{"id":"https://openalex.org/W2989908758","doi":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","title":"HORIZONTES COMPREENSIVOS DA CONSTITUI\u00c7\u00c3O DO SER PROFESSOR DE QU\u00cdMICA NO ESPA\u00c7O DA PR\u00c1TICA COMO COMPONENTE CURRICULAR: UM ESTUDO DE CASO","display_name":"HORIZONTES COMPREENSIVOS DA CONSTITUI\u00c7\u00c3O DO SER PROFESSOR DE QU\u00cdMICA NO ESPA\u00c7O DA PR\u00c1TICA COMO COMPONENTE CURRICULAR: UM ESTUDO DE CASO","alternate_titles":[],"publication_year":2019,"publication_date":"2019-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W2989908758","doi":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","mag":"2989908758"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.1590/1983-21172019210127","doi":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/epec/v21/1983-2117-epec-21-e14931.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736400552","display_name":"Ensaio","issn_l":"1415-2150","issn":["1415-2150","1983-2117"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Belo Horizonte)","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W2989908758"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref","doaj"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"http://www.scielo.br/pdf/epec/v21/1983-2117-epec-21-e14931.pdf","any_repository_has_fulltext":true},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5059821845","display_name":"Vivian dos Santos Calixto","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5521-0633","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-5521-0633"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I187420256","display_name":"Universidade Federal da Grande Dourados","ror":"https://ror.org/0310smc09","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I187420256"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"VIVIAN DOS SANTOS CALIXTO","raw_affiliation_strings":["Universidade Federal da Grande Dourados, Brazil","Universidade Federal da Grande Dourados, Dourados, MS- Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-5521-0633","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal da Grande Dourados, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I187420256"]},{"raw_affiliation_string":"Universidade Federal da Grande Dourados, Dourados, MS- Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I187420256"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5067145420","display_name":"Neide Maria Michellan Kiouranis","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1279-9994","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0002-1279-9994"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I123443094","display_name":"Universidade Estadual de Maring\u00e1","ror":"https://ror.org/04bqqa360","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I123443094"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"NEIDE MARIA MICHELLAN KIOURANIS","raw_affiliation_strings":["Universidade Estadual de Maring\u00e1, Brazil","Universidade Estadual de Maringa, Maringa, PR- Brasil"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0002-1279-9994","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade Estadual de Maring\u00e1, Brazil","institution_ids":["https://openalex.org/I123443094"]},{"raw_affiliation_string":"Universidade Estadual de Maringa, Maringa, PR- Brasil","institution_ids":["https://openalex.org/I123443094"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5070190419","display_name":"Rui Marques Vieira","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0610-6896","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-0610-6896"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4405252513","display_name":"Centro de Investiga\u00e7\u00e3o Did\u00e1tica e Tecnologia na Forma\u00e7\u00e3o de Formadores","ror":"https://ror.org/030s0zd03","country_code":"PT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405252513","https://openalex.org/I60858718"]},{"id":"https://openalex.org/I60858718","display_name":"University of Aveiro","ror":"https://ror.org/00nt41z93","country_code":"PT","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I60858718"]}],"countries":["PT"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"RUI MARQUES VIEIRA","raw_affiliation_strings":["Universidade de Aveiro, Portugal","Universidade de Aveiro, Centro de Investigacao Didatica e Tecnologia na Formacao de Formadores, Aveiro- Portugal"],"raw_orcid":"https://orcid.org/0000-0003-0610-6896","affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Universidade de Aveiro, Portugal","institution_ids":["https://openalex.org/I60858718"]},{"raw_affiliation_string":"Universidade de Aveiro, Centro de Investigacao Didatica e Tecnologia na Formacao de Formadores, Aveiro- Portugal","institution_ids":["https://openalex.org/I4405252513"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":4,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":[],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.4163,"has_fulltext":true,"cited_by_count":5,"citation_normalized_percentile":{"value":0.63869436,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":86,"max":96},"biblio":{"volume":"21","issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14097","display_name":"Chemistry Education and Research","score":0.7279999852180481,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14097","display_name":"Chemistry Education and Research","score":0.7279999852180481,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10457","display_name":"Education Pedagogy and Practices","score":0.18070000410079956,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10008","display_name":"Teacher Education and Leadership Studies","score":0.04170000180602074,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-education","display_name":"teacher professional development","score":0.6859999895095825},{"id":"https://openalex.org/keywords/chemistry-teacher-education","display_name":"chemistry teacher education","score":0.6330000162124634},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-practice","display_name":"teaching practice","score":0.7210000157356262},{"id":"https://openalex.org/keywords/curriculum-components","display_name":"curriculum components","score":0.4869999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/teacher-identity","display_name":"teacher identity","score":0.6119999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/pre-service-teachers","display_name":"pre-service teachers","score":0.7039999961853027},{"id":"https://openalex.org/keywords/perceptions-of-teaching","display_name":"perceptions of teaching","score":0.8059999942779541},{"id":"https://openalex.org/keywords/discourse-analysis","display_name":"discourse analysis","score":0.39899998903274536}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.6457000374794006},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.5064188241958618}],"mesh":[],"locations_count":8,"locations":[{"id":"doi:10.1590/1983-21172019210127","doi":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/epec/v21/1983-2117-epec-21-e14931.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736400552","display_name":"Ensaio","issn_l":"1415-2150","issn":["1415-2150","1983-2117"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Belo Horizonte)","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:periodicos.ufmg.br:article/14931","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://periodicos.ufmg.br/index.php/ensaio/article/view/14931","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"instacron:UFMG","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:scielo:S1983-21172019000100326","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1983-21172019000100326","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402641","display_name":"LA Referencia (Red Federada de Repositorios Institucionales de Publicaciones Cient\u00edficas)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I4383465926","host_organization_name":"LA Referencia","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I4383465926"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"other-oa","license_id":"https://openalex.org/licenses/other-oa","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Belo Horizonte) v.21 2019","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:americanae.aecid.es:2424076","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1983-21172019000100326","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306400786","display_name":"Americanae (AECID Library)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-nc","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-nc","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Belo Horizonte) v.21 2019","raw_type":"info:eu-repo/semantics/article"},{"id":"pmh:oai:doaj.org/article:c800030804eb4b52944607d970c4fc27","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"https://doaj.org/article/c800030804eb4b52944607d970c4fc27","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306401280","display_name":"DOAJ (DOAJ: Directory of Open Access Journals)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by-sa","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by-sa","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias, Vol 21 (2019)","raw_type":"article"},{"id":"pmh:oai:redalyc.org:129563223026","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=129563223026","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4377196100","display_name":"Redalyc (Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I179647637","host_organization_name":"Universidad Aut\u00f3noma del Estado de M\u00e9xico","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I179647637"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Brasil) Vol.21","raw_type":"art\u00edculo cient\u00edfico"},{"id":"pmh:oai:ria.ua.pt:10773/32626","doi":null,"is_oa":true,"landing_page_url":"http://hdl.handle.net/10773/32626","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4306402433","display_name":"Portuguese National Funding Agency for Science, Research and Technology (RCAAP Project by FCT)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":"journal article"},{"id":"mag:3153252002","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"https://repositorio.ufgd.edu.br/jspui/bitstream/prefix/2452/1/UEM%20-%20VivianCalixto.pdf","pdf_url":null,"source":null,"license":null,"license_id":null,"version":null,"is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":null,"raw_type":null}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1590/1983-21172019210127","doi":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1590/1983-21172019210127","pdf_url":"http://www.scielo.br/pdf/epec/v21/1983-2117-epec-21-e14931.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S2736400552","display_name":"Ensaio","issn_l":"1415-2150","issn":["1415-2150","1983-2117"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj","scielo"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310312134","host_organization_name":"Federal University of Minas Gerais","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310312134"],"host_organization_lineage_names":["Federal University of Minas Gerais"],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Ensaio Pesquisa em Educa\u00e7\u00e3o em Ci\u00eancias (Belo Horizonte)","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education","score":0.9901999831199646}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W2989908758.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W2989908758.grobid-xml"},"referenced_works_count":23,"referenced_works":["https://openalex.org/W603342065","https://openalex.org/W608958550","https://openalex.org/W1270954905","https://openalex.org/W1564630575","https://openalex.org/W1662565934","https://openalex.org/W1680266524","https://openalex.org/W1954742321","https://openalex.org/W2077988938","https://openalex.org/W2084585620","https://openalex.org/W2101904374","https://openalex.org/W2135266300","https://openalex.org/W2291585298","https://openalex.org/W2336495267","https://openalex.org/W2624841892","https://openalex.org/W2744365285","https://openalex.org/W2807561385","https://openalex.org/W2884529245","https://openalex.org/W2952525574","https://openalex.org/W2964975699","https://openalex.org/W3036315067","https://openalex.org/W4285719527","https://openalex.org/W7045645458","https://openalex.org/W7219506812"],"related_works":["https://openalex.org/W2970256301","https://openalex.org/W3013090827","https://openalex.org/W7120757088","https://openalex.org/W2984320475","https://openalex.org/W4383300922","https://openalex.org/W7216304299","https://openalex.org/W4298394583","https://openalex.org/W2947248526","https://openalex.org/W7219543949"],"abstract_inverted_index":{"RESUMO:":[0],"A":[1],"determina\u00e7\u00e3o":[2],"da":[3,25,41,79],"inser\u00e7\u00e3o":[4],"de":[5,7,15,17,22,48,55,67,89,105],"400h":[6],"Pr\u00e1tica":[8],"como":[9,101],"Componente":[10],"Curricular":[11],"(PCC)":[12],"nos":[13],"cursos":[14],"forma\u00e7\u00e3o":[16],"professores":[18],"tem":[19],"mobilizado":[20],"espa\u00e7os":[21],"discuss\u00e3o":[23],"acerca":[24,95],"dimens\u00e3o":[26],"pr\u00e1tica":[27],"na":[28],"constitui\u00e7\u00e3o":[29],"docente.":[30],"Diante":[31],"desse":[32],"contexto,":[33],"em":[34,57],"nossa":[35],"investiga\u00e7\u00e3o":[36],"tencionamos":[37],"compreender":[38,90],"a":[39,87,111],"potencialidade":[40],"PCC":[42],"no":[43],"processo":[44],"constitutivo":[45],"do":[46,96],"professor":[47,100],"Qu\u00edmica.":[49],"Para":[50],"tanto":[51],"desenvolvemos":[52],"um":[53],"estudo":[54],"caso":[56],"componentes":[58],"curriculares":[59],"com":[60],"esta":[61],"atribui\u00e7\u00e3o,":[62],"constituindo":[63],"informa\u00e7\u00f5es":[64],"por":[65],"meio":[66],"materiais":[68],"avaliativos":[69],"produzidos":[70],"pelos":[71],"licenciandos,":[72],"sendo":[73],"as":[74,91],"mesmas":[75],"analisadas":[76],"via":[77],"pressupostos":[78],"An\u00e1lise":[80],"Textual":[81],"Discursiva.":[82],"Como":[83],"compreens\u00f5es":[84],"emergentes":[85],"destacamos:":[86],"relev\u00e2ncia":[88],"percep\u00e7\u00f5es":[92],"dos":[93,114],"licenciandos":[94],"que":[97],"\u00e9":[98],"ser":[99],"estrat\u00e9gia":[102],"para":[103],"complexifica\u00e7\u00e3o":[104],"entendimentos":[106],"superficiais":[107],"e":[108,113,119],"limitantes":[109],"sobre":[110],"doc\u00eancia":[112],"processos":[115],"atinentes":[116],"ao":[117],"ensinar":[118],"aprender.":[120]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W2989908758","counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1},{"year":2025,"cited_by_count":3},{"year":2020,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-17T12:49:18.490984","created_date":"2019-12-05T00:00:00"}
