{"id":"https://openalex.org/W3043665557","doi":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","title":"O CONCEITO DE ECOSSISTEMA EM LIVROS DID\u00c1TICOS DE BIOLOGIA DO ENSINO M\u00c9DIO: ABORDAGEM E POSS\u00cdVEIS IMPLICA\u00c7\u00d5ES","display_name":"O CONCEITO DE ECOSSISTEMA EM LIVROS DID\u00c1TICOS DE BIOLOGIA DO ENSINO M\u00c9DIO: ABORDAGEM E POSS\u00cdVEIS IMPLICA\u00c7\u00d5ES","alternate_titles":[],"publication_year":2020,"publication_date":"2020-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W3043665557","doi":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","mag":"3043665557"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.1590/0102-4698195948","doi":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/edur/v36/1982-6621-edur-36-e195948.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210230971","display_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","issn_l":"0102-4698","issn":["0102-4698","1982-6621"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","doaj","norway-1","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W3043665557"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"http://www.scielo.br/pdf/edur/v36/1982-6621-edur-36-e195948.pdf","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5058617321","display_name":"Rodolfo Zampieri Bezzon","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1057-5559","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1057-5559"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I879563668","display_name":"Universidade Estadual Paulista (Unesp)","ror":"https://ror.org/00987cb86","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I879563668"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"RODOLFO ZAMPIERI BEZZON","raw_affiliation_strings":["Universidade Estadual Paulista \u201cJ\u00falio de Mesquita Filho\u201d,  Brazil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1057-5559","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Estadual Paulista \u201cJ\u00falio de Mesquita Filho\u201d,  Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I879563668"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5006811488","display_name":"Renato Eug\u00eanio da Silva Diniz","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0192-3988","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-0192-3988"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I879563668","display_name":"Universidade Estadual Paulista (Unesp)","ror":"https://ror.org/00987cb86","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I879563668"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"RENATO EUG\u00caNIO DA SILVA DINIZ","raw_affiliation_strings":["Universidade Estadual Paulista \u201cJ\u00falio de Mesquita Filho\u201d,  Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-0192-3988","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Estadual Paulista \u201cJ\u00falio de Mesquita Filho\u201d,  Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I879563668"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I879563668"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":2.6748,"has_fulltext":true,"cited_by_count":38,"citation_normalized_percentile":{"value":0.91719337,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":92,"max":100},"biblio":{"volume":"36","issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.9545999765396118,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14376","display_name":"Science and Education Research","score":0.9545999765396118,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10072","display_name":"Science Education and Pedagogy","score":0.02979999966919422,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12182","display_name":"Evolution and Science Education","score":0.004900000058114529,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1207","display_name":"History and Philosophy of Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/ecosystem-concept","display_name":"ecosystem concept","score":0.9559999704360962},{"id":"https://openalex.org/keywords/biology-textbooks","display_name":"biology textbooks","score":0.9829999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/high-school-biology","display_name":"high school biology","score":0.6949999928474426},{"id":"https://openalex.org/keywords/national-textbook-program-pnld","display_name":"National Textbook Program (PNLD)","score":0.8429999947547913},{"id":"https://openalex.org/keywords/ecology-teaching","display_name":"ecology teaching","score":0.7990000247955322},{"id":"https://openalex.org/keywords/textbook-analysis","display_name":"textbook analysis","score":0.6660000085830688},{"id":"https://openalex.org/keywords/environmental-policy","display_name":"environmental policy","score":0.42100000381469727},{"id":"https://openalex.org/keywords/history-of-ecology","display_name":"history of ecology","score":0.46799999475479126}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.7316855192184448},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.46849068999290466}],"mesh":[],"locations_count":5,"locations":[{"id":"doi:10.1590/0102-4698195948","doi":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/edur/v36/1982-6621-edur-36-e195948.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210230971","display_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","issn_l":"0102-4698","issn":["0102-4698","1982-6621"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","doaj","norway-1","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:periodicos.ufmg.br:article/37836","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/edrevista/article/view/37836","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UFMG","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:repositorio.unesp.br:11449/212691","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/11449/212691","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UNESP","raw_type":"info:eu-repo/semantics/publishedVersion"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:b8d4ee87300a4881a7ec715583d915c7","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/b8d4ee87300a4881a7ec715583d915c7","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista, Vol 36 (2020)","raw_type":"article"},{"id":"pmh:oai:redalyc.org:399362880043","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=399362880043","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4377196100","display_name":"Redalyc (Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I179647637","host_organization_name":"Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I179647637"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista - UFMG (Brasil) Vol.36","raw_type":"art\u00edculo cient\u00edfico"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1590/0102-4698195948","doi":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/0102-4698195948","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/edur/v36/1982-6621-edur-36-e195948.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210230971","display_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","issn_l":"0102-4698","issn":["0102-4698","1982-6621"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["anvur-scientific","doaj","norway-1","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Educa\u00e7\u00e3o em Revista","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"display_name":"Quality education","id":"https://metadata.un.org/sdg/4","score":0.8278999924659729}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W3043665557.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W3043665557.grobid-xml"},"referenced_works_count":35,"referenced_works":["https://openalex.org/W9605366","https://openalex.org/W173636046","https://openalex.org/W430946595","https://openalex.org/W855019262","https://openalex.org/W1042940688","https://openalex.org/W1489927013","https://openalex.org/W1578233961","https://openalex.org/W1860296370","https://openalex.org/W1930911000","https://openalex.org/W2003789939","https://openalex.org/W2004060645","https://openalex.org/W2011166546","https://openalex.org/W2027134192","https://openalex.org/W2034485762","https://openalex.org/W2074708208","https://openalex.org/W2086232267","https://openalex.org/W2086820954","https://openalex.org/W2097115997","https://openalex.org/W2128336650","https://openalex.org/W2166132317","https://openalex.org/W2168917045","https://openalex.org/W2511114383","https://openalex.org/W2512719788","https://openalex.org/W2586715408","https://openalex.org/W2596835459","https://openalex.org/W2623313363","https://openalex.org/W2784567350","https://openalex.org/W2904382361","https://openalex.org/W4235718221","https://openalex.org/W4251054935","https://openalex.org/W4300522849","https://openalex.org/W6709617219","https://openalex.org/W7019490148","https://openalex.org/W7032809280","https://openalex.org/W7056291590"],"related_works":["https://openalex.org/W6930450810","https://openalex.org/W2512657089","https://openalex.org/W2060783346","https://openalex.org/W4389480560","https://openalex.org/W2614765526","https://openalex.org/W7215152155","https://openalex.org/W2582776095","https://openalex.org/W2295632081","https://openalex.org/W2558458271","https://openalex.org/W4312184696"],"abstract_inverted_index":{"RESUMO:":[0],"Pesquisas":[1],"apontam":[2],"que":[3,148],"o":[4,33,50,62,83,156],"livro":[5,84],"did\u00e1tico":[6,85],"possui":[7],"papel":[8,89],"singular":[9],"nos":[10],"ambientes":[11],"escolares,":[12],"principalmente":[13],"ap\u00f3s":[14],"a":[15,97,129],"cria\u00e7\u00e3o":[16],"do":[17,20,131],"Programa":[18],"Nacional":[19],"Livro":[21],"Did\u00e1tico":[22],"(PNLD).":[23],"Os":[24,135],"objetivos":[25],"deste":[26],"estudo":[27],"s\u00e3o":[28],"identificar":[29],"e":[30,77,94,127],"analisar":[31],"como":[32,49,120],"conceito":[34,51,68,132,157],"de":[35,43,52,99,112,114,119,133,158],"ecossistema":[36,53],"\u00e9":[37,54,59],"abordado":[38,55],"em":[39,56,64,74,79,144],"algumas":[40],"cole\u00e7\u00f5es":[41,106,125],"did\u00e1ticas":[42,107],"Biologia":[44],"selecionadas":[45],"pelo":[46],"PNLD/2015.":[47],"Investigar":[48],"livros":[57],"did\u00e1ticos":[58],"importante":[60,88],"para":[61],"ensino-aprendizagem":[63],"Ecologia,":[65],"porque":[66],"esse":[67],"fomenta":[69],"grande":[70],"parte":[71],"das":[72,92],"discuss\u00f5es":[73],"pol\u00edticas":[75],"ambientais":[76],"pesquisas":[78],"Biologia.":[80],"Al\u00e9m":[81],"disso,":[82],"pode":[86],"ter":[87],"na":[90,140],"estrutura\u00e7\u00e3o":[91],"aulas":[93],"est\u00e1":[95],"sujeito":[96],"conflitos":[98],"interesse.":[100],"Neste":[101],"estudo,":[102],"foram":[103],"analisadas":[104],"tr\u00eas":[105],"por":[108],"meio":[109],"da":[110],"An\u00e1lise":[111],"Conte\u00fado,":[113],"Bardin":[115],"(2011),":[116],"com":[117],"interpreta\u00e7\u00e3o":[118],"os":[121],"conte\u00fados":[122],"presentes":[123],"nas":[124],"abordam":[126],"direcionam":[128],"significa\u00e7\u00e3o":[130],"ecossistema.":[134,159],"resultados":[136],"demonstram":[137],"um":[138],"padr\u00e3o":[139],"abordagem":[141],"desse":[142],"conceito,":[143],"todas":[145],"as":[146],"cole\u00e7\u00f5es,":[147],"simplifica,":[149],"n\u00e3o":[150],"historiza":[151],"e,":[152],"muito":[153],"menos,":[154],"critica":[155]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W3043665557","counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":3},{"year":2025,"cited_by_count":2},{"year":2024,"cited_by_count":22},{"year":2023,"cited_by_count":6},{"year":2022,"cited_by_count":3},{"year":2021,"cited_by_count":2}],"updated_date":"2026-11-17T12:49:18.490984","created_date":"2020-07-23T00:00:00"}
