{"id":"https://openalex.org/W4313824386","doi":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","title":"El enfoque educativo STEAM: una revisi\u00f3n de la literatura","display_name":"El enfoque educativo STEAM: una revisi\u00f3n de la literatura","publication_year":2023,"publication_date":"2023-01-09","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W4313824386","doi":"https://doi.org/10.5209/rced.77261"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.5209/rced.77261","doi":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","pdf_url":"https://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/download/77261/4564456562301","source":{"id":"https://openalex.org/S2738708330","display_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","issn_l":"1130-2496","issn":["1130-2496","1988-2793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321038","host_organization_name":"Complutense University of Madrid","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321038"],"host_organization_lineage_names":["Complutense University of Madrid"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/download/77261/4564456562301","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5044157163","display_name":"Olalla Garc\u00eda Fuentes","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9084-0078","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-9084-0078"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I6289922","display_name":"Universidade de Vigo","ror":"https://ror.org/05rdf8595","country_code":"ES","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I6289922"]}],"countries":["ES"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Olalla Garc\u00eda Fuentes","raw_affiliation_strings":["Universidad de Vigo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-9084-0078","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Vigo","institution_ids":["https://openalex.org/I6289922"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5027235190","display_name":"Manuela Raposo Rivas","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7781-7818","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-7781-7818"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I6289922","display_name":"Universidade de Vigo","ror":"https://ror.org/05rdf8595","country_code":"ES","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I6289922"]}],"countries":["ES"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Manuela Raposo Rivas","raw_affiliation_strings":["Universidad de Vigo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7781-7818","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Vigo","institution_ids":["https://openalex.org/I6289922"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5022919398","display_name":"Mar\u00eda Esther Mart\u00ednez Figueira","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7923-6267","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-7923-6267"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I6289922","display_name":"Universidade de Vigo","ror":"https://ror.org/05rdf8595","country_code":"ES","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I6289922"]}],"countries":["ES"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"M\u00aa Esther Mart\u00ednez Figueira","raw_affiliation_strings":["Universidad de Vigo"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-7923-6267","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad de Vigo","institution_ids":["https://openalex.org/I6289922"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I6289922"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":31.2637,"has_fulltext":true,"cited_by_count":42,"citation_normalized_percentile":{"value":0.9975358,"is_in_top_1_percent":true,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":99,"max":100},"biblio":{"volume":"34","issue":"1","first_page":"191","last_page":"202"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.9750999808311462,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12590","display_name":"STEM Education","score":0.9750999808311462,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10072","display_name":"Science Education and Pedagogy","score":0.0044999998062849045,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13016","display_name":"Innovative Educational Technologies","score":0.0019000000320374966,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1710","display_name":"Information Systems"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/17","display_name":"Computer Science"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/steam-education","display_name":"STEAM education","score":0.9959999918937683},{"id":"https://openalex.org/keywords/maker-movement","display_name":"maker culture","score":0.8240000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/interdisciplinary-teaching","display_name":"interdisciplinary teaching","score":0.7009999752044678},{"id":"https://openalex.org/keywords/arts-integration","display_name":"arts integration","score":0.5740000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/creativity","display_name":"creativity","score":0.7639999985694885},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-motivation","display_name":"student motivation","score":0.984000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/self-efficacy","display_name":"self-efficacy","score":0.9789999723434448},{"id":"https://openalex.org/keywords/inquiry-based-learning","display_name":"inquiry-based learning","score":0.9070000052452087},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-learning-process","display_name":"teaching-learning process","score":0.609000027179718},{"id":"https://openalex.org/keywords/implementation-barriers","display_name":"implementation barriers","score":0.49799999594688416}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6718125343322754},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.4292455017566681}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"doi:10.5209/rced.77261","doi":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","pdf_url":"https://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/download/77261/4564456562301","source":{"id":"https://openalex.org/S2738708330","display_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","issn_l":"1130-2496","issn":["1130-2496","1988-2793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321038","host_organization_name":"Complutense University of Madrid","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321038"],"host_organization_lineage_names":["Complutense University of Madrid"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:www.investigo.biblioteca.uvigo.es:11093/4993","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/view/77261","pdf_url":"https://www.investigo.biblioteca.uvigo.es/xmlui/bitstream/11093/4993/1/Garc%c3%ada_Olalla_2022_Enf_edu_STE.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4377196408","display_name":"Investigo Institutional repository of UVigo (Universidade de Vigo)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I6289922","host_organization_name":"Universidade de Vigo","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I6289922"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"","raw_type":"article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:10189ce7a23c4862affd6737ede4ee46","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/10189ce7a23c4862affd6737ede4ee46","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n, Vol 34, Iss 1 (2023)","raw_type":"article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5209/rced.77261","doi":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5209/rced.77261","pdf_url":"https://revistas.ucm.es/index.php/RCED/article/download/77261/4564456562301","source":{"id":"https://openalex.org/S2738708330","display_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","issn_l":"1130-2496","issn":["1130-2496","1988-2793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","erih-plus","latindex"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310321038","host_organization_name":"Complutense University of Madrid","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310321038"],"host_organization_lineage_names":["Complutense University of Madrid"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista Complutense de Educaci\u00f3n","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.975600004196167,"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"sustainable_development_goals_aurora":[{"score":0.6000000238418579,"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W4313824386.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W4313824386.grobid-xml"},"referenced_works_count":33,"referenced_works":["https://openalex.org/W1534825109","https://openalex.org/W2002376476","https://openalex.org/W2079283960","https://openalex.org/W2079567813","https://openalex.org/W2188263454","https://openalex.org/W2496581587","https://openalex.org/W2501865255","https://openalex.org/W2525679651","https://openalex.org/W2547775671","https://openalex.org/W2561929783","https://openalex.org/W2569250434","https://openalex.org/W2570686665","https://openalex.org/W2574538842","https://openalex.org/W2582220110","https://openalex.org/W2586800036","https://openalex.org/W2587284992","https://openalex.org/W2589023500","https://openalex.org/W2591755088","https://openalex.org/W2594433940","https://openalex.org/W2595992065","https://openalex.org/W2602209842","https://openalex.org/W2617649339","https://openalex.org/W2696864689","https://openalex.org/W2738701087","https://openalex.org/W2886738307","https://openalex.org/W2945286083","https://openalex.org/W2991676626","https://openalex.org/W3093575106","https://openalex.org/W3134023635","https://openalex.org/W3164719284","https://openalex.org/W3174028658","https://openalex.org/W3200830648","https://openalex.org/W4232525254"],"related_works":["https://openalex.org/W2899084033","https://openalex.org/W2748952813","https://openalex.org/W93312527","https://openalex.org/W2603296253","https://openalex.org/W2780307509","https://openalex.org/W2609344916","https://openalex.org/W2478882070","https://openalex.org/W59019880","https://openalex.org/W2308060692","https://openalex.org/W4210390885"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,213],"aparici\u00f3n":[1],"del":[2,202,233,283],"movimiento":[3],"maker":[4],"y":[5,20,33,65,84,136,138,174,186,191,230,246,281],"la":[6,29,31,48,56,59,97,118,162,192,200,205,207,226,228,231,244,247,250,270],"filosof\u00eda":[7],"DIY":[8],"(Do":[9],"It":[10],"Yourself)":[11],"est\u00e1":[12],"provocando":[13],"el":[14,34,105,110,159,171,175,179,183,197],"desarrollo":[15],"de":[16,38,50,69,78,96,112,117,142,148,161,168,188,199,238,253,258,261,274],"nuevas":[17],"metodolog\u00edas,":[18],"enfoques":[19,41],"recursos":[21],"educativos":[22],"que":[23,44,158,164,216,242],"se":[24,45,92,165,218],"basan":[25],"en":[26,47,81,131,235,272],"principios":[27],"como":[28,220],"creaci\u00f3n,":[30],"colaboraci\u00f3n":[32],"aprender":[35],"haciendo.":[36],"Uno":[37],"estos":[39],"nuevos":[40],"es":[42],"STEAM,":[43,108,276],"fundamenta":[46],"necesidad":[49],"apostar":[51],"por":[52],"las":[53,62,66,210,259,266,277],"ciencias":[54],"(S),":[55],"tecnolog\u00eda":[57,208],"(T),":[58],"ingenier\u00eda":[60],"(E),":[61],"artes":[63],"(A)":[64],"matem\u00e1ticas":[67],"(M)":[68],"manera":[70],"transversal":[71],"e":[72,101],"interdisciplinar,":[73],"para":[74,224,269],"transformar":[75],"los":[76,125,236,254],"procesos":[77,82,237],"ense\u00f1anza":[79,239],"aprendizaje,":[80,240],"integrados":[83],"creativos":[85],"(Yakman,":[86],"2008a).":[87],"M\u00c9TODO.":[88],"En":[89],"este":[90],"trabajo":[91],"presenta":[93],"una":[94,114,146],"revisi\u00f3n":[95],"literatura":[98,119],"sobre":[99,122],"estudios":[100],"investigaciones":[102,163],"relacionados":[103],"con":[104,109,145,204,249],"enfoque":[106,222],"educativo":[107],"objetivo":[111,180],"obtener":[113],"visi\u00f3n":[115],"general":[116],"cient\u00edfica":[120],"producida":[121],"ello":[123],"entre":[124],"a\u00f1os":[126],"2008-2019.":[127],"Se":[128],"han":[129],"identificado":[130],"Scopus,":[132],"ERIC,":[133],"Dialnet,":[134],"GoogleScholar":[135],"ResearchGate":[137],"analizado":[139],"un":[140,221],"total":[141],"48":[143],"art\u00edculos":[144],"hoja":[147],"registro":[149],"elaborada":[150],"a":[151,256],"tal":[152],"efecto.":[153],"RESULTADOS.":[154],"Los":[155],"resultados":[156],"muestran":[157],"83.3%":[160],"realizan":[166],"son":[167],"tipo":[169],"cuantitativo,":[170],"12.5%":[172],"cualitativas":[173],"4.1%":[176],"mixtas.":[177],"Siendo":[178,265],"principal":[181],"(39.5%)":[182],"desarrollo,":[184],"aplicaci\u00f3n":[185],"evaluaci\u00f3n":[187],"propuestas":[189],"STEAM":[190,217],"tem\u00e1tica":[193],"m\u00e1s":[194],"recurrente":[195],"(60.4%)":[196],"an\u00e1lisis":[198],"combinaci\u00f3n":[201],"arte":[203],"ciencia,":[206],"o":[209,263],"matem\u00e1ticas.":[211],"DISCUSI\u00d3N.":[212],"investigaci\u00f3n":[214,262],"confirma":[215],"posiciona":[219],"eficaz":[223],"aumentar":[225],"creatividad,":[227],"motivaci\u00f3n":[229],"autoeficacia":[232],"alumnado":[234],"siempre":[241],"prime":[243],"interdisciplinariedad":[245],"conexi\u00f3n":[248],"vida":[251],"real":[252],"contenidos,":[255],"trav\u00e9s":[257],"metodolog\u00edas":[260],"indagaci\u00f3n.":[264],"principales":[267],"dificultades":[268],"puesta":[271],"marcha":[273],"proyectos":[275],"limitaciones":[278],"econ\u00f3micas,":[279],"curriculares":[280],"temporales":[282],"profesorado.":[284]},"counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":8},{"year":2025,"cited_by_count":10},{"year":2024,"cited_by_count":16},{"year":2023,"cited_by_count":8}],"updated_date":"2026-10-03T13:16:28.481748","created_date":"2023-01-09T00:00:00"}
