{"id":"https://openalex.org/W4389995682","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.232864","title":"Desafios e Solu\u00e7\u00f5es no Ensino de ML para Estudantes em Situa\u00e7\u00e3o de Vulnerabilidade Social","display_name":"Desafios e Solu\u00e7\u00f5es no Ensino de ML para Estudantes em Situa\u00e7\u00e3o de Vulnerabilidade Social","publication_year":2023,"publication_date":"2023-11-06","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4389995682","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.232864"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5753/wie.2023.232864","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.232864","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.232864","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26289/26112","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"},"volume":null,"type":"conference-paper","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26289/26112","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5005677346","display_name":"Ramon Mayor Martins","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1952-0909","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1952-0909"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4104125","display_name":"Universidade Federal de Santa Catarina","ror":"https://ror.org/041akq887","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4104125"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Ramon Mayor Martins","raw_affiliation_strings":["UFSC","essencial promover o ensino de ML desde cedo","Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFSC","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]},{"raw_affiliation_string":"essencial promover o ensino de ML desde cedo","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5043699845","display_name":"Christiane Gresse von Wangenheim","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6566-1606","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-6566-1606"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4104125","display_name":"Universidade Federal de Santa Catarina","ror":"https://ror.org/041akq887","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4104125"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Christiane Gresse von Wangenheim","raw_affiliation_strings":["UFSC","essencial promover o ensino de ML desde cedo","Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFSC","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]},{"raw_affiliation_string":"essencial promover o ensino de ML desde cedo","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5029763748","display_name":"Marcelo Fernando Rauber","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-5653-7155","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-5653-7155"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4104125","display_name":"Universidade Federal de Santa Catarina","ror":"https://ror.org/041akq887","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4104125"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Marcelo F. Rauber","raw_affiliation_strings":["UFSC","essencial promover o ensino de ML desde cedo","Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFSC","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]},{"raw_affiliation_string":"essencial promover o ensino de ML desde cedo","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5038857570","display_name":"Jean Carlo Rossa Hauck","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6550-9092","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6550-9092"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4104125","display_name":"Universidade Federal de Santa Catarina","ror":"https://ror.org/041akq887","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4104125"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Jean C. R. Hauck","raw_affiliation_strings":["UFSC","essencial promover o ensino de ML desde cedo","Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFSC","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]},{"raw_affiliation_string":"essencial promover o ensino de ML desde cedo","institution_ids":[]},{"raw_affiliation_string":"Departamento de Inform\u00e1tica e Estat\u00edstica -Universidade Federal de Santa Catarina (UFSC) Caixa Postal 476 -88.040-900 -Florian\u00f3polis -SC -Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I4104125"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5080430438","display_name":"Melissa Figueiredo Silvestre","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210133616","display_name":"Instituto","ror":"https://ror.org/04kae8j43","country_code":"US","type":"nonprofit","lineage":["https://openalex.org/I4210133616"]}],"countries":["US"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Melissa Figueiredo Silvestre","raw_affiliation_strings":["Instituto Vilson Groh"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Instituto Vilson Groh","institution_ids":["https://openalex.org/I4210133616"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.2223,"has_fulltext":true,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.38282523,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":91,"max":95},"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":"1","last_page":"12"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.7103999853134155,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10533","display_name":"Teaching and Learning Programming","score":0.7103999853134155,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14414","display_name":"Artificial Intelligence in Education","score":0.05869999900460243,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T11122","display_name":"Online Learning and Analytics","score":0.053300000727176666,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1706","display_name":"Computer Science Applications"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/machine-learning-education","display_name":"machine learning education","score":0.9929999709129333},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-vulnerability","display_name":"social vulnerability","score":0.7979999780654907},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.5920000076293945},{"id":"https://openalex.org/keywords/educational-inequality","display_name":"educational inequality","score":0.46000000834465027},{"id":"https://openalex.org/keywords/university-school-partnership","display_name":"university-school partnership","score":0.4449999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/individualized-support","display_name":"individualized support","score":0.7710000276565552},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-methods","display_name":"teaching methods","score":0.7329999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.5479999780654907}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5425795316696167},{"id":"https://openalex.org/C2779501324","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q581445","display_name":"Social vulnerability","level":3,"score":0.52872234582901},{"id":"https://openalex.org/C95713431","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q631425","display_name":"Vulnerability (computing)","level":2,"score":0.4495021402835846},{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.385911762714386},{"id":"https://openalex.org/C15744967","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9418","display_name":"Psychology","level":0,"score":0.35287442803382874},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.32052695751190186},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.2777329087257385},{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.25845757126808167},{"id":"https://openalex.org/C77805123","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q161272","display_name":"Social psychology","level":1,"score":0.10491952300071716},{"id":"https://openalex.org/C137176749","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q4105337","display_name":"Psychological resilience","level":2,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C38652104","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q3510521","display_name":"Computer security","level":1,"score":0.0}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5753/wie.2023.232864","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.232864","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.232864","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26289/26112","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5753/wie.2023.232864","doi":"https://doi.org/10.5753/wie.2023.232864","is_oa":true,"landing_page_url":"http://dx.doi.org/10.5753/wie.2023.232864","pdf_url":"https://sol.sbc.org.br/index.php/wie/article/download/26289/26112","source":{"id":"https://openalex.org/S4220651536","display_name":"Anais do Workshop de Inform\u00e1tica na Escola","issn_l":"2316-6541","issn":["2316-6541"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"conference"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Anais do XXIX Workshop de Inform\u00e1tica na Escola (WIE 2023)","raw_type":"proceedings-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":1.0,"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4"},{"score":0.9629999995231628,"display_name":"Reduced inequalities","id":"https://metadata.un.org/sdg/10"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[{"id":"https://openalex.org/F4320322025","display_name":"Conselho Nacional de Desenvolvimento Cient\u00edfico e Tecnol\u00f3gico","ror":"https://ror.org/03swz6y49"}],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4389995682.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4389995682.grobid-xml"},"referenced_works_count":11,"referenced_works":["https://openalex.org/W1922714300","https://openalex.org/W1990060255","https://openalex.org/W2917225429","https://openalex.org/W2922234936","https://openalex.org/W2925515791","https://openalex.org/W3202285365","https://openalex.org/W4214940715","https://openalex.org/W4252704250","https://openalex.org/W4307410661","https://openalex.org/W4318035818","https://openalex.org/W4378070920"],"related_works":["https://openalex.org/W4388656687","https://openalex.org/W4412475180","https://openalex.org/W6949840381","https://openalex.org/W3121364098","https://openalex.org/W4366503939","https://openalex.org/W4407951088","https://openalex.org/W3109020191","https://openalex.org/W7123767023","https://openalex.org/W4399488091","https://openalex.org/W7083812508"],"abstract_inverted_index":{"Considerando":[0],"a":[1,35,40,60,66],"import\u00e2ncia":[2],"do":[3,37,43,98],"Machine":[4],"Learning":[5],"atualmente,":[6],"\u00e9":[7],"essencial":[8],"promover":[9],"o":[10],"ensino":[11,44],"de":[12,25,30,50,63,71,91,102],"ML":[13,64],"desde":[14],"cedo,":[15],"visando":[16],"\u00e0":[17],"igualdade":[18],"e":[19,33,46,65,96,101],"incluindo":[20],"tamb\u00e9m":[21],"estudantes":[22,42,58],"em":[23,48],"situa\u00e7\u00f5es":[24],"vulnerabilidade":[26,51],"social.":[27,52],"Este":[28],"relato":[29],"experi\u00eancia":[31],"analisa":[32],"discute":[34],"aplica\u00e7\u00e3o":[36],"curso":[38],"ML4ALL!":[39],"158":[41],"fundamental":[45],"m\u00e9dio":[47],"situa\u00e7\u00e3o":[49],"Os":[53],"resultados":[54,79],"mostram":[55],"que":[56,81],"os":[57,78],"aprenderam":[59],"entender":[61],"conceitos":[62],"desenvolver":[67],"seu":[68],"primeiro":[69],"modelo":[70],"ML.":[72],"Apesar":[73],"dos":[74],"desafios":[75],"nesse":[76],"contexto,":[77],"sugerem":[80],"as":[82],"barreiras":[83],"podem":[84],"ser":[85],"superadas":[86],"por":[87],"meio":[88],"da":[89],"cria\u00e7\u00e3o":[90],"parcerias":[92],"entre":[93],"institui\u00e7\u00f5es":[94],"sociais":[95],"universidades,":[97],"apoio":[99],"individualizado":[100],"abordagens":[103],"pedag\u00f3gicas":[104],"adaptadas.":[105]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-10-27T15:51:10.671819","created_date":"2023-12-21T00:00:00"}
