{"id":"https://openalex.org/W4411018652","doi":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","title":"Tecnologias colaborativas e o desenvolvimento da intera\u00e7\u00e3o educacional no s\u00e9culo XXI","display_name":"Tecnologias colaborativas e o desenvolvimento da intera\u00e7\u00e3o educacional no s\u00e9culo XXI","publication_year":2025,"publication_date":"2025-06-04","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4411018652","doi":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.55905/revconv.18n.6-020","doi":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","pdf_url":"https://ojs.revistacontribuciones.com/ojs/index.php/clcs/article/download/18414/10618","source":{"id":"https://openalex.org/S4210199530","display_name":"Contribuciones a las Ciencias Sociales","issn_l":"1988-7833","issn":["1988-7833"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"CONTRIBUCIONES A LAS CIENCIAS SOCIALES","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://ojs.revistacontribuciones.com/ojs/index.php/clcs/article/download/18414/10618","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5079186718","display_name":"Joana Santos","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6268-524X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-6268-524X","https://orcid.org/0000-0001-9975-9428"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Juarez Pinheiro dos Santos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5117592852","display_name":"Marcos Ant\u00f4nio Rodrigues Endlich","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-5278-4771","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-5278-4771"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcos Ant\u00f4nio Rodrigues Endlich","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Eul\u00e1lia Aparecida Andrade dos Santos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Eul\u00e1lia Aparecida Andrade dos Santos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Renan Cesar das Virgens da Cruz","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Renan Cesar das Virgens da Cruz","raw_affiliation_strings":["Doutorando em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o Institui\u00e7\u00e3o : Facultad Interamericana de Ciencias Sociales Endere\u00e7o : Assun\u00e7\u00e3o , Paraguai"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutorando em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o Institui\u00e7\u00e3o : Facultad Interamericana de Ciencias Sociales Endere\u00e7o : Assun\u00e7\u00e3o , Paraguai","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5090135568","display_name":"Luciene Evangelista Barbosa","orcid":"https://orcid.org/0009-0005-3259-6392","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0005-3259-6392"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luciene Evangelista Barbosa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5052717653","display_name":"Marcelle Dutra Fran\u00e7a Fernandes","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-3438-2904","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-3438-2904"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcelle Dutra Fran\u00e7a Fernandes","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Valdemar Pereira da Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Valdemar Pereira da Silva","raw_affiliation_strings":["Doutorando em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o Institui\u00e7\u00e3o : Facultad Interamericana de Ciencias Sociales Endere\u00e7o : Assun\u00e7\u00e3o , Paraguai"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Doutorando em Ci\u00eancias da Educa\u00e7\u00e3o Institui\u00e7\u00e3o : Facultad Interamericana de Ciencias Sociales Endere\u00e7o : Assun\u00e7\u00e3o , Paraguai","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5117779367","display_name":"Viviani Cordeiro Bastos","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Viviani Cordeiro Bastos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5117771385","display_name":"Patr\u00edcia da Rocha Guedes Endlich","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-2958-4931","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-2958-4931"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Patr\u00edcia da Rocha Guedes Endlich","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5015965277","display_name":"Vitor Bandeira Campos","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0774-7628","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-0774-7628"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Vitor Bandeira Campos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Francisca Rilde Licari\u00e3o Barreto","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Francisca Rilde Licari\u00e3o Barreto","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5109702805","display_name":"Cl\u00e9sia Carneiro da Silva Freire Queiroz","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-3299-5405","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-3299-5405"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cl\u00e9sia Carneiro da Silva Freire Queiroz","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5034906130","display_name":"Loredana Valente","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-9959-0009","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-9959-0009"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Luciana Faria Valente","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":null,"affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"18","issue":"6","first_page":"e18414","last_page":"e18414"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10636","display_name":"Innovative Teaching and Learning Methods","score":0.4165000021457672,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10636","display_name":"Innovative Teaching and Learning Methods","score":0.4165000021457672,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3204","display_name":"Developmental and Educational Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14498","display_name":"Educational Technology in Learning","score":0.3292999863624573,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12573","display_name":"Education and Digital Technologies","score":0.11959999799728394,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.7670000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-technologies-in-education","display_name":"digital technologies in education","score":0.8920000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/pedagogical-interaction","display_name":"pedagogical interaction","score":0.9549999833106995},{"id":"https://openalex.org/keywords/collective-knowledge-construction","display_name":"collective knowledge construction","score":0.7559999823570251},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-constructivism","display_name":"social constructivism","score":0.8640000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/lev-vygotsky","display_name":"Vygotsky","score":0.9580000042915344},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-autonomy","display_name":"student independence","score":0.9359999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.7620000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-infrastructure","display_name":"educational infrastructure","score":0.8460000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-pedagogy","display_name":"inclusive pedagogy","score":0.7850000262260437},{"id":"https://openalex.org/keywords/21st-century-education","display_name":"21st century education","score":0.7739999890327454}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.3624002933502197},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3575911819934845},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.3170197606086731}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.55905/revconv.18n.6-020","doi":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","pdf_url":"https://ojs.revistacontribuciones.com/ojs/index.php/clcs/article/download/18414/10618","source":{"id":"https://openalex.org/S4210199530","display_name":"Contribuciones a las Ciencias Sociales","issn_l":"1988-7833","issn":["1988-7833"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"CONTRIBUCIONES A LAS CIENCIAS SOCIALES","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.55905/revconv.18n.6-020","doi":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.55905/revconv.18n.6-020","pdf_url":"https://ojs.revistacontribuciones.com/ojs/index.php/clcs/article/download/18414/10618","source":{"id":"https://openalex.org/S4210199530","display_name":"Contribuciones a las Ciencias Sociales","issn_l":"1988-7833","issn":["1988-7833"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321194","host_organization_name":"Servicios Academicos Intercontinentales","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321194"],"host_organization_lineage_names":["Servicios Academicos Intercontinentales"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"CONTRIBUCIONES A LAS CIENCIAS SOCIALES","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.9901999831199646}],"study_designs":[{"display_name":"Systematic Review","id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4411018652.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4411018652.grobid-xml"},"referenced_works_count":9,"referenced_works":["https://openalex.org/W3014543541","https://openalex.org/W3128340344","https://openalex.org/W3185279709","https://openalex.org/W3217621558","https://openalex.org/W4318479197","https://openalex.org/W4400239488","https://openalex.org/W4401288535","https://openalex.org/W4410106293","https://openalex.org/W4410120140"],"related_works":["https://openalex.org/W7219243516","https://openalex.org/W7219456960","https://openalex.org/W7128710921","https://openalex.org/W7082627759","https://openalex.org/W7219458228","https://openalex.org/W7105673859","https://openalex.org/W7078716571","https://openalex.org/W7164807804","https://openalex.org/W4404816219","https://openalex.org/W4410893204"],"abstract_inverted_index":{"Este":[0],"artigo":[1],"investiga":[2],"como":[3],"as":[4,9,104],"tecnologias":[5,105,159],"digitais":[6,41],"est\u00e3o":[7],"transformando":[8],"pr\u00e1ticas":[10,118,178],"de":[11,19,36,59,109,140,147,168,181],"aprendizagem":[12],"colaborativa":[13],"no":[14,65,125,134,183],"contexto":[15],"educacional,":[16],"a":[17,45,49,51,112,170,175],"partir":[18],"uma":[20,166],"revis\u00e3o":[21],"integrativa":[22],"da":[23,78],"literatura,":[24],"guiada":[25],"pelos":[26],"protocolos":[27],"PRISMA.":[28],"A":[29,61],"quest\u00e3o":[30,167],"que":[31,37,47,135,157],"orienta":[32],"este":[33],"estudo":[34],"\u00e9:":[35],"maneira":[38],"os":[39,107],"recursos":[40],"t\u00eam":[42],"sido":[43],"incorporados":[44],"metodologias":[46],"valorizam":[48],"intera\u00e7\u00e3o,":[50],"constru\u00e7\u00e3o":[52],"coletiva":[53],"do":[54,186],"conhecimento":[55],"e":[56,93,116,123,144,179],"o":[57,75],"desenvolvimento":[58],"compet\u00eancias?":[60],"base":[62],"te\u00f3rica":[63],"apoia-se":[64],"socioconstrutivismo,":[66],"com":[67],"destaque":[68],"para":[69],"Vygotsky":[70],"(1978),":[71],"cujas":[72],"contribui\u00e7\u00f5es":[73],"iluminam":[74],"papel":[76],"central":[77],"colabora\u00e7\u00e3o":[79],"na":[80],"aprendizagem.":[81],"Foram":[82],"analisados":[83],"30":[84],"estudos":[85],"\u2014":[86],"19":[87],"nacionais":[88],"(2019\u20132025),":[89],"8":[90],"internacionais":[91],"(2020\u20132024)":[92],"3":[94],"obras":[95],"cl\u00e1ssicas.":[96],"Os":[97],"achados":[98],"revelam":[99],"que,":[100],"quando":[101],"bem":[102],"integradas,":[103],"ampliam":[106],"espa\u00e7os":[108],"di\u00e1logo,":[110],"favorecem":[111],"autonomia":[113],"dos":[114],"estudantes":[115],"estimulam":[117],"pedag\u00f3gicas":[119],"mais":[120],"inclusivas,":[121],"criativas":[122],"centradas":[124],"coletivo.":[126],"Ao":[127],"mesmo":[128],"tempo,":[129],"surgem":[130],"desafios":[131],"importantes,":[132],"especialmente":[133],"se":[136],"refere":[137],"\u00e0":[138,142,145],"forma\u00e7\u00e3o":[139],"professores,":[141],"infraestrutura":[143],"necessidade":[146],"repensar":[148],"modelos":[149],"educacionais":[150],"ainda":[151],"baseados":[152],"em":[153],"l\u00f3gicas":[154],"tradicionais.":[155],"Conclui-se":[156],"incorporar":[158],"ao":[160],"trabalho":[161],"pedag\u00f3gico":[162],"n\u00e3o":[163],"\u00e9":[164],"apenas":[165],"acesso":[169],"recursos,":[171],"mas":[172],"um":[173],"convite":[174],"redesenhar":[176],"sentidos,":[177],"modos":[180],"aprender":[182],"cen\u00e1rio":[184],"educacional":[185],"s\u00e9culo":[187],"XXI.":[188]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2025-10-10T00:00:00"}
