{"id":"https://openalex.org/W4396873019","doi":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","title":"VANGUARDAS EUROPEIAS E O USO DAS TECNOLOGIAS DIGITAIS: RELATO DE EXPERI\u00caNCIA DE UMA ABORDAGEM COOPERATIVA E MULTIDISCIPLINAR NO ENSINO M\u00c9DIO","display_name":"VANGUARDAS EUROPEIAS E O USO DAS TECNOLOGIAS DIGITAIS: RELATO DE EXPERI\u00caNCIA DE UMA ABORDAGEM COOPERATIVA E MULTIDISCIPLINAR NO ENSINO M\u00c9DIO","publication_year":2024,"publication_date":"2024-05-13","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4396873019","doi":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.47820/recima21.v5i5.5239","doi":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210222786","display_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2675-6218","issn":["2675-6218"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar - ISSN 2675-6218","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5003074074","display_name":"Helena Teresinha Reinehr Stoffel","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2649-0509","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-2649-0509"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Helena Teresinha Reinehr Stoffel","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2649-0509","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5063986199","display_name":"Aloisio Oliveira Ramos","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-4218-9066","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-4218-9066"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Aloisio Oliveira Ramos","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0007-4218-9066","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5103184974","display_name":"Ana Carolina Mota Fernandes","orcid":"https://orcid.org/0009-0009-9801-8287","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0009-9801-8287"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ana Carolina Mota Fernandez","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0009-9801-8287","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5013148189","display_name":"Andreia Dos Anjos Barbosa","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-7812-4376","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-7812-4376"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Andreia Dos Anjos Barbosa","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-7812-4376","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5097984350","display_name":"Gilberto Luiz Zattera","orcid":"https://orcid.org/0009-0007-5637-5919","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0007-5637-5919"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Gilberto Luiz Zattera","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0007-5637-5919","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5015057127","display_name":"Katiuscia Souza R\u00eago","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-7940-3211","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-7940-3211"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Katiuscia Souza R\u00eago","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-7940-3211","affiliations":[]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5097958303","display_name":"Leonardo Queiroz Gon\u00e7alves","orcid":"https://orcid.org/0009-0002-2112-5198","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0002-2112-5198"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Leonardo Queiroz Gon\u00e7alves","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0002-2112-5198","affiliations":[]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5093631190","display_name":"Val\u00e9ria L\u00facia Albuquerque","orcid":"https://orcid.org/0009-0008-2335-6276","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0008-2335-6276"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Val\u00e9ria L\u00facia Albuquerque","raw_affiliation_strings":[],"raw_orcid":"https://orcid.org/0009-0008-2335-6276","affiliations":[]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":0,"institutions_distinct_count":0,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.7975,"has_fulltext":false,"cited_by_count":2,"citation_normalized_percentile":{"value":0.73763529,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":89,"max":95},"biblio":{"volume":"5","issue":"5","first_page":"e555239","last_page":"e555239"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12573","display_name":"Education and Digital Technologies","score":0.3075999915599823,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12573","display_name":"Education and Digital Technologies","score":0.3075999915599823,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.08590000122785568,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12179","display_name":"Art Education and Development","score":0.06080000102519989,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1213","display_name":"Visual Arts and Performing Arts"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/european-avant-garde","display_name":"European avant-garde","score":0.9089999794960022},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-technologies-in-education","display_name":"digital technologies in education","score":0.9629999995231628},{"id":"https://openalex.org/keywords/collaborative-learning","display_name":"cooperative learning","score":0.9729999899864197},{"id":"https://openalex.org/keywords/interdisciplinary-teaching","display_name":"interdisciplinary teaching","score":0.8790000081062317},{"id":"https://openalex.org/keywords/upper-secondary-school","display_name":"upper secondary school","score":0.656000018119812},{"id":"https://openalex.org/keywords/art-history","display_name":"art history","score":0.44999998807907104},{"id":"https://openalex.org/keywords/creativity","display_name":"creativity","score":0.492000013589859},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-participation","display_name":"student participation","score":0.6159999966621399},{"id":"https://openalex.org/keywords/research-skills","display_name":"research skills","score":0.8379999995231628},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-innovation","display_name":"educational innovation","score":0.6349999904632568},{"id":"https://openalex.org/keywords/portuguese-language-teaching","display_name":"Portuguese language teaching","score":0.6029999852180481},{"id":"https://openalex.org/keywords/literature-teaching","display_name":"literature teaching","score":0.871999979019165}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C22467394","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q849359","display_name":"Multidisciplinary approach","level":2,"score":0.8184005618095398},{"id":"https://openalex.org/C55587333","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1133029","display_name":"Engineering ethics","level":1,"score":0.390657901763916},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.3597298264503479},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.35259246826171875},{"id":"https://openalex.org/C110354214","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q6314146","display_name":"Engineering management","level":1,"score":0.3330789804458618},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.2738661766052246},{"id":"https://openalex.org/C127413603","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11023","display_name":"Engineering","level":0,"score":0.2720608115196228},{"id":"https://openalex.org/C36289849","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q34749","display_name":"Social science","level":1,"score":0.11905339360237122}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.47820/recima21.v5i5.5239","doi":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210222786","display_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2675-6218","issn":["2675-6218"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar - ISSN 2675-6218","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.47820/recima21.v5i5.5239","doi":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.47820/recima21.v5i5.5239","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210222786","display_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar","issn_l":"2675-6218","issn":["2675-6218"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["erih-plus"],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"RECIMA21 - Revista Cient\u00edfica Multidisciplinar - ISSN 2675-6218","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.975600004196167}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":4,"referenced_works":["https://openalex.org/W1979511254","https://openalex.org/W2006460578","https://openalex.org/W2109636322","https://openalex.org/W4286216114"],"related_works":["https://openalex.org/W4391891777","https://openalex.org/W6943485098","https://openalex.org/W2917713075","https://openalex.org/W7035950926","https://openalex.org/W4391434893","https://openalex.org/W7130622996","https://openalex.org/W2524049759","https://openalex.org/W3068516384","https://openalex.org/W2608484604","https://openalex.org/W7171560372"],"abstract_inverted_index":{"Nesse":[0],"artigo":[1],"relata-se":[2],"experi\u00eancia":[3,174],"pedag\u00f3gica":[4],"que":[5,182,209,222],"teve":[6],"como":[7,109],"tema":[8,131],"gerador":[9],"as":[10,115,162,176],"Vanguardas":[11,78],"Europeias":[12],"e":[13,22,49,56,64,89,97,113,125,150,156,175,202,218],"o":[14,90,130,171,203],"uso":[15,68,105],"das":[16,69,77,106],"tecnologias":[17,70,107],"digitais":[18,108],"numa":[19,30],"abordagem":[20,62],"cooperativa":[21],"multidisciplinar,":[23,65],"realizada":[24],"na":[25,72,166,168],"rede":[26],"estadual":[27],"de":[28,60,92,94,141,147,152,154,157,191,216],"ensino,":[29],"turma":[31],"do":[32,35,104,123,178,194],"segundo":[33],"ano":[34],"Ensino":[36],"M\u00e9dio,":[37],"com":[38],"28":[39],"alunos,":[40],"integrando":[41],"quatro":[42],"componentes":[43],"curriculares:":[44],"Arte,":[45],"Hist\u00f3ria,":[46,153],"L\u00edngua":[47,148],"Portuguesa":[48,149],"Literatura.":[50],"O":[51],"objetivo":[52],"geral":[53],"foi":[54,100],"analisar":[55],"demonstrar":[57],"a":[58,82,84,127],"efic\u00e1cia":[59],"uma":[61],"colaborativa":[63],"apoiada":[66],"pelo":[67],"digitais,":[71],"promo\u00e7\u00e3o":[73],"da":[74,173,226],"compreens\u00e3o":[75,128],"hist\u00f3rico-cultural":[76],"Europeias,":[79],"visando":[80],"estimular":[81],"criatividade,":[83],"participa\u00e7\u00e3o":[85],"ativa":[86],"dos":[87],"alunos":[88],"desenvolvimento":[91],"habilidades":[93],"pesquisa,":[95],"comunica\u00e7\u00e3o":[96],"express\u00e3o.":[98],"Isso":[99],"possibilitado":[101],"por":[102],"meio":[103],"pr\u00e1ticas":[110,135],"pedag\u00f3gicas":[111,136],"inovadoras":[112],"interativas,":[114],"quais":[116,163],"permitiram":[117],"fazer":[118],"conex\u00f5es":[119],"entre":[120],"diferentes":[121],"\u00e1reas":[122],"conhecimento":[124],"ampliar":[126],"sobre":[129],"em":[132],"estudo.":[133],"As":[134],"foram":[137],"realizadas":[138],"ao":[139],"longo":[140],"10":[142,151],"semanas":[143],"utilizando":[144],"07":[145],"per\u00edodos":[146],"Arte":[155],"Literatura,":[158],"totalizando":[159],"37":[160],"aulas,":[161],"s\u00e3o":[164],"descritas":[165],"metodologia,":[167],"qual":[169],"apresenta-se":[170],"relato":[172],"fases":[177],"trabalho":[179],"cooperativo.":[180],"Salienta-se":[181],"este":[183],"projeto":[184],"multidisciplinar":[185],"pode":[186,205],"ser":[187,200,206],"replicado":[188],"pelos":[189],"professores":[190],"qualquer":[192],"\u00e1rea":[193],"conhecimento,":[195],"os":[196,210],"conte\u00fados":[197],"abordados":[198],"poder\u00e3o":[199],"substitu\u00eddos":[201],"planejamento":[204],"utilizado":[207],"para":[208],"docentes":[211],"possam":[212],"inovar":[213],"suas":[214],"metodologias":[215],"ensino":[217],"proporcionar":[219],"aos":[220],"estudantes":[221],"se":[223],"tornem":[224],"protagonistas":[225],"sua":[227],"pr\u00f3pria":[228],"aprendizagem.":[229]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1},{"year":2025,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-10-22T09:42:04.148104","created_date":"2024-05-14T00:00:00"}
