110,137],"contempor\u00e2nea,":[60],"marcada":[61],"pelo":[62],"uso":[63],"algoritmos":[65],"aprendizado":[67],"profundo":[68],"sistemas":[70],"generativos,":[71],"levanta":[72],"dilemas":[73],"relacionados":[75],"\u00e0":[76],"privacidade,":[77],"discrimina\u00e7\u00e3o,":[78],"vigil\u00e2ncia":[79],"governan\u00e7a":[81],"algor\u00edtmica,":[82],"em":[83],"di\u00e1logo":[84],"com":[85,144],"refer\u00eancias":[86],"normativas":[87],"Recomenda\u00e7\u00e3o":[90],"UNESCO":[92],"(2021)":[93],"Lei":[96],"Europeia":[97],"Intelig\u00eancia":[99],"Artificial":[100],"(2024).":[101],"Por":[102],"fim,":[103],"o":[104],"estudo":[105],"explora":[106],"impactos":[108],"trabalho,":[114],"destacando":[115],"reconfigura\u00e7\u00e3o":[117],"ocupa\u00e7\u00f5es,":[119],"cria\u00e7\u00e3o":[121],"novas":[123],"fun\u00e7\u00f5es":[124],"necessidade":[127],"pol\u00edticas":[129],"qualifica\u00e7\u00e3o":[131],"regula\u00e7\u00e3o.":[133],"Conclui-se":[134],"constitui":[138],"uma":[139],"prop\u00f3sito":[142],"geral":[143],"potencial":[145],"ampliar":[147],"desigualdades":[148],"ou":[149],"promover":[150],"inova\u00e7\u00e3o":[151,160],"inclusiva,":[152],"depender":[154],"capacidade":[156],"coletiva":[157],"alinhar":[159],"tecnol\u00f3gica,":[161],"justi\u00e7a":[162],"social":[163],"sustentabilidade.":[165]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2025-10-16T00:00:00"}
