{"id":"https://openalex.org/W4414408557","doi":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","title":"Alfabetiza\u00e7\u00e3o e letramento e suas implica\u00e7\u00f5es terminol\u00f3gico-conceituais: panorama hist\u00f3rico-conceitual","display_name":"Alfabetiza\u00e7\u00e3o e letramento e suas implica\u00e7\u00f5es terminol\u00f3gico-conceituais: panorama hist\u00f3rico-conceitual","alternate_titles":["Alfabetiza\u00e7\u00e3o e letramento and their terminological-conceptual implications","Alfabetizaci\u00f3n y literacidad y sus implicaciones terminol\u00f3gico-conceptuales"],"publication_year":2025,"publication_date":"2025-08-30","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4414408557","doi":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.35699/2237-6658.2025.59704","doi":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","pdf_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/moci/article/download/59704/49338","source":{"id":"https://openalex.org/S4210189018","display_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2237-6658","issn":["2237-6658"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W4414408557"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/moci/article/download/59704/49338","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5026195584","display_name":"Mariana de Souza Alves","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3452-9629","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-3452-9629"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I25112270","display_name":"Universidade Federal de Pernambuco","ror":"https://ror.org/047908t24","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I25112270"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mariana de Souza Alves","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de Pernambuco"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-3452-9629","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de Pernambuco","institution_ids":["https://openalex.org/I25112270"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5013545988","display_name":"Maria do Socorro Alencar Nunes Macedo","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-3103-3203","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-3103-3203"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I166595947","display_name":"Federal University of S\u00e3o Jo\u00e3o del-Rei","ror":"https://ror.org/03vrj4p82","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I166595947"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maria do Socorro Alencar Nunes Macedo","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal de S\u00e3o Jo\u00e3o del-Rei"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-3103-3203","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal de S\u00e3o Jo\u00e3o del-Rei","institution_ids":["https://openalex.org/I166595947"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.8702,"has_fulltext":true,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.72088586,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":87,"max":92},"biblio":{"volume":"15","issue":null,"first_page":"e059704","last_page":"e059704"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13166","display_name":"Information Science and Libraries","score":0.3127000033855438,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3309","display_name":"Library and Information Sciences"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13166","display_name":"Information Science and Libraries","score":0.3127000033855438,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3309","display_name":"Library and Information Sciences"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12184","display_name":"Linguistics and Education Research","score":0.31029999256134033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12881","display_name":"linguistics and terminology studies","score":0.10350000113248825,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1203","display_name":"Language and Linguistics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/literacy","display_name":"literacy","score":0.9559999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/literacy-education","display_name":"literacy education","score":0.6169999837875366},{"id":"https://openalex.org/keywords/alphabetization","display_name":"alphabetization","score":0.593999981880188},{"id":"https://openalex.org/keywords/concept-history","display_name":"conceptual history","score":0.6650000214576721},{"id":"https://openalex.org/keywords/terminological-debate","display_name":"terminological debate","score":0.515999972820282},{"id":"https://openalex.org/keywords/information-literacy","display_name":"information literacy","score":0.9430000185966492},{"id":"https://openalex.org/keywords/concept-hierarchy","display_name":"concept hierarchy","score":0.6119999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/interdisciplinarity","display_name":"interdisciplinarity","score":0.8080000281333923},{"id":"https://openalex.org/keywords/library-and-information-science","display_name":"library and information science","score":0.5759999752044678},{"id":"https://openalex.org/keywords/brazilian-scholarship","display_name":"Brazilian scholarship","score":0.3400000035762787}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5144000053405762},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.4625000059604645},{"id":"https://openalex.org/C9652623","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q190109","display_name":"Field (mathematics)","level":2,"score":0.38999998569488525},{"id":"https://openalex.org/C2779343474","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3109175","display_name":"Context (archaeology)","level":2,"score":0.38769999146461487},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.3691999912261963},{"id":"https://openalex.org/C2777855551","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12310021","display_name":"Subject (documents)","level":2,"score":0.3522000014781952},{"id":"https://openalex.org/C547764534","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q8236","display_name":"Literacy","level":2,"score":0.3100999891757965},{"id":"https://openalex.org/C182306322","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1779371","display_name":"Order (exchange)","level":2,"score":0.30790001153945923},{"id":"https://openalex.org/C18762648","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q42213","display_name":"Work (physics)","level":2,"score":0.29010000824928284},{"id":"https://openalex.org/C2779304628","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3503480","display_name":"Face (sociological concept)","level":2,"score":0.2842000126838684},{"id":"https://openalex.org/C527412718","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q855395","display_name":"Interpretation (philosophy)","level":2,"score":0.28189998865127563}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.35699/2237-6658.2025.59704","doi":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","pdf_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/moci/article/download/59704/49338","source":{"id":"https://openalex.org/S4210189018","display_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2237-6658","issn":["2237-6658"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:periodicos.ufmg.br:article/59704","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/moci/article/view/59704","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210189018","display_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2237-6658","issn":["2237-6658"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"2237-6658","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.35699/2237-6658.2025.59704","doi":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35699/2237-6658.2025.59704","pdf_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/moci/article/download/59704/49338","source":{"id":"https://openalex.org/S4210189018","display_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","issn_l":"2237-6658","issn":["2237-6658"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"M\u00faltiplos Olhares em Ci\u00eancia da Informa\u00e7\u00e3o","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.6164000034332275,"display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4414408557.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4414408557.grobid-xml"},"referenced_works_count":16,"referenced_works":["https://openalex.org/W10129654","https://openalex.org/W59945560","https://openalex.org/W94852426","https://openalex.org/W605966731","https://openalex.org/W1988473731","https://openalex.org/W2008524112","https://openalex.org/W2046256073","https://openalex.org/W2291929714","https://openalex.org/W2467320646","https://openalex.org/W4251501134","https://openalex.org/W4407564575","https://openalex.org/W4408503828","https://openalex.org/W4413265062","https://openalex.org/W4414495919","https://openalex.org/W4415814454","https://openalex.org/W6967206476"],"related_works":["https://openalex.org/W6911583916","https://openalex.org/W4239996517","https://openalex.org/W2890400249","https://openalex.org/W2303539399","https://openalex.org/W2082993579","https://openalex.org/W4393994536","https://openalex.org/W4406169459","https://openalex.org/W3147806914","https://openalex.org/W4413744372","https://openalex.org/W6949161934"],"abstract_inverted_index":{"Apresenta":[0],"um":[1],"panorama":[2],"hist\u00f3rico-conceitual":[3],"acerca":[4,83],"do":[5,7,25,75],"surgimento":[6],"termo":[8,26],"letramento":[9,27,87,95],"no":[10,90],"Brasil":[11],"e":[12,28,61,79,88,101,108,114,128],"da":[13,59,62,77,81],"sua":[14],"consolida\u00e7\u00e3o":[15],"enquanto":[16],"conceito.":[17],"Exp\u00f5e":[18],"os":[19,132],"argumentos":[20],"que":[21],"justificaram":[22],"a":[23,48,73,124,129],"necessidade":[24],"articula":[29],"o":[30],"debate":[31],"em":[32,37,69,116,120],"torno":[33,117],"das":[34,66],"suas":[35],"diferen\u00e7as":[36],"rela\u00e7\u00e3o":[38],"ao":[39],"conceito":[40],"de":[41,44,50,86,122],"alfabetiza\u00e7\u00e3o.":[42],"Estudo":[43],"natureza":[45],"explorat\u00f3ria":[46],"realizado":[47],"partir":[49],"pesquisa":[51],"bibliogr\u00e1fica":[52],"na":[53],"produ\u00e7\u00e3o":[54],"cient\u00edfica":[55],"brasileira":[56],"dos":[57,84,92,118],"campos":[58],"Educa\u00e7\u00e3o":[60],"Lingu\u00edstica":[63],"Aplicada.":[64],"Diante":[65],"lacunas":[67],"identificadas":[68],"estudos":[70,93],"anteriores":[71],"sobre":[72,94],"abordagem":[74],"campo":[76],"Biblioteconomia":[78],"Ci\u00eancia":[80],"Informa\u00e7\u00e3o":[82],"conceitos":[85],"alfabetiza\u00e7\u00e3o":[89],"\u00e2mbito":[91],"informacional,":[96],"tais":[97],"como":[98],"dicotomias,":[99],"hierarquias":[100],"redu\u00e7\u00f5es":[102],"conceituais,":[103],"este":[104],"recorte":[105],"traz":[106],"subs\u00eddios":[107],"refer\u00eancias":[109],"para":[110],"adensar":[111],"as":[112,126],"concep\u00e7\u00f5es":[113],"diferencia\u00e7\u00f5es":[115],"termos":[119],"quest\u00e3o":[121],"modo":[123],"fortalecer":[125],"apropria\u00e7\u00f5es":[127],"interdisciplinaridade":[130],"entre":[131],"campos.":[133]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W4414408557","counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-17T12:49:18.490984","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
