{"id":"https://openalex.org/W4400935774","doi":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","title":"Una estrategia h\u00edbrida de aprendizaje por refuerzo informada por RRT* para la planificaci\u00f3n de caminos de robots m\u00f3viles en miner\u00eda a cielo abierto","display_name":"Una estrategia h\u00edbrida de aprendizaje por refuerzo informada por RRT* para la planificaci\u00f3n de caminos de robots m\u00f3viles en miner\u00eda a cielo abierto","alternate_titles":[],"publication_year":2024,"publication_date":"2024-07-22","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4400935774","doi":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.4995/riai.2024.21581","doi":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S187116759","display_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica Industrial RIAI","issn_l":"1697-7912","issn":["1697-7912","1697-7920"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","dongbi-c","fecyt-seal","latindex","poland-20","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321228","host_organization_name":"Technical University of Valencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321228"],"host_organization_lineage_names":["Technical University of Valencia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica industrial","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W4400935774"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Sebastian Zapata","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2802166871","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2802166871"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sebastian Zapata","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica del Norte"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I2802166871"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5092933937","display_name":"Ricardo Urvina","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8293-551X","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8293-551X"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2802166871","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2802166871"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ricardo Urvina","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica del Norte"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I2802166871"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5061347506","display_name":"Katherine Aro","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8784-6540","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8784-6540"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2802166871","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2802166871"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Katherine Aro","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica del Norte"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8784-6540","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I2802166871"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5109842749","display_name":"Eduardo Aguilar","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2802166871","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2802166871"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Eduardo Aguilar","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica del Norte"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I2802166871"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5061931953","display_name":"Fernando Auat Cheein","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6347-7696","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-6347-7696"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I75778554","display_name":"Universidad T\u00e9cnica Federico Santa Mar\u00eda","ror":"https://ror.org/05510vn56","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I75778554"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Fernando Auat Cheein","raw_affiliation_strings":["Universidad T\u00e9cnica Federico Santa Mar\u00eda"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6347-7696","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad T\u00e9cnica Federico Santa Mar\u00eda","institution_ids":["https://openalex.org/I75778554"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5040794917","display_name":"Alvaro Prado","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7192-1681","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-7192-1681"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I2802166871","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128","country_code":"CL","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I2802166871"]}],"countries":["CL"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alvaro Prado","raw_affiliation_strings":["Universidad Cat\u00f3lica del Norte"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7192-1681","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","institution_ids":["https://openalex.org/I2802166871"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.6071,"has_fulltext":false,"cited_by_count":5,"citation_normalized_percentile":{"value":0.57681431,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":88,"max":96},"biblio":{"volume":"22","issue":"1","first_page":"57","last_page":"68"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10586","display_name":"Robotic Path Planning Algorithms","score":0.9692000150680542,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2207","display_name":"Control and Systems Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10586","display_name":"Robotic Path Planning Algorithms","score":0.9692000150680542,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2207","display_name":"Control and Systems Engineering"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/22","display_name":"Engineering"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10462","display_name":"Reinforcement Learning in Robotics","score":0.03009999915957451,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1702","display_name":"Artificial Intelligence"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10191","display_name":"Robotics and Sensor-Based Localization","score":9.999999747378752e-05,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1707","display_name":"Computer Vision and Pattern Recognition"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/path-planning","display_name":"path planning","score":0.6759999990463257},{"id":"https://openalex.org/keywords/mobile-robots","display_name":"mobile robots","score":0.8790000081062317},{"id":"https://openalex.org/keywords/open-pit-mining","display_name":"open-pit mining","score":0.9359999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/hybrid-reinforcement-learning","display_name":"hybrid reinforcement learning","score":0.6869999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/q-learning","display_name":"Q-learning","score":0.9459999799728394},{"id":"https://openalex.org/keywords/rrt","display_name":"RRT*","score":0.9549999833106995},{"id":"https://openalex.org/keywords/rapidly-exploring-random-tree","display_name":"rapidly-exploring random tree","score":0.8220000267028809},{"id":"https://openalex.org/keywords/differential-drive-robot","display_name":"differential drive robot","score":0.6230000257492065},{"id":"https://openalex.org/keywords/exploration-exploitation","display_name":"exploration-exploitation","score":0.6000000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/robot-navigation","display_name":"robot navigation","score":0.3479999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/energy-efficiency","display_name":"energy efficiency","score":0.32899999618530273}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.7311772108078003},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.33540529012680054},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.31566429138183594}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"doi:10.4995/riai.2024.21581","doi":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S187116759","display_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica Industrial RIAI","issn_l":"1697-7912","issn":["1697-7912","1697-7920"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","dongbi-c","fecyt-seal","latindex","poland-20","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321228","host_organization_name":"Technical University of Valencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321228"],"host_organization_lineage_names":["Technical University of Valencia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica industrial","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:riunet.upv.es:10251/213810","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10251/213810","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400639","display_name":"RiuNet (Universitat Polit\u00e8cnica de Val\u00e8ncia)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I60053951","host_organization_name":"Universitat Polit\u00e8cnica de Val\u00e8ncia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I60053951"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":null,"raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:e997801516e64b469a08064b507c07f5","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/e997801516e64b469a08064b507c07f5","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica Industrial RIAI, Vol 22, Iss 1, Pp 57-68 (2024)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.4995/riai.2024.21581","doi":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.4995/riai.2024.21581","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S187116759","display_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica Industrial RIAI","issn_l":"1697-7912","issn":["1697-7912","1697-7920"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["ddh","doaj","dongbi-c","fecyt-seal","latindex","poland-20","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321228","host_organization_name":"Technical University of Valencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321228"],"host_organization_lineage_names":["Technical University of Valencia"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Iberoamericana de Autom\u00e1tica e Inform\u00e1tica industrial","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/9","display_name":"Industry, innovation and infrastructure","score":0.7207000255584717}],"study_designs":[],"awards":[{"id":"https://openalex.org/G6749762780","display_name":null,"funder_award_id":"202203010029","funder_id":"https://openalex.org/F4320318900","funder_display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte"},{"id":"https://openalex.org/G6829687143","display_name":"NMPC WITH LEARNING CONTROL TECHNIQUES FOR ROBUST MOTION CONTROL OF COOPERATIVE MOBILE MANIPULATORS SUBJECT TO CONSTRAINED MINING ENVIRONMENTS","funder_award_id":"11230962","funder_id":"https://openalex.org/F4320331146","funder_display_name":"Agencia Nacional de Investigaci\u00f3n y Desarrollo"}],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320318900","display_name":"Universidad Cat\u00f3lica del Norte","ror":"https://ror.org/02akpm128"},{"id":"https://openalex.org/F4320331146","display_name":"Agencia Nacional de Investigaci\u00f3n y Desarrollo","ror":"https://ror.org/05btm5233"}],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":31,"referenced_works":["https://openalex.org/W2063037959","https://openalex.org/W2165324514","https://openalex.org/W2514912564","https://openalex.org/W2745457250","https://openalex.org/W2763777242","https://openalex.org/W2790328601","https://openalex.org/W2800743216","https://openalex.org/W2912638978","https://openalex.org/W2964216793","https://openalex.org/W2980001345","https://openalex.org/W3004270765","https://openalex.org/W3084967258","https://openalex.org/W3088064013","https://openalex.org/W3094167362","https://openalex.org/W3110499650","https://openalex.org/W3188678812","https://openalex.org/W3190394309","https://openalex.org/W3197167612","https://openalex.org/W3208716311","https://openalex.org/W4221141864","https://openalex.org/W4290717612","https://openalex.org/W4292070559","https://openalex.org/W4293812070","https://openalex.org/W4312036033","https://openalex.org/W4313118295","https://openalex.org/W4317934729","https://openalex.org/W4319777890","https://openalex.org/W4320187725","https://openalex.org/W4322603896","https://openalex.org/W4386432187","https://openalex.org/W4394567380"],"related_works":["https://openalex.org/W6998381914","https://openalex.org/W4408281080","https://openalex.org/W2409994683","https://openalex.org/W4213178651","https://openalex.org/W7164281669","https://openalex.org/W7062634684","https://openalex.org/W4308699913","https://openalex.org/W7214848458","https://openalex.org/W4407451356","https://openalex.org/W649076947"],"abstract_inverted_index":{"Este":[0],"trabajo":[1],"introduce":[2],"una":[3,194],"estrategia":[4],"h\u00edbrida":[5],"de":[6,8,17,23,46,65,75,84,101,112,120,127,147,158,170,186,198,208,232],"planificaci\u00f3n":[7],"caminos":[9,95,174],"para":[10,36,71,89],"veh\u00edculos":[11],"rob\u00f3ticos":[12],"tipo":[13,143],"diferencial,":[14],"combinando":[15,81],"m\u00e9todos":[16],"aprendizaje":[18,29],"por":[19,30],"refuerzo":[20,31],"con":[21,86,145,177,218],"t\u00e9cnicas":[22],"muestreo":[24,66,92],"aleatorio.":[25],"Espec\u00edficamente,":[26],"se":[27,151,181],"utiliza":[28,62],"basado":[32],"en":[33,99,118,133,183,216,229,241],"Q-Learning":[34,105],"(QL)":[35],"encontrar":[37],"un":[38,52,63,110,184,189,227],"camino":[39,76],"global":[40],"mediante":[41],"la":[42,47,79],"exploraci\u00f3n":[43,165],"y":[44,77,93,97,131,141,160,166,179,188,203,206,213],"explotaci\u00f3n":[45],"informaci\u00f3n":[48],"del":[49,114,196,200,210,235],"entorno,":[50],"donde":[51],"agente":[53,61],"aprende":[54],"a":[55,122],"tomar":[56],"acciones":[57],"maximizando":[58],"recompensas.":[59,171],"El":[60],"m\u00e9todo":[64,115],"RRT\u2217":[67,87],"(Rapidly-exploring":[68],"Random":[69],"Trees)":[70],"obtener":[72],"puntos":[73],"factibles":[74,98],"acelerar":[78],"b\u00fasqueda,":[80],"las":[82,156],"ventajas":[83],"QL":[85,159],"(MQL)":[88],"mejorar":[90],"el":[91,230],"generar":[94],"suaves":[96],"espacios":[100],"alta":[102],"dimensionalidad":[103],"(Smooth":[104],"-":[106],"SMQL).":[107],"Se":[108,221],"realiz\u00f3":[109],"an\u00e1lisis":[111],"rendimiento":[113],"h\u00edbrido":[116],"propuesto":[117],"condiciones":[119],"miner\u00eda":[121],"cielo":[123],"abierto,":[124],"considerando":[125],"criterios":[126],"maniobrabilidad,":[128],"completitud,":[129,173],"alcanzabilidad":[130],"robustez":[132],"entornos:":[134],"i)":[135],"rectos,":[136],"ii)":[137],"estrechos,":[138],"iii)":[139],"intrincados,":[140],"iv)":[142],"helicoidal":[144],"restricciones":[146],"terreno.":[148],"Mediante":[149],"simulaciones":[150],"demostr\u00f3":[152],"que":[153,223],"SMQL":[154,178],"supera":[155],"limitaciones":[157],"RRT\u2217,":[161],"al":[162,237],"lograr":[163],"mejor":[164],"alcanzar":[167],"r\u00b4\u00e1pida":[168],"convergencia":[169],"Por":[172],"previamente":[175],"planificados":[176],"MQL":[180],"prueban":[182],"controlador":[185],"movimiento":[187],"robot":[190,236],"Husky":[191],"A200,":[192],"alcanzando":[193],"reducci\u00f3n":[195],"costo":[197],"error":[199],"81.9":[201],"%":[202,205,212,215],"76.4":[204],"esfuerzo":[207],"control":[209],"79.8":[211],"83.5":[214],"comparaci\u00f3n":[217],"QL,":[219],"respectivamente.":[220],"espera":[222],"estos":[224],"resultados":[225],"tengan":[226],"impacto":[228],"ahorro":[231],"recursos":[233],"energ\u00e9ticos":[234],"seguir":[238],"rutas":[239],"planificadas":[240],"ambientes":[242],"mineros.":[243]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W4400935774","counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":2},{"year":2025,"cited_by_count":2},{"year":2024,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-06T12:05:46.655746","created_date":"2024-07-25T00:00:00"}
