{"id":"https://openalex.org/W4414995482","doi":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","title":"Avaliando a Colabora\u00e7\u00e3o no Ensino de Engenharia de Software: Percep\u00e7\u00f5es a partir de uma Revis\u00e3o R\u00e1pida","display_name":"Avaliando a Colabora\u00e7\u00e3o no Ensino de Engenharia de Software: Percep\u00e7\u00f5es a partir de uma Revis\u00e3o R\u00e1pida","publication_year":2025,"publication_date":"2025-09-22","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4414995482","doi":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5753/sbes.2025.11137","doi":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/sbes/article/download/37032/36817","source":{"id":"https://openalex.org/S7407097397","display_name":"Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXXIX Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES 2025)","raw_type":"proceedings-article"},"volume":null,"type":"conference-paper","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/sbes/article/download/37032/36817","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5115027209","display_name":"Enzo Kleinpaul","orcid":"https://orcid.org/0009-0005-3517-1373","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0005-3517-1373"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147797","display_name":"Instituto Federal Farroupilha","ror":"https://ror.org/04eq71r04","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147797"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Enzo Kleinpaul","raw_affiliation_strings":["IFFar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"IFFar","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147797"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5040088820","display_name":"Rafael Parizi","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8550-1135","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8550-1135"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210147797","display_name":"Instituto Federal Farroupilha","ror":"https://ror.org/04eq71r04","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210147797"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rafael Parizi","raw_affiliation_strings":["IFFar"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"IFFar","institution_ids":["https://openalex.org/I4210147797"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210147797"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":1.0631,"has_fulltext":true,"cited_by_count":2,"citation_normalized_percentile":{"value":0.77163468,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":95,"max":96},"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":"566","last_page":"576"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10430","display_name":"Software Engineering Techniques and Practices","score":0.4535999894142151,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10430","display_name":"Software Engineering Techniques and Practices","score":0.4535999894142151,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11299","display_name":"Problem and Project Based Learning","score":0.2046000063419342,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.12950000166893005,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/collaboration-assessment","display_name":"collaboration assessment","score":0.8140000104904175},{"id":"https://openalex.org/keywords/software-engineering-education","display_name":"software engineering education","score":0.9829999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.597000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/design-thinking","display_name":"design thinking","score":0.6779999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/agile-methods","display_name":"agile methods","score":0.9739999771118164},{"id":"https://openalex.org/keywords/evaluation-indicators","display_name":"evaluation metrics","score":0.5950000286102295},{"id":"https://openalex.org/keywords/peer-assessment","display_name":"peer assessment","score":0.8330000042915344},{"id":"https://openalex.org/keywords/likert-scale-questionnaire","display_name":"Likert scale questionnaire","score":0.7710000276565552}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5281999707221985},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.42289999127388},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.4059000015258789},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.323199987411499},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.22990000247955322},{"id":"https://openalex.org/C98045186","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q205663","display_name":"Process (computing)","level":2,"score":0.22210000455379486},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.21649999916553497},{"id":"https://openalex.org/C129011618","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7621821","display_name":"Strategic alignment","level":4,"score":0.19820000231266022},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.1907999962568283},{"id":"https://openalex.org/C161191863","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q199655","display_name":"Library science","level":1,"score":0.18809999525547028}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5753/sbes.2025.11137","doi":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/sbes/article/download/37032/36817","source":{"id":"https://openalex.org/S7407097397","display_name":"Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXXIX Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES 2025)","raw_type":"proceedings-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5753/sbes.2025.11137","doi":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5753/sbes.2025.11137","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/sbes/article/download/37032/36817","source":{"id":"https://openalex.org/S7407097397","display_name":"Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXXIX Simp\u00f3sio Brasileiro de Engenharia de Software (SBES 2025)","raw_type":"proceedings-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.8278999924659729}],"study_designs":[{"display_name":"Systematic Review","id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4414995482.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4414995482.grobid-xml"},"referenced_works_count":48,"referenced_works":["https://openalex.org/W1558201496","https://openalex.org/W1983248922","https://openalex.org/W1999798506","https://openalex.org/W2042956002","https://openalex.org/W2057114585","https://openalex.org/W2059857303","https://openalex.org/W2081313007","https://openalex.org/W2107235100","https://openalex.org/W2164777277","https://openalex.org/W2182177934","https://openalex.org/W2328234520","https://openalex.org/W2558331558","https://openalex.org/W2735770504","https://openalex.org/W2771796168","https://openalex.org/W2794911500","https://openalex.org/W2796299657","https://openalex.org/W2804557817","https://openalex.org/W2883108695","https://openalex.org/W2921697720","https://openalex.org/W2922124278","https://openalex.org/W2962893562","https://openalex.org/W2974296476","https://openalex.org/W2979884967","https://openalex.org/W2992495694","https://openalex.org/W3012848202","https://openalex.org/W3038075961","https://openalex.org/W3097510094","https://openalex.org/W3131054096","https://openalex.org/W3139048365","https://openalex.org/W3161084302","https://openalex.org/W3162961307","https://openalex.org/W3177269470","https://openalex.org/W3201629286","https://openalex.org/W4205949146","https://openalex.org/W4310357504","https://openalex.org/W4319777637","https://openalex.org/W4382562002","https://openalex.org/W4385322228","https://openalex.org/W4387869701","https://openalex.org/W4390606897","https://openalex.org/W4390621582","https://openalex.org/W4403606910","https://openalex.org/W4403607590","https://openalex.org/W4405491411","https://openalex.org/W4407771311","https://openalex.org/W4407951585","https://openalex.org/W4407951819","https://openalex.org/W4407951919"],"related_works":["https://openalex.org/W7164051584","https://openalex.org/W2969505853","https://openalex.org/W2767906081","https://openalex.org/W6996126381","https://openalex.org/W7002021008","https://openalex.org/W4402700970","https://openalex.org/W7000349735","https://openalex.org/W3008705506","https://openalex.org/W3201066436","https://openalex.org/W3135104276"],"abstract_inverted_index":{"Atividades":[0],"colaborativas":[1],"de":[2,9,11,17,22,38,46,55,73,79,81,100,104,124,142,158,160,164,197],"co-cria\u00e7\u00e3o":[3,74],"s\u00e3o":[4],"amplamente":[5],"adotadas":[6],"no":[7,75],"ensino":[8,78],"Engenharia":[10,80],"Software":[12],"para":[13,48],"simular":[14],"cen\u00e1rios":[15],"reais":[16],"desenvolvimento.":[18,41],"Impulsionadas":[19],"por":[20,140],"pr\u00e1ticas":[21,195],"Design":[23],"Thinking":[24],"e":[25,108,126,162,189],"M\u00e9todos":[26],"\u00c1geis,":[27],"essas":[28],"atividades":[29,72],"envolvem":[30],"os":[31],"estudantes":[32],"em":[33,71,122,146,175,180],"diversas":[34],"fases":[35],"do":[36,40,77,177],"ciclo":[37],"vida":[39],"No":[42,166],"entanto,":[43,167],"a":[44,50,53,67,133,138,187],"aus\u00eancia":[45],"m\u00e9tricas":[47],"avaliar":[49],"colabora\u00e7\u00e3o":[51,68,139],"limita":[52],"capacidade":[54],"verificar":[56],"sua":[57],"efetividade":[58],"educacional.":[59],"Este":[60],"estudo":[61],"tem":[62],"como":[63,66],"objetivo":[64],"identificar":[65],"\u00e9":[69],"avaliada":[70],"contexto":[76],"Software,":[82],"mapeando":[83],"sistematicamente":[84],"as":[85],"estrat\u00e9gias":[86],"relatadas":[87],"na":[88],"literatura.":[89],"Para":[90],"isso,":[91],"foi":[92],"realizada":[93],"uma":[94,98,191],"revis\u00e3o":[95],"r\u00e1pida":[96],"aplicando":[97],"string":[99],"busca":[101,111],"nas":[102],"bases":[103],"dados":[105],"IEEE":[106],"Xplore":[107],"Scopus.":[109],"A":[110],"retornou":[112],"909":[113],"estudos,":[114],"dos":[115,135],"quais":[116],"32":[117],"foram":[118],"selecionados":[119],"com":[120,144],"base":[121],"crit\u00e9rios":[123],"inclus\u00e3o":[125],"exclus\u00e3o.":[127],"Como":[128],"resultados,":[129],"se":[130],"observou":[131],"que":[132],"maioria":[134],"estudos":[136],"avalia":[137],"meio":[141],"question\u00e1rios":[143],"perguntas":[145],"escala":[147],"Likert.":[148],"Alguns":[149],"adotam":[150],"abordagens":[151],"combinadas,":[152],"integrando":[153],"avalia\u00e7\u00e3o":[154,198],"entre":[155],"pares,":[156],"registros":[157],"uso":[159],"ferramentas":[161],"observa\u00e7\u00f5es":[163],"instrutores.":[165],"muitas":[168],"avalia\u00e7\u00f5es":[169],"continuam":[170],"focadas":[171],"nos":[172],"resultados":[173],"finais,":[174],"vez":[176],"processo":[178],"colaborativo":[179],"si.":[181],"Desta":[182],"forma,":[183],"este":[184],"trabalho":[185],"oferece":[186],"educadores":[188],"profissionais":[190],"vis\u00e3o":[192],"geral":[193],"das":[194],"atuais":[196],"da":[199],"colabora\u00e7\u00e3o.":[200]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":2}],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
