{"id":"https://openalex.org/W4389995751","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.235259","title":"O Ensino da Inform\u00e1tica como forma de Inclus\u00e3o para M\u00e3es At\u00edpicas: um Relato de Experi\u00eancia na APAE","display_name":"O Ensino da Inform\u00e1tica como forma de Inclus\u00e3o para M\u00e3es At\u00edpicas: um Relato de Experi\u00eancia na APAE","publication_year":2023,"publication_date":"2023-11-06","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4389995751","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.235259"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5753/wie.2023.235259","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.235259","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.235259","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26390/26213","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"},"volume":null,"type":"conference-paper","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26390/26213","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5032231639","display_name":"Rom\u00e1rio Elias da Silva Santos","orcid":"https://orcid.org/0009-0005-5870-1955","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0005-5870-1955"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rom\u00e1rio E. Santos","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5033149946","display_name":"Ellen Polliana Ramos de Souza","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-7706-4809","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-7706-4809"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ellen P. Souza","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5111097036","display_name":"Rildo de C. da Silva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Rildo de C. da Silva","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":null,"display_name":"Maria D. Sobral","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maria D. Sobral","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5104217276","display_name":"Juliana L. N\u00f3brega","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210157461","display_name":"Associa\u00e7\u00e3o de Pais e Amigos dos Excepcionais de S\u00e3o Paulo","ror":"https://ror.org/05pcgcp62","country_code":"BR","type":"nonprofit","lineage":["https://openalex.org/I4210157461"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Juliana L. N\u00f3brega","raw_affiliation_strings":["APAE","Associac \u00b8\u00e3o dos Pais e Amigos dos Excepcionais"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"APAE","institution_ids":["https://openalex.org/I4210157461"]},{"raw_affiliation_string":"Associac \u00b8\u00e3o dos Pais e Amigos dos Excepcionais","institution_ids":["https://openalex.org/I4210157461"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5075646142","display_name":"Carlos A. Batista","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1758-0019","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1758-0019"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Carlos A. Batista","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5017957123","display_name":"Zildomar Carlos F\u00e9lix","orcid":"https://orcid.org/0009-0003-1444-8586","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0003-1444-8586"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I170733385","display_name":"University of Applied Science and Technology","ror":"https://ror.org/04r58gt57","country_code":"IR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I170733385"]},{"id":"https://openalex.org/I62921916","display_name":"Universidade Federal Rural de Pernambuco","ror":"https://ror.org/02ksmb993","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I62921916"]}],"countries":["BR","IR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Zildomar C. F\u00e9lix","raw_affiliation_strings":["UFRPE / UAST"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRPE / UAST","institution_ids":["https://openalex.org/I170733385","https://openalex.org/I62921916"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":"1101","last_page":"1111"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T13194","display_name":"ICT in Developing Communities","score":0.5015000104904175,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T13194","display_name":"ICT in Developing Communities","score":0.5015000104904175,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12481","display_name":"Digital Accessibility for Disabilities","score":0.17080000042915344,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3307","display_name":"Human Factors and Ergonomics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11632","display_name":"Family and Disability Support Research","score":0.07819999754428864,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3203","display_name":"Clinical Psychology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/32","display_name":"Psychology"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-inclusion","display_name":"digital inclusion","score":0.9169999957084656},{"id":"https://openalex.org/keywords/intellectual-disability","display_name":"intellectual disability","score":0.7429999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/multiple-disabilities","display_name":"multiple disabilities","score":0.8650000095367432},{"id":"https://openalex.org/keywords/computer-literacy-education","display_name":"computer literacy education","score":0.5220000147819519},{"id":"https://openalex.org/keywords/digital-exclusion","display_name":"digital exclusion","score":0.578000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/autonomy","display_name":"autonomy","score":0.6200000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/quality-of-life","display_name":"quality of life","score":0.8709999918937683},{"id":"https://openalex.org/keywords/apae","display_name":"APAE","score":0.5659999847412109},{"id":"https://openalex.org/keywords/disability-support-organizations","display_name":"disability support organizations","score":0.34599998593330383}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6295535564422607},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.33951234817504883},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.3367871940135956}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5753/wie.2023.235259","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.235259","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.235259","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26390/26213","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5753/wie.2023.235259","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.235259","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.235259","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26390/26213","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Reduced inequalities","id":"https://metadata.un.org/sdg/10","score":0.8974000215530396},{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.7567999958992004}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4389995751.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4389995751.grobid-xml"},"referenced_works_count":1,"referenced_works":["https://openalex.org/W4236086658"],"related_works":["https://openalex.org/W4367307705","https://openalex.org/W7218265862","https://openalex.org/W4290648824","https://openalex.org/W4401898669","https://openalex.org/W2624447194","https://openalex.org/W7212063043","https://openalex.org/W7161792834","https://openalex.org/W4410485610","https://openalex.org/W2475632811","https://openalex.org/W2764076048"],"abstract_inverted_index":{"Atualmente,":[0],"s\u00e3o":[1,34],"encontradas":[2],"iniciativas":[3],"que":[4,54,65,81],"atuam":[5],"com":[6,16,86,97],"o":[7,98],"objetivo":[8,99],"de":[9,14,45,52,60,63,74,79,90,94,100,104,112],"realizar":[10],"a":[11],"inclus\u00e3o":[12,115],"digital":[13,47],"Pessoas":[15],"Defici\u00eancia":[17],"intelectual":[18],"e":[19,37,84,88,107,114],"m\u00faltipla":[20],"para":[21],"proporcionar":[22,108],"autonomia":[23],"em":[24,43,102],"suas":[25],"vidas.":[26],"Por\u00e9m,":[27],"os":[28],"respons\u00e1veis":[29,89],"por":[30],"essas":[31],"pessoas":[32],"normalmente":[33],"as":[35,66],"m\u00e3es,":[36],"muitas":[38],"vezes":[39],"elas":[40],"se":[41],"encontram":[42],"situa\u00e7\u00e3o":[44],"exclus\u00e3o":[46],"devido":[48],"\u00e0":[49],"alta":[50],"carga":[51],"responsabilidades":[53],"possuem,":[55],"bem":[56],"como":[57],"pela":[58],"falta":[59],"incentivos":[61],"ou":[62],"projetos":[64],"assistam.":[67],"O":[68],"presente":[69],"artigo":[70],"apresenta":[71],"um":[72],"relato":[73],"experi\u00eancia":[75],"sobre":[76],"uma":[77],"oficina":[78],"inform\u00e1tica":[80],"foi":[82],"planejada":[83],"ministrada":[85],"m\u00e3es":[87],"assistidos":[91],"da":[92],"APAE":[93],"Serra":[95],"Talhada-PE,":[96],"capacit\u00e1-las":[101],"t\u00f3picos":[103],"tecnologias":[105],"digitais":[106],"mais":[109],"autonomia,":[110],"qualidade":[111],"vida":[113],"digital.":[116]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-10-27T15:51:10.671819","created_date":"2023-12-21T00:00:00"}
