{"id":"https://openalex.org/W3147950737","doi":"https://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","title":"RELATO DE EXPERI\u00caNCIAS COM A UTILIZA\u00c7\u00c3O DE MODELOS T\u00c1TEIS TRIDIMENSIONAIS POR ALUNOS COM DEFICI\u00caNCIA VISUAL NO ENSINO DE BIOLOGIA / REPORT OF EXPERIENCES WITH THE USE OF THREE-DIMENSIONAL TACTICAL MODELS BY STUDENTS WITH VISUAL DISABILITIES IN TEACHING BIOLOGY","display_name":"RELATO DE EXPERI\u00caNCIAS COM A UTILIZA\u00c7\u00c3O DE MODELOS T\u00c1TEIS TRIDIMENSIONAIS POR ALUNOS COM DEFICI\u00caNCIA VISUAL NO ENSINO DE BIOLOGIA / REPORT OF EXPERIENCES WITH THE USE OF THREE-DIMENSIONAL TACTICAL MODELS BY STUDENTS WITH VISUAL DISABILITIES IN TEACHING BIOLOGY","publication_year":2021,"publication_date":"2021-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W3147950737","doi":"https://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","mag":"3147950737"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.34117/bjdv7n3-330","doi":"https://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","is_oa":true,"landing_page_url":"http://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210234566","display_name":"Brazilian Journal of Development","issn_l":"2525-8761","issn":["2525-8761"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jufo-1"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312106","host_organization_name":"Brazilian Journal of Development","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312106"],"host_organization_lineage_names":["Brazilian Journal of Development"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Brazilian Journal of Development","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"http://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5023225383","display_name":"Sissi Maria de Freitas","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259935","display_name":"Secretaria da Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1","ror":"https://ror.org/02ypeqj11","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259935"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Sissi Maria de Freitas","raw_affiliation_strings":["SEDUC/CE -Secretariade Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"SEDUC/CE -Secretariade Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259935"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5052889426","display_name":"Mariza Barbosa de Castro","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405259935","display_name":"Secretaria da Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1","ror":"https://ror.org/02ypeqj11","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259935"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Mariza Barbosa de Castro","raw_affiliation_strings":["SEDUC/CE -Secretariade Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"SEDUC/CE -Secretariade Educa\u00e7\u00e3o do Estado do Cear\u00e1","institution_ids":["https://openalex.org/I4405259935"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5022520110","display_name":"Janaina Carla Cunha de Lima","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Janaina Carla Cunha de Lima","raw_affiliation_strings":["SEDUC/RN -Secretaria deEduca\u00e7\u00e3o do Estado do RN e Secretaria de Educa\u00e7\u00e3odo munic\u00edpio de Jo\u00e3o C\u00e2mara/RN"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"SEDUC/RN -Secretaria deEduca\u00e7\u00e3o do Estado do RN e Secretaria de Educa\u00e7\u00e3odo munic\u00edpio de Jo\u00e3o C\u00e2mara/RN","institution_ids":[]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5059404301","display_name":"Maria Ysl\u00e2nia de Ara\u00fajo","orcid":"https://orcid.org/0009-0001-7504-4249","observed_orcids":["https://orcid.org/0009-0001-7504-4249"]},"institutions":[],"countries":[],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Maria Ysl\u00e2nia de Ara\u00fajo","raw_affiliation_strings":["SEDUC/PB -Secretaria de Educa\u00e7\u00e3o do Estado da Para\u00edba"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"SEDUC/PB -Secretaria de Educa\u00e7\u00e3o do Estado da Para\u00edba","institution_ids":[]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5069265136","display_name":"Regina C\u00e9lia Pereira Marques","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5172-0441","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5172-0441"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210103065","display_name":"Universidade do Estado do Rio Grande do Norte","ror":"https://ror.org/01ee0g236","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210103065"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Regina C\u00e9lia Pereira Marques","raw_affiliation_strings":["UERN \u2013Universidade Estadual do RN"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UERN \u2013Universidade Estadual do RN","institution_ids":["https://openalex.org/I4210103065"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":false,"cited_by_count":1,"citation_normalized_percentile":{"value":0.04960933,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":89,"max":93},"biblio":{"volume":"7","issue":"3","first_page":"25752","last_page":"25759"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.9570000171661377,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.9570000171661377,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10072","display_name":"Science Education and Pedagogy","score":0.014600000344216824,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10914","display_name":"Tactile and Sensory Interactions","score":0.009800000116229057,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2805","display_name":"Cognitive Neuroscience"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/28","display_name":"Neuroscience"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/1","display_name":"Life Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-impairment","display_name":"visual impairment","score":0.9430000185966492},{"id":"https://openalex.org/keywords/biology-education","display_name":"biology education","score":0.7689999938011169},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-education","display_name":"inclusive education","score":0.656000018119812},{"id":"https://openalex.org/keywords/tactile-learning","display_name":"tactile learning","score":0.5569999814033508},{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-stimulation","display_name":"visual stimulation","score":0.3409999907016754},{"id":"https://openalex.org/keywords/special-education","display_name":"special education","score":0.35499998927116394},{"id":"https://openalex.org/keywords/science-education","display_name":"science education","score":0.37700000405311584},{"id":"https://openalex.org/keywords/students-with-disabilities","display_name":"students with disabilities","score":0.5180000066757202},{"id":"https://openalex.org/keywords/visual-perception-development","display_name":"visual perception development","score":0.3700000047683716},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-teacher-education","display_name":"teacher training in inclusive education","score":0.4959999918937683},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-school-management","display_name":"inclusive school management","score":0.31700000166893005},{"id":"https://openalex.org/keywords/inclusive-school-climate","display_name":"inclusive school environment","score":0.31299999356269836}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.3716529607772827},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.2870798707008362}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.34117/bjdv7n3-330","doi":"https://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","is_oa":true,"landing_page_url":"http://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210234566","display_name":"Brazilian Journal of Development","issn_l":"2525-8761","issn":["2525-8761"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jufo-1"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312106","host_organization_name":"Brazilian Journal of Development","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312106"],"host_organization_lineage_names":["Brazilian Journal of Development"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Brazilian Journal of Development","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:ojs2.ojs.brazilianjournals.com.br:article/26312","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://ojs.brazilianjournals.com.br/ojs/index.php/BRJD/article/view/26312","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:VERACRUZ","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.34117/bjdv7n3-330","doi":"https://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","is_oa":true,"landing_page_url":"http://doi.org/10.34117/bjdv7n3-330","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4210234566","display_name":"Brazilian Journal of Development","issn_l":"2525-8761","issn":["2525-8761"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":["jufo-1"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312106","host_organization_name":"Brazilian Journal of Development","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312106"],"host_organization_lineage_names":["Brazilian Journal of Development"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Brazilian Journal of Development","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9235000014305115}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":false,"grobid_xml":false},"content_urls":null,"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7051422883","https://openalex.org/W4210362087","https://openalex.org/W7065137117","https://openalex.org/W7119276768","https://openalex.org/W7211929316","https://openalex.org/W7220574348","https://openalex.org/W2472961269","https://openalex.org/W2277100863","https://openalex.org/W3161342837","https://openalex.org/W7070451579"],"abstract_inverted_index":{"1":[0],"INTRODU\u00c7\u00c3OO":[1],"indiv\u00edduo":[2,52,127],"ao":[3,201,307,338,468,669,1290,1448,1478],"nascer":[4],"percebe":[5],"apenas":[6],"a":[7,10,12,94,109,176,180,187,222,225,238,249,258,267,274,298,321,360,370,434,557,727,755,866,873,923,1020,1118,1125,1159,1171,1196,1384,1483],"luz,":[8],"pois":[9,112,1263],"m\u00e1cula,":[11],"regi\u00e3o":[13],"da":[14,165,277,415,421,814,943,1078,1217],"retina":[15],"respons\u00e1vel":[16],"pelas":[17],"fun\u00e7\u00f5es":[18,123],"de":[19,43,45,76,79,83,87,92,124,132,170,178,189,232,291,301,309,351,362,378,382,402,425,436,453,463,470,484,501,529,537,542,551,559,576,593,609,618,620,623,654,660,679,706,719,723,741,750,770,807,816,838,844,861,885,907,909,913,919,930,945,949,969,982,986,990,1009,1031,1059,1064,1066,1080,1098,1101,1108,1120,1151,1161,1169,1181,1200,1205,1222,1224,1248,1271,1300,1335,1348,1352,1354,1366,1376,1381,1390,1393,1395,1398,1400,1403,1432,1462,1496],"nitidez":[20],"e":[21,37,68,78,121,134,142,157,172,191,198,227,237,248,257,269,281,295,320,325,330,353,364,386,394,411,443,448,519,524,564,589,672,739,747,763,765,776,789,795,801,840,863,898,927,935,978,988,1012,1033,1038,1069,1075,1084,1100,1112,1128,1133,1140,1166,1219,1235,1259,1274,1293,1305,1368,1378,1408,1428,1450,1476,1482,1493],"percep\u00e7\u00e3o":[22,1021],"das":[23,932,1257,1485],"cores":[24],"na":[25,212,230,293,376,390,430,554,658,911,1198,1215,1220,1278,1487],"vis\u00e3o":[26,95,447],"(BRASIL/MINIST\u00c9RIO":[27],"DA":[28],"SA\u00daDE,":[29],"2008,":[30],"p.":[31,102,1143,1238],"14),":[32],"n\u00e3o":[33,41],"est\u00e1":[34],"totalmente":[35],"desenvolvida":[36,903],"o":[38,51,58,61,97,136,194,254,312,349,396,490,535,540,574,578,716,928,999,1006,1029,1047,1116,1194,1255,1345],"c\u00e9rebro":[39],"ainda":[40],"disp\u00f5e":[42,740],"experi\u00eancias":[44,115,144,247],"interpreta\u00e7\u00e3o":[46,391],"dos":[47,214,398,637,821,875,925,937,1001,1176,1364,1372,1386,1426],"est\u00edmulos":[48],"visuais.":[49,871],"Assim,":[50],"nasce":[53],"com":[54,81,217,264,314,317,359,440,445,474,505,534,547,603,629,642,676,698,704,734,758,772,823,831,868,956,959,971,975,1046,1187,1297,1310,1328,1333,1383,1439,1458,1468],"potencial":[55],"para":[56,60,108,253,395,438,472,503,515,539,754,768,865,895,974,998,1026,1185,1193,1211,1284],"enxergar,":[57],"mesmo":[59],"falar":[62],"ou":[63,89,150,691,992,1321,1489],"andar,":[64],"portanto":[65,163],"\u00e9":[66,105,1023,1041,1190,1243],"fundamental":[67],"necess\u00e1rio":[69,343],"que":[70,114,117,137,175,195,245,368,388,601,798,834,1016,1027,1089,1146,1212,1226,1252,1357,1420,1436],"haja":[71],"estimula\u00e7\u00e3o.":[72],"Em":[73,220],"condi\u00e7\u00f5es":[74],"normais":[75],"forma\u00e7\u00e3o":[77,329],"est\u00edmulo":[80],"percep\u00e7\u00f5es":[82],"imagens,":[84],"por":[85,494,819,857,1135,1360],"volta":[86],"cinco":[88,673,1294],"sete":[90],"anos":[91],"idade,":[93],"atinge":[96],"pleno":[98],"desenvolvimento":[99,255,414],"(FLORIANO,":[100,203],"2010,":[101,204],"15).A":[103],"estimula\u00e7\u00e3o":[104,141,250],"condi\u00e7\u00e3o":[106],"primordial":[107],"efici\u00eancia":[110],"visual,":[111,266,319,689,1319],"possibilita":[113],"pessoais":[116],"envolvem":[118],"os":[119,270,793,796,832,836,879,905,957,963,972,980,1070,1087,1229,1412,1416,1437,1469,1472],"sentidos":[120],"as":[122,143,246,1149,1174,1260,1379,1442,1480],"cogni\u00e7\u00e3o":[125],"do":[126,155,158,161,199,260,356,392,400,481,527,545,595,598,635,664,709,712,859,1035,1137,1280,1338,1341],"sejam":[128],"traduzidas":[129],"em":[130,303,477,650,744,947,1044,1057,1183],"capacidades":[131,151],"interpretar":[133],"enxergar":[135,181],"se":[138,182,196,296,459,1073,1076,1265,1421],"v\u00ea.":[139],"A":[140,206,405,455,666,694,730,1324,1430],"necess\u00e1rias":[145],"\u00e0":[146,419,461,549,1282,1424],"constru\u00e7\u00e3o":[147,188,420,874],"destas":[148],"habilidades":[149,385],"devem":[152,272],"fazer":[153,357],"parte":[154,820,1136],"cotidiano":[156,401,1256],"cen\u00e1rio":[159,169],"social":[160],"indiv\u00edduo,":[162,546],"tamb\u00e9m":[164,240,284],"escola.":[166],"\u00c9":[167],"nesse":[168],"intera\u00e7\u00e3o":[171],"rela\u00e7\u00f5es":[173,185],"interpessoais":[174],"habilidade":[177],"aprender":[179],"desenvolve.":[183],"Essas":[184],"promove":[186,407],"conceitos":[190,518,981,1446],"significados":[192],"sobre":[193,334,348,1086,1124],"v\u00ea":[197],"mundo":[200,393],"redor":[202],"p.19).":[205],"defici\u00eancia":[207,223,265,318,441,475,506,604,630,643,680,688,735,824,960,1188,1301,1311,1318,1440],"visual":[208,442,476,507,605,736,825,961,1189],"apresenta":[209],"grande":[210,1062],"impacto":[211,634],"vida":[213],"indiv\u00edduos,":[215],"inclusive,":[216],"danos":[218],"psicol\u00f3gicos.":[219],"geral,":[221],"limita":[224],"locomo\u00e7\u00e3o":[226],"pode":[228],"interferir":[229],"realiza\u00e7\u00e3o":[231,931],"outras":[233],"atividades":[234],"di\u00e1rias":[235],"simples,":[236],"comunica\u00e7\u00e3o":[239],"torna-se":[241],"dif\u00edcil.":[242],"Ao":[243,1082],"considerar":[244],"s\u00e3o":[251],"importantes":[252],"pessoal":[256],"aprendizagem":[259,352,371,1065],"(a)":[261,263,373,375],"aluno":[262,374],"escola":[268,294,479,652,667,731,1288],"educadores":[271],"orientar":[273],"pr\u00e1tica":[275,1055,1218],"pedag\u00f3gica":[276,533,725,1127],"forma":[278,1121,1206,1495],"mais":[279,346,1104,1122,1207,1418,1456],"adequada":[280],"significativa.":[282],"Justifica-se":[283],"pela":[285,882],"autora":[286],"deste":[287,372,581],"trabalho":[288,492],"ser":[289,1203,1249],"professora":[290,424],"biologia":[292,310,383,426,471,502,594,619,862,1184,1353],"propor":[297],"desenvolver":[299,450],"estrat\u00e9gias":[300,365,452,1103,1150],"ensino":[302,308,381,428,469,482,500,599,655,713,1058,1152,1225,1342],"educa\u00e7\u00e3o":[304],"inclusiva":[305],"direcionada":[306],"frente":[311],"conv\u00edvio":[313],"jovens":[315,439,733,1309],"estudantes":[316,444,473,504,602,628,641,822,1071,1186],"partir":[322],"desta":[323,457],"realidade":[324],"sem":[326,1231],"ter":[327],"recebido":[328],"nem":[331],"orienta\u00e7\u00e3o":[332],"especializada":[333],"metodologias":[335,1223],"adequadas":[336],"direcionadas":[337],"tema.":[339],"Nesta":[340],"perspectiva,":[341],"faz-se":[342],"um":[344,354,742,828,1162,1191,1401],"olhar":[345],"cuidadoso":[347],"processo":[350,541,1180],"reorientar":[355],"pedag\u00f3gico":[358],"utiliza\u00e7\u00e3o":[361,867,1221,1385,1431],"recursos":[363,464,513,1154],"did\u00e1ticas":[366],"significativas":[367,1105],"possibilitem":[369],"\u00e1rea":[377,406,1079],"Biologia.":[379],"O":[380,1050,1179],"desenvolve":[384],"compet\u00eancias":[387],"contribuem":[389],"enfrentamento":[397],"desafios":[399],"uma":[403,478,497,651,748,1250,1269,1391,1396,1404,1454],"sociedade.":[404],"conhecimentos":[408,520,1067],"no":[409,413,427,486,499,566,662,803,941,954,967],"autocuidado":[410],"atua":[412],"autoestima,":[416],"elementos":[417],"necess\u00e1rios":[418],"cidadania.":[422],"Como":[423],"m\u00e9dio":[429,483,600,656,714,1343],"rede":[431],"estadual,":[432],"tenho":[433],"oportunidade":[435],"lecionar":[437],"baixa":[446,692,1322],"procurei":[449],"novas":[451,1096,1130],"ensino.":[454],"justificativa":[456],"experi\u00eancia":[458,498,532,647,695,1325],"relaciona":[460],"precariedade":[462],"did\u00e1ticos":[465],"t\u00e1teis":[466,510,613,853,965,1388],"destinados":[467],"p\u00fablica":[480,653],"Fortaleza":[485,661],"Cear\u00e1.":[487,665],"Neste":[488],"contexto,":[489],"presente":[491],"teve":[493],"objetivo":[495,528,579],"relatar":[496],"utilizando":[508,962],"modelos":[509,612,638,852,876,926,964,973,1387,1433,1470],"tridimensionais":[511,614,639,854,966,1389,1434],"como":[512,721,842,1267],"pedag\u00f3gicos":[514,1471],"abordar":[516],"aspectos,":[517],"nos":[521,1445],"temas":[522,797,843,1002,1365],"Biomol\u00e9culas":[523,839,1367],"Citologia,":[525],"acrescido":[526],"compartilhar":[530],"essa":[531],"intuito":[536,575,968],"contribuir":[538],"inclus\u00e3o":[543,571,1197,1246],"educacional":[544],"vistas":[548],"garantia":[550,1279],"sua":[552,560,570],"perman\u00eancia":[553],"escola,":[555],"propiciando":[556],"aquisi\u00e7\u00e3o":[558],"autonomia,":[561],"participa\u00e7\u00e3o":[562],"ativa":[563],"criativa":[565],"contexto":[567],"educacional,":[568],"visando":[569],"social.":[572],"Com":[573],"atingir":[577],"geral":[580],"estudo,":[582],"atendeu-se":[583],"aos":[584,616,1106],"seguintes":[585],"objetivos":[586],"espec\u00edficos:\u2022":[587],"identificar":[588,810,1415],"selecionar":[590],"o(s)":[591,811],"conte\u00fado(s)":[592],"1\u00ba":[596,710,1339],"ano":[597,711,1340],"t\u00eam":[606],"maior":[607,621,1355],"dificuldade":[608,622,1063,1356],"assimila\u00e7\u00e3o;\u2022":[610],"elaborar":[611,1102],"correspondentes":[615],"conte\u00fados":[617,794,837,938,1351],"assimila\u00e7\u00e3o":[624],"selecionados":[625],"pelos":[626,640],"alunos":[627,675,701,771,833,869,958,1018,1230,1296,1316,1330,1362,1413,1438,1473],"visual;\u2022":[631],"verificar":[632],"qual":[633],"uso":[636],"visual.":[644,1312],"2":[645],"METODOLOGIAA":[646],"foi":[648,696,826,902,996,1326,1452],"realizada":[649,697,997,1327],"localizada":[657],"cidade":[659],"estado":[663],"possui":[668,1289],"todo":[670,1291],"vinte":[671,1292],"(25)":[674,1295],"algum":[677,1298],"tipo":[678,1299],"(motora,":[681,1302],"sensorial,":[682,1303],"neural)":[683,1304],"destes":[684],"treze":[685,1314],"(13)":[686,1315],"possuem":[687,1317],"cegos":[690,1320],"vis\u00e3o.":[693,1323],"dois":[699],"(02)":[700],"deficientes":[702,870,1331],"visuais":[703,1332],"idade":[705,1334],"16":[707,917,1336],"anos,":[708,1337],"durante":[715,904,1005,1344],"primeiro":[717,804,1007,1346],"semestre":[718,805,1008,1347],"2018,":[720,950],"proposta":[722],"a\u00e7\u00e3o":[724,1126],"voltada":[726],"este":[728],"p\u00fablico.":[729],"atende":[732,1308],"desde":[737,1306],"2010":[738,1307],"profissional":[743],"Educa\u00e7\u00e3o":[745,756],"Especial":[746],"Sala":[749],"Recursos":[751],"Multifuncionais":[752],"(SRM)":[753],"Inclusiva":[757],"material":[759,766],"l\u00fadico,":[760],"impressora":[761],"braile":[762],"ampliada":[764],"t\u00e1til":[767,1022],"atendimento":[769],"dificuldades":[773,1093,1444,1461],"f\u00edsica,":[774],"sensorial":[775],"intelectual.":[777],"3":[778],"APRESENTA\u00c7\u00c3O,":[779],"SELE\u00c7\u00c3O":[780],"E":[781],"ABORDAGEM":[782],"DOS":[783,849],"CONTE\u00daDOS":[784],"DE":[785],"BIOLOGIANas":[786],"aulas":[787,933,953,1380],"expositivas":[788],"dialogadas":[790,936],"foram":[791,855,877,951,1358,1363],"apresentados":[792],"seriam":[799],"abordados":[800],"estudados":[802],"letivo":[806],"2018.":[808,1010,1349],"Para":[809,872,1233],"conte\u00fado":[812],"(s)":[813],"disciplina":[815,944],"dif\u00edcil":[817,845],"compreens\u00e3o":[818,1034,1425],"realizado":[827],"pequeno":[829],"question\u00e1rio":[830],"apontaram":[835],"Citologia":[841],"aprendizado.":[846],"4":[847],"CONSTRU\u00c7\u00c3O":[848],"MODELOS":[850],"TRIDIMENSIONAISOs":[851],"constru\u00eddos":[856],"monitores":[858],"laborat\u00f3rio":[860,955,1382],"direcionados":[864],"utilizados":[878],"materiais":[880],"disponibilizados":[881],"escola:":[883],"massa":[884],"modelar,":[886],"parafina,":[887],"papel\u00e3o,":[888],"madeira":[889],"prensada,":[890],"arame,":[891],"cola,":[892],"biscuit,":[893],"tintas":[894],"colorir,":[896],"pinc\u00e9is":[897],"caneta.":[899],"Esta":[900],"atividade":[901],"meses":[906],"mar\u00e7o":[908],"2018":[910],"monitoria":[912],"Biologia,":[914],"totalizando":[915],"aproximadamente":[916],"horas":[918],"trabalhos":[920],"manuais.":[921],"Ap\u00f3s":[922,1370],"produ\u00e7\u00e3o":[924],"per\u00edodo":[929],"expositiva":[934],"te\u00f3ricos":[939],"previstos":[940],"plano":[942],"biologia,":[946],"abril":[948],"realizadas":[952],"interagirem":[970],"isso":[976,1039],"perceberem":[977,1479],"relacionarem":[979],"forma,":[983],"aspectos":[984,1417],"diferenciais":[985],"estruturas":[987,1486],"identifica\u00e7\u00e3o":[989],"componentes":[991],"mol\u00e9culas.":[993],"Essa":[994],"metodologia":[995],"estudo":[1000],"acima":[1003],"citados":[1004,1359],"Cardinali":[1011],"Ferreira":[1013],"(s/d)":[1014],"relatam":[1015],"\u201cpara":[1017],"cegos,":[1019],"fator":[1024],"imprescind\u00edvel":[1025],"obtenham":[1028],"m\u00e1ximo":[1030],"informa\u00e7\u00f5es":[1032],"seu":[1036],"entorno":[1037],"s\u00f3":[1040],"poss\u00edvel":[1042,1453],"quando":[1043,1244],"contato":[1045],"concreto\u201d.":[1048],"5":[1049],"PROFESSOR":[1051],"COMO":[1052],"AGENTE":[1053],"MEDIADORA":[1054],"docente":[1056],"ci\u00eancias":[1060],"revela":[1061],"cient\u00edficos":[1068],"acabam":[1072],"desmotivando":[1074],"distanciando":[1077],"ci\u00eancias.":[1081],"discutir":[1083],"refletir":[1085],"fatores":[1088],"podem":[1090],"gerar":[1091],"essas":[1092],"pode-se":[1094],"incorporar":[1095],"formas":[1097,1481],"agir":[1099,1119],"processos":[1107],"ensino-aprendizagem":[1109,1182],"(SCOARIS,":[1110],"PEREIRA":[1111],"SANTIM-FILHO,":[1113],"2009),":[1114],"levando":[1115],"professor":[1117,1163],"atuante":[1123],"incorporando":[1129],"ferramentas,":[1131],"teorias":[1132],"posturas":[1134],"professor.":[1138],"Laplane":[1139],"Batista":[1141],"(2008,":[1142],"225-226)":[1144],"citam":[1145],"\u201cnem":[1147],"sempre":[1148,1157],"requerem":[1153],"especiais,":[1155],"mas":[1156],"exigem":[1158],"presen\u00e7a":[1160],"atento,":[1164],"informado":[1165],"din\u00e2mico,":[1167],"capaz":[1168],"identificar,":[1170],"cada":[1172,1463],"momento,":[1173],"necessidades":[1175],"seus":[1177],"alunos\u201d.":[1178],"desafio":[1192],"professor,":[1195],"sala":[1199],"aula":[1201,1377,1467],"precisa":[1202],"compreendida":[1204],"ampla":[1208],"pelo":[1209],"docente,":[1210],"possa":[1213],"resultar":[1214],"melhoria":[1216],"contemplem":[1227],"todos":[1228],"distin\u00e7\u00e3o.":[1232],"Monteiro":[1234],"Amaral":[1236],"(s/d,":[1237],"16)":[1239],"esse":[1240],"sentido":[1241],"amplo":[1242],"\u201ca":[1245],"deixa":[1247],"quest\u00e3o":[1251,1270],"afeta,":[1253],"somente,":[1254],"escolas,":[1258],"esferas":[1261],"did\u00e1tico-pedag\u00f3gicas,":[1262],"ela":[1264],"configura":[1266],"sendo":[1268],"\u00e2mbito":[1272],"pol\u00edtico":[1273],"social,":[1275],"consubstanciada,":[1276],"sobretudo,":[1277,1423],"direito":[1281],"cidadania":[1283],"todos\u201d.":[1285],"6":[1286],"RESULTADOSA":[1287],"Atualmente":[1313],"dois(02)":[1329],"Os":[1350],"estes":[1361],"Citologia.":[1369],"explana\u00e7\u00e3o":[1371],"conte\u00fados,":[1373],"conforme":[1374],"planos":[1375],"mol\u00e9cula":[1392,1397,1488],"Amino\u00e1cido,":[1394],"Dna,":[1399],"cromossomo,":[1402],"c\u00e9lula":[1405],"eucari\u00f3tica":[1406],"animal":[1407],"vegetal,":[1409],"entre":[1410],"outros,":[1411],"puderam":[1414],"dif\u00edceis":[1419],"relacionavam,":[1422],"desenhos":[1427],"esquemas.":[1429],"possibilitou":[1435],"revelassem":[1441],"reais":[1443],"relacionados":[1447],"tema":[1449],"assim":[1451],"abordagem":[1455],"detalhada":[1457],"\u00eanfase":[1459],"nas":[1460],"aluno.":[1464],"7":[1465],"DISCUSS\u00c3ONa":[1466],"demonstravam":[1474],"surpresa":[1475],"entusiasmo":[1477],"organiza\u00e7\u00e3o":[1484],"c\u00e9lula;":[1490],"conseguiram":[1491],"relacionar":[1492],"descrever":[1494],"organ":[1497]},"counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-04T10:54:05.112534","created_date":"2021-04-13T00:00:00"}
