{"id":"https://openalex.org/W3213076813","doi":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","title":"Las cambiantes pol\u00edticas sobre vacunas COVID-19 y la necesidad de farmacovigilancia local","display_name":"Las cambiantes pol\u00edticas sobre vacunas COVID-19 y la necesidad de farmacovigilancia local","publication_year":2021,"publication_date":"2021-08-18","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W3213076813","doi":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","mag":"3213076813"},"language":"es","primary_location":{"id":"doi:10.15446/rsap.v23n5.96984","doi":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210174478","display_name":"Revista de Salud P\u00fablica","issn_l":"0124-0064","issn":["0124-0064","2539-3596"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["medline","poland-20","publindex-c","russia-white-list-3","scielo","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318167","host_organization_name":"National University of C\u00f3rdoba","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318167"],"host_organization_lineage_names":["National University of C\u00f3rdoba"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Salud P\u00fablica","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5029686783","display_name":"C\u00e9leo Ram\u00edrez","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8095-8539","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-8095-8539"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"C\u00e9leo Ram\u00edrez","raw_affiliation_strings":["Hospital del Valle. San Pedro Sula"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8095-8539","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Hospital del Valle. San Pedro Sula","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5024698418","display_name":"Sandra Gom\u00e9z Ventura","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6937-2230","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-6937-2230"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sandra G\u00f3mez Ventura","raw_affiliation_strings":["Consorcio de Investigadores COVID-19"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0001-6937-2230","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Consorcio de Investigadores COVID-19","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5055970219","display_name":"Reyna M. Dur\u00f3n","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9425-2289","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-9425-2289"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I3131337692","display_name":"Central American Technological University","ror":"https://ror.org/03gxj8t57","country_code":"HN","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I3131337692"]}],"countries":["HN"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Reyna Dur\u00f3n","raw_affiliation_strings":["Universidad Tecnol\u00f3gica Centroamericana"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-9425-2289","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidad Tecnol\u00f3gica Centroamericana","institution_ids":["https://openalex.org/I3131337692"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.3275,"has_fulltext":true,"cited_by_count":2,"citation_normalized_percentile":{"value":0.5229682,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":88,"max":93},"biblio":{"volume":"23","issue":"5","first_page":"1","last_page":"2"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T11943","display_name":"Pharmacovigilance and Adverse Drug Reactions","score":0.7562999725341797,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3005","display_name":"Toxicology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/30","display_name":"Pharmacology, Toxicology and Pharmaceutics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T11943","display_name":"Pharmacovigilance and Adverse Drug Reactions","score":0.7562999725341797,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3005","display_name":"Toxicology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/30","display_name":"Pharmacology, Toxicology and Pharmaceutics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10118","display_name":"SARS-CoV-2 and COVID-19 Research","score":0.21789999306201935,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2725","display_name":"Infectious Diseases"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/27","display_name":"Medicine"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/4","display_name":"Health Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10833","display_name":"Vaccine Coverage and Hesitancy","score":0.013199999928474426,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3306","display_name":"Health"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/covid-19-vaccines","display_name":"COVID-19 vaccines","score":0.8849999904632568},{"id":"https://openalex.org/keywords/vaccination-policy","display_name":"vaccination policy","score":0.597000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/vaccine-adverse-events","display_name":"vaccine adverse events","score":0.652999997138977},{"id":"https://openalex.org/keywords/thrombosis-with-thrombocytopenia-syndrome","display_name":"thrombosis with thrombocytopenia syndrome","score":0.8180000185966492},{"id":"https://openalex.org/keywords/myocarditis","display_name":"myocarditis","score":0.8339999914169312},{"id":"https://openalex.org/keywords/pericarditis","display_name":"pericarditis","score":0.7730000019073486},{"id":"https://openalex.org/keywords/chadox1-ncov-19-vaccine","display_name":"ChAdOx1 nCoV-19 vaccine","score":0.6880000233650208},{"id":"https://openalex.org/keywords/johnson-johnson-vaccine","display_name":"Johnson & Johnson vaccine","score":0.878000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/bnt162b2","display_name":"BNT162b2","score":0.8799999952316284},{"id":"https://openalex.org/keywords/mrna-1273","display_name":"mRNA-1273","score":0.9769999980926514},{"id":"https://openalex.org/keywords/vaccine-suspension","display_name":"vaccine suspension","score":0.3449999988079071},{"id":"https://openalex.org/keywords/low-and-middle-income-countries","display_name":"low- and middle-income countries","score":0.8870000243186951},{"id":"https://openalex.org/keywords/risk-benefit-ratio","display_name":"risk-benefit ratio","score":0.39399999380111694}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.7219164967536926},{"id":"https://openalex.org/C3008058167","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q84263196","display_name":"Coronavirus disease 2019 (COVID-19)","level":4,"score":0.5306894779205322},{"id":"https://openalex.org/C17744445","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q36442","display_name":"Political science","level":0,"score":0.5014371871948242},{"id":"https://openalex.org/C71924100","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11190","display_name":"Medicine","level":0,"score":0.4016577899456024},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.1424000859260559},{"id":"https://openalex.org/C126322002","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q11180","display_name":"Internal medicine","level":1,"score":0.045156389474868774},{"id":"https://openalex.org/C524204448","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q788926","display_name":"Infectious disease (medical specialty)","level":3,"score":0.0},{"id":"https://openalex.org/C2779134260","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q12136","display_name":"Disease","level":2,"score":0.0}],"mesh":[],"locations_count":3,"locations":[{"id":"doi:10.15446/rsap.v23n5.96984","doi":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210174478","display_name":"Revista de Salud P\u00fablica","issn_l":"0124-0064","issn":["0124-0064","2539-3596"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["medline","poland-20","publindex-c","russia-white-list-3","scielo","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318167","host_organization_name":"National University of C\u00f3rdoba","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318167"],"host_organization_lineage_names":["National University of C\u00f3rdoba"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Salud P\u00fablica","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:ojs.unal.edu.co:article/96984","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.unal.edu.co/index.php/revsaludpublica/article/view/96984","pdf_url":"https://revistas.unal.edu.co/index.php/revsaludpublica/article/download/96984/85704","source":{"id":"https://openalex.org/S4210174478","display_name":"Revista de Salud P\u00fablica","issn_l":"0124-0064","issn":["0124-0064","2539-3596"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["medline","poland-20","publindex-c","russia-white-list-3","scielo","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318167","host_organization_name":"National University of C\u00f3rdoba","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318167"],"host_organization_lineage_names":["National University of C\u00f3rdoba"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"0124-0064","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:www.revistas.unal.edu.co:article/96984","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://revistas.unal.edu.co/index.php/revsaludpublica/article/view/96984","pdf_url":"https://revistas.unal.edu.co/index.php/revsaludpublica/article/view/96984","source":{"id":"https://openalex.org/S4377196295","display_name":"Magazine Portal Bibliotech Digital (Universidad Nacional de Colombia)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I36243813","host_organization_name":"Universidad Nacional de Colombia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I36243813"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Revista de Salud P\u00fablica; Vol. 23 No. 5 (2021); 1-2","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.15446/rsap.v23n5.96984","doi":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.15446/rsap.v23n5.96984","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210174478","display_name":"Revista de Salud P\u00fablica","issn_l":"0124-0064","issn":["0124-0064","2539-3596"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["medline","poland-20","publindex-c","russia-white-list-3","scielo","vabb-shw"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310318167","host_organization_name":"National University of C\u00f3rdoba","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310318167"],"host_organization_lineage_names":["National University of C\u00f3rdoba"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista de Salud P\u00fablica","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/3","display_name":"Good health and well-being","score":0.9922999739646912}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W3213076813.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W3213076813.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7019223089","https://openalex.org/W4212979958","https://openalex.org/W7168371250","https://openalex.org/W6996720213","https://openalex.org/W3016175493","https://openalex.org/W4317663679","https://openalex.org/W3217227385","https://openalex.org/W3113866510","https://openalex.org/W3205353548","https://openalex.org/W6910728704"],"abstract_inverted_index":{"En":[0],"los":[1,33,129,134],"\u00faltimos":[2],"meses,":[3],"las":[4,38,48,197,203,318,331,495],"pol\u00edticas":[5,49,319,450,504],"de":[6,28,32,36,50,60,69,75,79,87,91,103,109,113,122,140,154,170,172,185,193,202,214,217,227,237,243,259,268,276,292,305,308,330,342,346,358,366,375,379,388,436,442,446,449,452,456,481,492,494,505],"vacunaci\u00f3n":[7,51,192,506],"para":[8,362,384,392,406,422,438],"prevenir":[9],"el":[10,120,200,321,420,490,498],"COVID-19":[11,499],"han":[12,300],"evolucionado":[13],"a":[14,17,57,133,151,182,302,314,338,355,416,430,464,471],"nivel":[15,465],"global":[16],"medida":[18],"que":[19,44,63,128,144,158,189,312],"la":[20,29,76,80,88,92,107,145,179,191,238,324,328,339,343,347,373,386,393,408,417,425,440,475,487,509],"vigilancia":[21,476],"farmacol\u00f3gica":[22],"ha":[23,398],"demostrado":[24],"nuevas":[25],"evidencias":[26],"tanto":[27],"eficacia":[30],"como":[31,326],"eventos":[34,282],"adversos":[35,283],"todas":[37],"vacunas":[39,204,262,376,496],"disponibles.":[40],"Las":[41],"primeras":[42],"alertas":[43],"promovieron":[45],"cambios":[46,316],"en":[47,52,66,126,224,231,250,271,289,317,323,327,377,410,454,508],"diferentes":[53],"pa\u00edses":[54,139,160,171,291],"estuvieron":[55],"relacionadas":[56],"casos":[58,215,267],"raros":[59],"trombosis":[61],"severa,":[62],"ocurrieron":[64],"principalmente":[65],"mujeres":[67],"menores":[68,184],"55":[70],"a\u00f1os,":[71,156,187,229],"usualmente":[72],"d\u00edas":[73,235],"despu\u00e9s":[74,236],"primera":[77],"dosis":[78,89,345],"vacuna":[81,93,146,180,348,390,403],"ChAdOx1":[82],"nCoV-19":[83],"(AZD1222,":[84],"AstraZeneca)":[85],"y":[86,106,111,174,208,220,252,278,294,435,467,480,489,500],"\u00fanica":[90],"Ad.26.COV2.S":[94],"(Johnson":[95],"&":[96],"Johnson,":[97],"J&J/Janssen)":[98],"(2).":[99],"La":[100,274,458],"Agencia":[101],"Europea":[102],"Medicamentos":[104,110],"(EMA)":[105],"Administraci\u00f3n":[108],"Alimentos":[112],"Estados":[114],"Unidos":[115],"(FDA)":[116],"recomendaron":[117],"continuar":[118],"con":[119,196,424,474],"uso":[121],"estas":[123,260,443],"vacunas,":[124],"teniendo":[125],"cuenta":[127],"beneficios":[130],"eran":[131],"superiores":[132],"riesgos.":[135],"Sin":[136,413],"embargo,":[137,414],"algunos":[138,212,234],"altos":[141],"ingresos":[142],"ordenaron":[143],"AZD1222":[147,181],"se":[148,247,253,299],"suministrara":[149],"solo":[150],"personas":[152,183,359],"mayores":[153,226],"60":[155,186],"mientras":[157],"otros":[159],"pausaron":[161],"su":[162,364],"aplicaci\u00f3n":[163],"indefinidamente.":[164],"Por":[165],"otra":[166],"parte,":[167],"varios":[168,356],"gobiernos":[169],"bajos":[173,293],"medianos":[175,295],"ingresos,":[176],"siguieron":[177],"aplicando":[178],"ya":[188],"realizan":[190],"sus":[194,482],"habitantes":[195],"opciones":[198],"disponibles.En":[199],"caso":[201],"BNT162b2":[205],"(BNT,":[206],"Pfizer)":[207],"mRNA-1273":[209],"(Moderna)":[210],"existen":[211],"reportes":[213],"aislados":[216],"miocarditis":[218,269],"aguda":[219,270],"pericarditis":[221],"no":[222,284,298],"severas":[223],"j\u00f3venes":[225],"16":[228],"especialmente":[230],"varones,":[232],"t\u00edpicamente":[233],"segunda":[239,344,394],"dosis.":[240,395],"Los":[241],"mecanismos":[242],"este":[244],"evento":[245],"adverso":[246],"encuentran":[248],"a\u00fan":[249],"estudio":[251],"desconoce":[254],"si":[255],"un":[256],"segundo":[257],"refuerzo":[258],"dos":[261],"rRNA":[263],"podr\u00eda":[264],"ocasionar":[265],"m\u00e1s":[266,432],"poblaci\u00f3n":[272],"susceptible.":[273],"recomendaci\u00f3n":[275],"monitorear":[277],"estudiar":[279],"activamente":[280],"dichos":[281],"parece":[285],"ser":[286,462],"una":[287,335,389],"prioridad":[288],"muchos":[290],"recursos,":[296],"donde":[297],"llevado":[301],"cabo":[303,431,472],"estudios":[304,370],"farmacovigilancia":[306,437,459],"ni":[307],"poscomercializaci\u00f3n.":[309],"Otro":[310],"problema":[311],"obliga":[313],"realizar":[315],"es":[320,427],"retraso":[322],"producci\u00f3n":[325,341],"distribuci\u00f3n":[329],"vacunas.":[332],"Recientemente,":[333],"hubo":[334],"alerta":[336],"debido":[337],"insuficiente":[340],"Gam-COVID-Vac":[349],"(Sputnik":[350],"V),":[351],"lo":[352],"cual":[353],"dej\u00f3":[354],"millones":[357],"esperando":[360],"indefinidamente":[361],"completar":[363,407],"esquema":[365],"inmunizaci\u00f3n.":[367],"Unos":[368],"pocos":[369],"preliminares":[371],"sobre":[372,401],"combinaci\u00f3n":[374],"condiciones":[378],"escasez":[380],"est\u00e1n":[381],"siendo":[382],"usados":[383],"justificar":[385],"administraci\u00f3n":[387],"diferente":[391],"Este":[396],"hecho":[397],"suscitado":[399],"debates":[400],"cu\u00e1l":[402],"deber\u00eda":[404],"usarse":[405],"inmunizaci\u00f3n":[409],"estos":[411],"casos.":[412],"pese":[415],"carrera":[418],"contra":[419,497],"tiempo":[421],"acabar":[423],"pandemia,":[426],"imperativo":[428],"llevar":[429],"ensayos":[433],"cl\u00ednicos":[434],"evaluar":[439],"efectividad":[441,488],"combinaciones":[444],"antes":[445],"formar":[447],"parte":[448],"p\u00fablicas":[451],"salud":[453],"situaci\u00f3n":[455],"emergencia.":[457],"posvacuna":[460],"debe":[461,469],"sistem\u00e1tica":[463],"mundial":[466],"tambi\u00e9n":[468],"llevarse":[470],"paralelamente":[473],"gen\u00f3mica":[477],"del":[478],"SARS-CoV-2":[479],"variantes.":[483],"Esto":[484],"permitir\u00e1":[485],"revisar":[486],"perfil":[491],"seguridad":[493],"por":[501],"ende,":[502],"formular":[503],"basadas":[507],"evidencia.":[510]},"counts_by_year":[{"year":2023,"cited_by_count":1},{"year":2022,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2021-11-22T00:00:00"}
