{"id":"https://openalex.org/W2982004308","doi":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","title":"SERVI\u00c7OS ECOSSIST\u00caMICOS EM SALA DE AULA: UMA NOVA ABORDAGEM AMBIENTAL NO ENSINO EM GEOGRAFIA","display_name":"SERVI\u00c7OS ECOSSIST\u00caMICOS EM SALA DE AULA: UMA NOVA ABORDAGEM AMBIENTAL NO ENSINO EM GEOGRAFIA","alternate_titles":[],"publication_year":2019,"publication_date":"2019-10-04","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W2982004308","doi":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","mag":"2982004308"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.35701/rcgs.v21n2.473","doi":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","pdf_url":"https://rcgs.uvanet.br/index.php/RCGS/article/download/473/481","source":{"id":"https://openalex.org/S4210196889","display_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","issn_l":"1516-7712","issn":["1516-7712","2316-8056"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/I330528248","host_organization_name":"State University of Vale do Acara\u00fa","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I330528248"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W2982004308"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://rcgs.uvanet.br/index.php/RCGS/article/download/473/481","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5090624827","display_name":"Alisson Medeiros de Oliveira","orcid":"https://orcid.org/0000-0001-8167-2279","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0001-8167-2279"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I35046152","display_name":"Universidade Federal do Rio Grande do Norte","ror":"https://ror.org/04wn09761","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I35046152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Alisson Medeiros de Oliveira","raw_affiliation_strings":["UFRN"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRN","institution_ids":["https://openalex.org/I35046152"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5077818895","display_name":"Francisco Herm\u00ednio Ramalho de Ara\u00fajo","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-3176-1649","observed_orcids":["https://orcid.org/0000-0003-3176-1649"]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I35046152","display_name":"Universidade Federal do Rio Grande do Norte","ror":"https://ror.org/04wn09761","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I35046152"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Francisco Herminio Ramalho de Ara\u00fajo","raw_affiliation_strings":["UFRN"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"UFRN","institution_ids":["https://openalex.org/I35046152"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I35046152"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":2,"citation_normalized_percentile":{"value":0.0,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":89,"max":93},"biblio":{"volume":"21","issue":"2","first_page":"1346","last_page":"1362"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12343","display_name":"Geography Education and Pedagogy","score":0.9458000063896179,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3305","display_name":"Geography, Planning and Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12343","display_name":"Geography Education and Pedagogy","score":0.9458000063896179,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3305","display_name":"Geography, Planning and Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13557","display_name":"Environmental and sustainability education","score":0.016499999910593033,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T13306","display_name":"Geography and Education Methods","score":0.011500000022351742,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3305","display_name":"Geography, Planning and Development"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/ecosystem-services","display_name":"ecosystem services","score":0.9829999804496765},{"id":"https://openalex.org/keywords/geography-education","display_name":"geography education","score":0.7039999961853027},{"id":"https://openalex.org/keywords/environmental-approach","display_name":"environmental approach","score":0.7509999871253967},{"id":"https://openalex.org/keywords/field-trips","display_name":"field trips","score":0.6290000081062317},{"id":"https://openalex.org/keywords/semi-arid-region","display_name":"semi-arid region","score":0.8240000009536743},{"id":"https://openalex.org/keywords/mountainous-areas","display_name":"mountainous terrain","score":0.7170000076293945},{"id":"https://openalex.org/keywords/human-nature-relationship","display_name":"human-nature relationship","score":0.878000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/secondary-school-students","display_name":"high school students","score":0.5040000081062317},{"id":"https://openalex.org/keywords/environmental-education","display_name":"environmental education","score":0.5490000247955322},{"id":"https://openalex.org/keywords/arid-climate","display_name":"arid climate","score":0.3019999861717224},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-tools","display_name":"teaching aids","score":0.328000009059906},{"id":"https://openalex.org/keywords/geography-curriculum-reform","display_name":"geography curriculum reform","score":0.3440000116825104}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.6031461358070374},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.359317421913147},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.15780261158943176}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.35701/rcgs.v21n2.473","doi":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","pdf_url":"https://rcgs.uvanet.br/index.php/RCGS/article/download/473/481","source":{"id":"https://openalex.org/S4210196889","display_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","issn_l":"1516-7712","issn":["1516-7712","2316-8056"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/I330528248","host_organization_name":"State University of Vale do Acara\u00fa","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I330528248"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.35701/rcgs.v21n2.473","doi":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.35701/rcgs.v21n2.473","pdf_url":"https://rcgs.uvanet.br/index.php/RCGS/article/download/473/481","source":{"id":"https://openalex.org/S4210196889","display_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","issn_l":"1516-7712","issn":["1516-7712","2316-8056"],"is_oa":true,"is_in_doaj":true,"is_core":false,"listed_in":["doaj"],"host_organization":"https://openalex.org/I330528248","host_organization_name":"State University of Vale do Acara\u00fa","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I330528248"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":"cc-by","license_id":"https://openalex.org/licenses/cc-by","version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Revista da Casa da Geografia de Sobral (RCGS)","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.975600004196167,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"},{"score":0.8518999814987183,"id":"https://metadata.un.org/sdg/15","display_name":"Life on land"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"pdf":true,"grobid_xml":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W2982004308.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W2982004308.grobid-xml"},"referenced_works_count":15,"referenced_works":["https://openalex.org/W1501857647","https://openalex.org/W1594617134","https://openalex.org/W1986173785","https://openalex.org/W2037855751","https://openalex.org/W2064788546","https://openalex.org/W2129974232","https://openalex.org/W2130509491","https://openalex.org/W2291273759","https://openalex.org/W2625633286","https://openalex.org/W2746485780","https://openalex.org/W2961805966","https://openalex.org/W6989273420","https://openalex.org/W7005355298","https://openalex.org/W7014387879","https://openalex.org/W7061548991"],"related_works":["https://openalex.org/W4212842260","https://openalex.org/W4308712786","https://openalex.org/W2980463933","https://openalex.org/W7000522601","https://openalex.org/W4404961291","https://openalex.org/W7162566397","https://openalex.org/W7071444542","https://openalex.org/W7084115005","https://openalex.org/W7215327819","https://openalex.org/W7165940869"],"abstract_inverted_index":{"O":[0,40],"ensino":[1,77],"em":[2,202],"Geografia":[3],"dos":[4,174,197,381],"ensinos":[5],"fundamental":[6,80,248],"e":[7,31,60,63,79,91,98,103,138,171],"m\u00e9dio":[8,78],"pouco":[9],"contemplam":[10],"as":[11,87,236,255],"facetas":[12],"de":[13,47,50,52,67,76,117,122,136,150,160,370,388,398,402,409,422,426,434,452,467,483,489,499,514,536,543],"uma":[14,183],"abordagem":[15,142],"mais":[16],"natural/f\u00edsica":[17],"da":[18,32,101],"ci\u00eancia":[19],"geogr\u00e1fica.":[20],"Tal":[21],"problem\u00e1tica":[22],"pode":[23,179],"interferi":[24],"seriamente":[25],"na":[26],"compreens\u00e3o":[27],"do":[28,94],"funcionamento":[29],"natural":[30],"intera\u00e7\u00e3o":[33],"homem-meio":[34],"onde":[35],"o":[36,127,157],"aluno":[37],"se":[38,118,416,508],"insere.":[39],"objetivo":[41],"deste":[42],"manuscrito":[43,372],"\u00e9":[44,154],"fazer":[45],"levantamentos":[46],"servi\u00e7os":[48,104,139,148,175],"ecossist\u00eamicos":[49,105,149],"provis\u00e3o":[51],"dois":[53],"ambientes":[54,70,111],"localizados":[55],"no":[56],"semi\u00e1rido":[57,129,386],"(ambiente":[58],"serrano":[59],"ambiente":[61,108],"litor\u00e2neo)":[62],"aplic\u00e1-lo":[64],"como":[65,85,395,470],"ferramenta":[66],"ensino.":[68],"Para":[69,110,400,445],"serranos,":[71],"um":[72,151],"campo":[73,406],"com":[74],"alunos":[75,189],"para":[81,162,181,187,191,413],"esta":[82,414],"\u00e1rea":[83,415],"teria":[84],"justificativa":[86],"suas":[88],"caracter\u00edsticas":[89,420],"vegetais":[90],"clim\u00e1ticas":[92],"diferenciadas":[93,421],"entorno,":[95],"predominantemente":[96,429],"seco":[97],"sem":[99],"efeitos":[100],"orografia,":[102],"que":[106,123,144,156,379,441,455,479,495,507],"este":[107,371,443],"presta.":[109],"litor\u00e2neos":[112],"semi\u00e1ridos,":[113,448],"a":[114,121,168,237,243,319,349,523,528],"grande":[115],"vantagem":[116],"visitar":[119,453],"seria":[120],"muitos":[124],"detalhes":[125],"sobre":[126,165,172,458,504,511,533],"litoral":[128],"s\u00e3o":[130],"desconhecidos":[131],"nos":[132],"livros":[133],"did\u00e1ticos,":[134],"al\u00e9m":[135],"seus":[137],"ecossist\u00eamicos.":[140,176,205],"Numa":[141],"ambiental":[143,478],"pretenda":[145],"empregar":[146],"os":[147,166,188,192],"dado":[152],"ecossistema,":[153],"necess\u00e1rio":[155],"docente,":[158],"antes":[159,498],"partir":[161],"campo,":[163,502],"explane":[164],"ecossistemas":[167],"serem":[169],"visitados":[170],"no\u00e7\u00f5es":[173],"Este":[177,519],"estudo":[178],"contribuir":[180,522],"dar":[182,524],"nova":[184],"vis\u00e3o":[185],"tanto":[186],"quanto":[190,194],"docentes":[193],"\u00e0":[195],"import\u00e2ncia":[196],"ecossistemas.Palavras-chave:":[198],"Abordagem":[199],"ambiental;":[200,541],"Ensino":[201],"geografia;":[203],"Servi\u00e7os":[204],"ABSTRACTThe":[206],"objective":[207],"of":[208,215,286,318,341,360],"this":[209,251,276],"manuscript":[210],"is":[211,323],"to":[212,218,233,303,313,336,348],"make":[213],"surveys":[214],"ecosystem":[216,305,316,342],"services":[217,274,317],"provide":[219],"two":[220],"environments":[221],"located":[222],"in":[223,299,301],"the":[224,264,283,294,315,326,331,334,358],"semi-arid":[225,280,295],"region":[226],"(mountain":[227],"environment":[228,277],"and":[229,232,247,259,268,272,339,355],"coastal":[230,281],"environment)":[231],"apply":[234],"it":[235,322],"teaching":[238],"tool.":[239],"For":[240,279],"mountains":[241],"environments,":[242,282],"field":[244],"with":[245],"secondary":[246],"students":[249,354],"for":[250,330,352],"area":[252],"would":[253,288],"have":[254],"justification":[256],"its":[257],"vegetal":[258],"climatic":[260],"characteristics":[261],"differentiated":[262],"from":[263],"surroundings,":[265],"predominantly":[266],"dry":[267],"without":[269],"orography":[270],"effects,":[271],"ecosystemic":[273],"that":[275,290,311,325],"provides.":[278],"great":[284],"advantage":[285],"visiting":[287],"be":[289,337],"many":[291],"details":[292],"about":[293],"coastline":[296],"are":[297],"unknown":[298],"textbooks,":[300],"addition":[302],"their":[304],"services.":[306,343,367],"In":[307],"an":[308],"environmental":[309],"approach":[310],"intends":[312],"employ":[314],"given":[320],"ecosystem,":[321],"necessary":[324],"teacher,":[327],"before":[328],"leaving":[329],"field,":[332],"explores":[333],"ecosystems":[335],"visited":[338],"notions":[340],"This":[344],"study":[345],"can":[346],"contribute":[347],"new":[350],"vision":[351],"both":[353],"teachers":[356],"regarding":[357],"importance":[359],"ecosystems.Keywords:":[361],"Environmental":[362],"approach;":[363],"Geography":[364],"teaching;":[365],"Ecosystem":[366],"RESUMENEl":[368],"prop\u00f3sito":[369],"es":[373,493],"estudiar":[374],"los":[375,427,438,465,485,505,515,529,537],"servicios":[376,439,473,486,516],"del":[377,487,517],"ecosistema":[378,488,491],"proporcionan":[380],"entornos":[382,401,446],"ubicados":[383],"en":[384,464,471],"el":[385,496],"(entorno":[387],"monta\u00f1a":[389],"y":[390,393,411,424,431,437,510,531],"entorno":[391],"costero)":[392],"aplicarlo":[394],"una":[396,525],"herramienta":[397],"ense\u00f1anza.":[399],"tierras":[403],"altas,":[404],"un":[405,476,490],"con":[407],"estudiantes":[408,530],"secundaria":[410],"primaria":[412],"justificar\u00eda":[417],"por":[418],"sus":[419,472],"plantas":[423],"clima":[425],"alrededores,":[428],"secos":[430],"sin":[432],"efectos":[433],"la":[435,449,459,481,534],"orograf\u00eda,":[436],"ecosist\u00e9micos":[440],"brinda":[442],"entorno.":[444],"costeros":[447],"gran":[450],"ventaja":[451],"ser\u00eda":[454],"muchos":[456],"detalles":[457],"costa":[460],"semi\u00e1rida":[461],"son":[462],"desconocidos":[463],"libros":[466],"texto,":[468],"as\u00ed":[469],"ecosist\u00e9micos.":[474,546],"En":[475],"enfoque":[477,540],"tiene":[480],"intenci\u00f3n":[482],"emplear":[484],"dado,":[492],"necesario":[494],"maestro,":[497],"salir":[500],"al":[501],"explique":[503],"ecosistemas":[506],"visitar\u00e1n":[509],"las":[512],"nociones":[513],"ecosistema.":[518],"estudio":[520],"puede":[521],"nueva":[526],"visi\u00f3n":[527],"profesores":[532],"importancia":[535],"ecosistemas.Palabras":[538],"clave:":[539],"Ense\u00f1anza":[542],"geograf\u00eda;":[544],"Servicios":[545]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W2982004308","counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":1},{"year":2023,"cited_by_count":1}],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2019-11-01T00:00:00"}
