{"id":"https://openalex.org/W4400102283","doi":"https://doi.org/10.17271/1980082720220244201","title":"Aspectos de forma\u00e7\u00e3o sustent\u00e1vel nos cursos de engenharia: uma revis\u00e3o da literatura","display_name":"Aspectos de forma\u00e7\u00e3o sustent\u00e1vel nos cursos de engenharia: uma revis\u00e3o da literatura","publication_year":2024,"publication_date":"2024-06-26","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4400102283","doi":"https://doi.org/10.17271/1980082720220244201"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.17271/1980082720220244201","doi":"https://doi.org/10.17271/1980082720220244201","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.17271/1980082720220244201","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210181219","display_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","issn_l":"1980-0827","issn":["1980-0827"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4366370176","host_organization_name":"Association Friends of Nature of Alta Paulista","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4366370176"],"host_organization_lineage_names":["Association Friends of Nature of Alta Paulista"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W4400102283"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"http://dx.doi.org/10.17271/1980082720220244201","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5028706357","display_name":"Maria Cristina Alves de Lima","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2166-0273","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-2166-0273"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I71437568","display_name":"Universidade de Pernambuco","ror":"https://ror.org/00gtcbp88","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I71437568"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maria Cristina Alves de Lima","raw_affiliation_strings":["Master\u2019s Student, UPE, Brazil","Mestranda, UPE, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Master\u2019s Student, UPE, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]},{"raw_affiliation_string":"Mestranda, UPE, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5023195586","display_name":"Em\u00edlia Rahnemay Kohlman Rabbani","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4016-5198","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-4016-5198"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I71437568","display_name":"Universidade de Pernambuco","ror":"https://ror.org/00gtcbp88","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I71437568"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Emilia Rahnemay Kohlman Rabbani","raw_affiliation_strings":["Professor, PhD, UPE, Brazil","Professora Doutora, UPE, Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-4016-5198","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Professor, PhD, UPE, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]},{"raw_affiliation_string":"Professora Doutora, UPE, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5042118304","display_name":"Anna L\u00facia Miranda Costa","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5840-8813","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5840-8813"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I71437568","display_name":"Universidade de Pernambuco","ror":"https://ror.org/00gtcbp88","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I71437568"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Anna L\u00facia Miranda Costa","raw_affiliation_strings":["Professor, PhD, UPE, Brazil","Professora Doutora, UPE, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Professor, PhD, UPE, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]},{"raw_affiliation_string":"Professora Doutora, UPE, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5075419540","display_name":"Marcos Ant\u00f4nio Barbosa da Silva","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2678-9420","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-2678-9420"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I1314665148","display_name":"Universidade Federal do Oeste do Par\u00e1","ror":"https://ror.org/04603xj85","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I1314665148"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcos Antonio Barbosa da Silva Junior","raw_affiliation_strings":["Professor Doutorando, UFOPA, Brasil","Professor, PhD Student, UFOPA, Brazil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2678-9420","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Professor Doutorando, UFOPA, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I1314665148"]},{"raw_affiliation_string":"Professor, PhD Student, UFOPA, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I1314665148"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5048087899","display_name":"Ana Karla Batista da Silva","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5457-8818","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5457-8818"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I71437568","display_name":"Universidade de Pernambuco","ror":"https://ror.org/00gtcbp88","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I71437568"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ana Karla Batista da Silva","raw_affiliation_strings":["Master\u2019s Degree, UPE, Brazil","Mestra, UPE, Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5457-8818","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Master\u2019s Degree, UPE, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I71437568"]},{"raw_affiliation_string":"Mestra, UPE, Brasil","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5032577456","display_name":"Helaine Sivini Ferreira","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8718-2227","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8718-2227"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Helaine Sivini Ferreira","raw_affiliation_strings":["Professor, PhD, UFRPE, Brazil","Professora Doutora, UFRPE, Brasil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Professor, PhD, UFRPE, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I62921916"]},{"raw_affiliation_string":"Professora Doutora, UFRPE, Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I62921916"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":"20","issue":"2","first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11835","display_name":"Sustainability in Higher Education","score":0.9639000296592712,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11835","display_name":"Sustainability in Higher Education","score":0.9639000296592712,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12124","display_name":"Engineering Education and Curriculum Development","score":0.03099999949336052,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14218","display_name":"Engineering Education and Global Impact","score":0.0031999999191612005,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3303","display_name":"Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/sustainable-engineering-education","display_name":"sustainable engineering education","score":0.8429999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/civil-engineering-education","display_name":"civil engineering education","score":0.8840000033378601},{"id":"https://openalex.org/keywords/sustainable-development","display_name":"sustainable development","score":0.7799999713897705},{"id":"https://openalex.org/keywords/construction-industry","display_name":"construction industry","score":0.8479999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-methods","display_name":"teaching methods","score":0.550000011920929},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-profile","display_name":"teacher profile","score":0.8040000200271606},{"id":"https://openalex.org/keywords/higher-education-institutions","display_name":"higher education institutions","score":0.609000027179718}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.48743441700935364},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.44497150182724},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.3224303722381592}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.17271/1980082720220244201","doi":"https://doi.org/10.17271/1980082720220244201","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.17271/1980082720220244201","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210181219","display_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","issn_l":"1980-0827","issn":["1980-0827"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4366370176","host_organization_name":"Association Friends of Nature of Alta Paulista","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4366370176"],"host_organization_lineage_names":["Association Friends of Nature of Alta Paulista"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:ojs.www.amigosdanatureza.org.br:article/4201","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://publicacoes.amigosdanatureza.org.br/index.php/index/article/view/4201","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4404674490","display_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista.","issn_l":"2966-2931","issn":["2966-2931"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"10.17271/198008272022024","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.17271/1980082720220244201","doi":"https://doi.org/10.17271/1980082720220244201","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.17271/1980082720220244201","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210181219","display_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","issn_l":"1980-0827","issn":["1980-0827"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4366370176","host_organization_name":"Association Friends of Nature of Alta Paulista","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4366370176"],"host_organization_lineage_names":["Association Friends of Nature of Alta Paulista"],"type":"journal"},"license":"cc-by-nc-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc-sa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Peri\u00f3dico Eletr\u00f4nico F\u00f3rum Ambiental da Alta Paulista","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.8278999924659729,"display_name":"Quality education"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/9","score":0.7207000255584717,"display_name":"Industry, innovation and infrastructure"},{"id":"https://metadata.un.org/sdg/8","score":0.48510000109672546,"display_name":"Decent work and economic growth"}],"study_designs":[{"id":"https://openalex.org/study-designs/systematic-review","display_name":"Systematic Review"}],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":false,"pdf":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":29,"referenced_works":["https://openalex.org/W2518687766","https://openalex.org/W2556081310","https://openalex.org/W2594222565","https://openalex.org/W2767481062","https://openalex.org/W2790840305","https://openalex.org/W2795876296","https://openalex.org/W2904649625","https://openalex.org/W3007463199","https://openalex.org/W3015219890","https://openalex.org/W3129105517","https://openalex.org/W3135586383","https://openalex.org/W3137767921","https://openalex.org/W3147061488","https://openalex.org/W3157490942","https://openalex.org/W3177448650","https://openalex.org/W3184757196","https://openalex.org/W3191104535","https://openalex.org/W3191318732","https://openalex.org/W3193495921","https://openalex.org/W3197276050","https://openalex.org/W3201716877","https://openalex.org/W3208243194","https://openalex.org/W3212942761","https://openalex.org/W4200206576","https://openalex.org/W4200419869","https://openalex.org/W4224136760","https://openalex.org/W4297522417","https://openalex.org/W4361753753","https://openalex.org/W4391972045"],"related_works":["https://openalex.org/W7221622853","https://openalex.org/W4416011732","https://openalex.org/W7215220560","https://openalex.org/W3176212826","https://openalex.org/W6967696450","https://openalex.org/W3010050043","https://openalex.org/W4387298583","https://openalex.org/W7215509905","https://openalex.org/W7131876160","https://openalex.org/W7170047088"],"abstract_inverted_index":{"Na":[0],"busca":[1],"por":[2,112],"crescimento":[3],"e":[4,42,66,93,121,171,197,225,240],"desenvolvimento":[5,91],"o":[6,90,198,220],"ser":[7],"humano":[8],"acaba":[9],"amea\u00e7ando":[10],"a":[11,20,23,52,94,98,134,150,157],"pr\u00f3pria":[12],"exist\u00eancia,":[13],"tornando":[14],"urgente":[15],"uma":[16,28],"educa\u00e7\u00e3o":[17],"voltada":[18],"para":[19,61,138,202,212,227],"sustentabilidade.":[21],"Como":[22],"ind\u00fastria":[24,99],"da":[25,68,100,109,144,152],"constru\u00e7\u00e3o":[26,158],"\u00e9":[27],"das":[29,114,169],"maiores":[30],"do":[31],"mundo,":[32],"respons\u00e1vel":[33],"pelo":[34],"consumo":[35],"de":[36,39,45,72,96,116,159,186,189,193,200,215],"grande":[37],"quantidade":[38],"mat\u00e9ria":[40],"prima":[41],"numerosa":[43],"m\u00e3o":[44],"obra,":[46],"um":[47,160,231],"olhar":[48],"mais":[49,162,234],"criterioso":[50],"sobre":[51],"forma\u00e7\u00e3o":[53,85,135,153,176],"dos":[54,86,177],"profissionais":[55],"desse":[56],"setor":[57],"se":[58,127,209,222,229],"faz":[59],"necess\u00e1rio,":[60],"que":[62,155,173,228],"as":[63,140,213],"demandas":[64],"atuais":[65],"futuras":[67],"sociedade":[69],"sejam":[70],"atendidas":[71],"forma":[73],"sustent\u00e1vel.":[74,242],"O":[75],"objetivo":[76],"deste":[77],"artigo":[78],"consiste":[79],"em":[80],"apresentar":[81],"aspectos":[82],"fundamentais":[83],"na":[84,106,167,175],"engenheiros":[87,178],"civis,":[88,179],"considerando":[89],"sustent\u00e1vel":[92],"necessidade":[95],"modernizar":[97],"constru\u00e7\u00e3o.":[101],"A":[102],"metodologia":[103],"utilizada":[104],"consistiu":[105],"Revis\u00e3o":[107],"Sistem\u00e1tica":[108],"Literatura":[110],"(RSL)":[111],"meio":[113],"bases":[115],"dados":[117],"Engineering":[118],"Village,":[119],"Scopus":[120],"Web":[122],"of":[123],"Science.":[124],"Este":[125],"estudo":[126],"mostra":[128,223],"relevante":[129],"ao":[130],"destacar":[131],"n\u00e3o":[132],"s\u00f3":[133],"t\u00e9cnica":[136],"necess\u00e1ria":[137],"acompanhar":[139],"transforma\u00e7\u00f5es":[141],"tecnol\u00f3gicas":[142],"decorrentes":[143],"atual":[145,224],"revolu\u00e7\u00e3o":[146],"industrial,":[147],"mas":[148],"tamb\u00e9m":[149],"import\u00e2ncia":[151],"profissional-cidad\u00e3":[154],"visa":[156],"mundo":[161,232],"justo.":[163],"Os":[164],"resultados":[165],"consistiram":[166],"identifica\u00e7\u00e3o":[168],"habilidades":[170],"tecnologias":[172],"ajudam":[174],"estrat\u00e9gias":[180],"educacionais":[181],"exitosas":[182],"utilizadas":[183],"nas":[184],"escolas":[185],"engenharia,":[187],"formas":[188],"incorporar":[190],"os":[191],"conceitos":[192],"sustentabilidade":[194],"no":[195],"ensino":[196],"perfil":[199],"professor":[201],"preparar":[203],"esse":[204],"engenheiro.":[205],"As":[206],"informa\u00e7\u00f5es":[207],"obtidas":[208],"mostram":[210],"significativas":[211],"Institui\u00e7\u00f5es":[214],"Ensino":[216],"Superior":[217],"(IES),":[218],"pois":[219],"tema":[221],"necess\u00e1rio":[226],"tenha":[230],"com":[233],"equidade,":[235],"socialmente":[236],"inclusivo,":[237],"economicamente":[238],"justo":[239],"ambientalmente":[241]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-11-14T11:04:58.165337","created_date":"2024-06-28T00:00:00"}
