{"id":"https://openalex.org/W2198769360","doi":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","title":"Estrat\u00e9gias de Ensino para a Aprendizagem do C\u00e1lculo Diferencial e Integral","display_name":"Estrat\u00e9gias de Ensino para a Aprendizagem do C\u00e1lculo Diferencial e Integral","publication_year":2015,"publication_date":"2015-08-25","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W2198769360","doi":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","mag":"2198769360"},"language":"pt","primary_location":{"id":"doi:10.5540/03.2015.003.01.0504","doi":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","pdf_url":"https://proceedings.sbmac.org.br/sbmac/article/download/791/797","source":{"id":"https://openalex.org/S4210211457","display_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","issn_l":"2359-0793","issn":["2359-0793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","raw_type":"proceedings-article"},"volume":null,"type":"conference-paper","indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"diamond","oa_url":"https://proceedings.sbmac.org.br/sbmac/article/download/791/797","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Lecir Dorneles","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210137933","display_name":"Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul","ror":"https://ror.org/03pxqyk55","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210137933"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Lecir Dorneles","raw_affiliation_strings":["Regional University of the Northwest of the State of Rio Grande do Sul"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Regional University of the Northwest of the State of Rio Grande do Sul","institution_ids":["https://openalex.org/I4210137933"]}]},{"author_position":"middle","author":{"id":"https://openalex.org/A5073004642","display_name":"Cl\u00e1udia Piva","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210137933","display_name":"Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul","ror":"https://ror.org/03pxqyk55","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210137933"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"Cl\u00e1udia Piva","raw_affiliation_strings":["Depto de Ci\u00eancias Exatas e Engenharias , DCEEng , UNIJU\u00cd 98700-000 , Iju\u00ed , RS"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Depto de Ci\u00eancias Exatas e Engenharias , DCEEng , UNIJU\u00cd 98700-000 , Iju\u00ed , RS","institution_ids":["https://openalex.org/I4210137933"]}]},{"author_position":"last","author":{"id":"https://openalex.org/A5110108608","display_name":"A. P. Spilimbergo","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I4210137933","display_name":"Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul","ror":"https://ror.org/03pxqyk55","country_code":"BR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4210137933"]}],"countries":["BR"],"is_corresponding":false,"raw_author_name":"A. Patricia Spilimbergo","raw_affiliation_strings":["Depto de Ci\u00eancias Exatas e Engenharias , DCEEng , UNIJU\u00cd 98700-000 , Iju\u00ed , RS","Regional University of the Northwest of the State of Rio Grande do Sul"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Depto de Ci\u00eancias Exatas e Engenharias , DCEEng , UNIJU\u00cd 98700-000 , Iju\u00ed , RS","institution_ids":["https://openalex.org/I4210137933"]},{"raw_affiliation_string":"Regional University of the Northwest of the State of Rio Grande do Sul","institution_ids":["https://openalex.org/I4210137933"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":1,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I4210137933"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":0.0,"has_fulltext":true,"cited_by_count":0,"citation_normalized_percentile":{"value":0.14827018,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":null,"biblio":{"volume":null,"issue":null,"first_page":null,"last_page":null},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T14079","display_name":"Mathematics Education and Programs","score":0.4884999990463257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2611","display_name":"Modeling and Simulation"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T14079","display_name":"Mathematics Education and Programs","score":0.4884999990463257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2611","display_name":"Modeling and Simulation"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10130","display_name":"Mathematics Education and Teaching Techniques","score":0.39259999990463257,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3304","display_name":"Education"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12522","display_name":"Mathematics Education and Pedagogy","score":0.10029999911785126,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/2604","display_name":"Applied Mathematics"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/26","display_name":"Mathematics"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/3","display_name":"Physical Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/differential-and-integral-calculus","display_name":"differential and integral calculus","score":0.722000002861023},{"id":"https://openalex.org/keywords/engineering-mathematics-education","display_name":"engineering mathematics education","score":0.5429999828338623},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-motivation","display_name":"student motivation","score":0.5},{"id":"https://openalex.org/keywords/student-centered-learning","display_name":"student-centered learning","score":0.3619999885559082},{"id":"https://openalex.org/keywords/active-learning","display_name":"active learning","score":0.39500001072883606},{"id":"https://openalex.org/keywords/mathematics-learning-difficulties","display_name":"mathematics learning difficulties","score":0.5320000052452087},{"id":"https://openalex.org/keywords/teaching-learning-process","display_name":"teaching-learning process","score":0.3540000021457672}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C41008148","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21198","display_name":"Computer science","level":0,"score":0.4022694230079651}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.5540/03.2015.003.01.0504","doi":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","pdf_url":"https://proceedings.sbmac.org.br/sbmac/article/download/791/797","source":{"id":"https://openalex.org/S4210211457","display_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","issn_l":"2359-0793","issn":["2359-0793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","raw_type":"proceedings-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.5540/03.2015.003.01.0504","doi":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.5540/03.2015.003.01.0504","pdf_url":"https://proceedings.sbmac.org.br/sbmac/article/download/791/797","source":{"id":"https://openalex.org/S4210211457","display_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","issn_l":"2359-0793","issn":["2359-0793"],"is_oa":true,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":null,"host_organization_name":null,"host_organization_lineage":[],"host_organization_lineage_names":[],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Proceeding Series of the Brazilian Society of Computational and Applied Mathematics","raw_type":"proceedings-article"},"sustainable_development_goals":[{"score":0.9901999831199646,"id":"https://metadata.un.org/sdg/4","display_name":"Quality education"}],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W2198769360.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W2198769360.grobid-xml"},"referenced_works_count":0,"referenced_works":[],"related_works":["https://openalex.org/W7094671475","https://openalex.org/W3017387108","https://openalex.org/W4386883277","https://openalex.org/W2967296597","https://openalex.org/W2883675649","https://openalex.org/W7121468063","https://openalex.org/W2285463516","https://openalex.org/W2914846422","https://openalex.org/W2954359438","https://openalex.org/W2971697076"],"abstract_inverted_index":{"As":[0],"dificuldades":[1,162,201,223],"que":[2,13,70,82,118,126,178,318,325,335,416,461,497,542,544,557,635,661,831,849,890,951,969,993],"os":[3,297,463,659,850,983,1013],"alunos":[4,77,164,269,317,997],"apresentam":[5,222],"ao":[6,330,505,539,582,716,755,881],"ingressar":[7],"em":[8,32,78,144,151,202,303,370,499,596,603,607,616,628,732,747,820,870,946,962,977,989],"um":[9,55,73,168,231,250,411,682,693,821,871,978,990],"curso":[10,369,469],"superior,":[11],"no":[12,95,132,183,224,261,383,418,473,647,726,790,808,840,917],"se":[14,327,835,856],"refere":[15],"\u00e0":[16,194,703],"aprendizagem":[17,39,267,961],"dos":[18,93,163,218,268,372,425,432,485,592,738,875],"conte\u00fados":[19],"desenvolvidos":[20],"nas":[21,171,270,348,399,452,929],"disciplinas":[22,172,187,271,349,400],"da":[23,196,235,247,444,450,491,713,719,744,788,801,837,861,883,1015],"\u00e1rea":[24,236],"de":[25,37,76,97,135,137,149,153,173,204,233,237,241,252,259,263,272,287,289,295,346,351,363,385,388,402,410,413,421,434,440,457,470,475,481,487,501,507,516,551,573,575,577,579,614,618,624,626,630,641,645,668,735,740,765,770,775,779,810,818,868,915,934,939,972,1000],"matem\u00e1tica,":[26],"tem":[27,277,954],"sido":[28],"uma":[29,265,293,458,519,633,670,674,678,733,753,766,786,1009],"constante":[30],"preocupa\u00e7\u00e3o":[31],"nossa":[33,290,492,947],"pr\u00e1tica.":[34],"O":[35],"processo":[36],"ensino":[38,260,301,311,959],"\u00e9":[40],"complexo,":[41],"passa":[42],"pelo":[43,894],"professor,":[44],"com":[45,72,638,919,1012],"suas":[46,986],"metodologias":[47],"na":[48,366,762,768,925],"maioria":[49],"das":[50,510,594,853,878],"vezes":[51,69],"j\u00e1":[52,601],"desgastadas,":[53],"envolve":[54],"aluno":[56,540,587,663,756,825,928],"desmotivado":[57],"ou":[58,155,722,910],"sem":[59,188],"tempo":[60,338],"para":[61,158,339,392,522,907,957,982],"estudar.":[62,340],"Al\u00e9m":[63,341],"disso,":[64,342],"n\u00e3o":[65,215,319,326,336,974],"s\u00e3o":[66],"poucas":[67],"as":[68,105,161,590,758,832],"contamos":[71],"grande":[74,344,955],"n\u00famero":[75],"cada":[79,98,597,942],"turma,":[80],"o":[81,216,343,396,514,586,639,643,650,662,697,799,812,824,866,891,903,913,958,970,1004],"vem":[83],"dificultar":[84],"ainda":[85,333],"mais":[86,920,944,981],"a":[87,115,212,228,375,393,408,448,479,666,677,688,692,700,708,724,750,773,783,826,980],"aprendizagem.":[88],"Diante":[89],"deste":[90,128,927],"cen\u00e1rio":[91],"e":[92,102,108,112,207,214,244,256,321,332,355,358,395,442,466,549,561,673,699,778,782,806,843,900,960,965,1002],"resultados":[94,282,426],"final":[96],"semestre":[99,420],"nos":[100,110,113,179,430,438,483],"inquietamos":[101],"refletimos":[103],"sobre":[104,447,772],"a\u00e7\u00f5es":[106,382,495],"realizadas":[107],"isto":[109],"instigou":[111],"levou":[114],"buscarmos":[116],"alternativas":[117],"pudessem":[119],"vislumbrar":[120],"alguma":[121],"melhoria.":[122],"Encontramos":[123],"muitos":[124,141],"artigos":[125],"tratam":[127],"problema,":[129],"por":[130,278,307,527,885,967],"exemplo,":[131,308,528],"Congresso":[133],"Brasileiro":[134],"Ensino":[136],"Engenharia":[138],"(COBENGE)":[139],"[2],":[140],"autores,":[142],"relatam":[143],"seus":[145],"artigos,":[146],"algumas":[147,381,609],"possibilidades":[148],"trabalho":[150,276],"sala":[152,500,629],"aula":[154,631,734],"outras":[156],"estrat\u00e9gias":[157,258],"buscar":[159,264],"sanar":[160],"bem":[165,315],"como":[166,306,316,436,518,606,622,873,937],"propiciar":[167,995,1008],"bom":[169],"rendimento":[170],"C\u00e1lculo.":[174,273],"Podemos":[175],"citar":[176,513],"[1]":[177],"diz:":[180],"\u201cMuitos":[181],"alunos,":[182,296],"entanto,":[184],"iniciam":[185],"tais":[186],"terem":[189],"desenvolvido":[190,560],"estruturas":[191],"cognitivas":[192],"relacionadas":[193,504],"interpreta\u00e7\u00e3o":[195],"linguagem":[197],"matem\u00e1tica...":[198],"Revelam,":[199],"assim,":[200],"habilidades":[203],"reflex\u00e3o,":[205],"explora\u00e7\u00e3o":[206],"dedu\u00e7\u00e3o.":[208],"\u00c0s":[209],"vezes,":[210],"guardam":[211],"t\u00e9cnica":[213],"significado":[217],"conceitos.":[219],"E,":[220],"consequentemente,":[221,1007],"desempenho":[225],"acad\u00eamico\u201d.":[226],"Frente":[227],"essa":[229],"realidade,":[230],"grupo":[232],"professoras":[234],"Matem\u00e1tica":[238,352,389,403,441],"do":[239,368,489,555,612,710,760,793,816,829,845,858,896],"Departamento":[240],"Ci\u00eancias":[242],"Exatas":[243],"Engenharias":[245,288],"(DCEEng)":[246],"UNIJU\u00cd":[248],"constituiu":[249],"projeto":[251],"pesquisa":[253],"visando":[254],"investigar":[255],"propor":[257],"sentido":[262,384,809],"efetiva":[266],"Assim,":[274,472],"este":[275],"objetivo":[279,640,904],"relatar":[280],"alguns":[281],"dessa":[283],"pesquisa.":[284],"Nos":[285],"cursos":[286,361,433,456,486,739],"Universidade":[291],"temos":[292],"diversidade":[294],"quais":[298,511],"conclu\u00edram":[299],"seu":[300,564,794],"m\u00e9dio":[302],"diferentes":[304,552,584,963],"modalidades,":[305],"escola":[309],"regular,":[310],"supletivo,":[312],"entre":[313,532,685],"outros,":[314,533],"trabalham":[320],"apenas":[322,976],"estudam,":[323],"aqueles":[324,334],"dedicam":[328],"suficientemente":[329],"estudo,":[331],"t\u00eam":[337],"\u00edndice":[345],"reprova\u00e7\u00f5es":[347],"iniciais":[350,401],"(C\u00e1lculo":[353],"I":[354],"Geometria":[356],"Anal\u00edtica":[357],"Vetores)":[359],"desses":[360],"impacta":[362],"forma":[364],"significativa":[365],"continuidade":[367],"fun\u00e7\u00e3o":[371,884],"pr\u00e9-requisitos":[373],"atrelados":[374],"elas.":[376],"Considerando":[377],"esta":[378,908,952],"realidade":[379],"realizamos":[380],"retomar":[386],"conceitos":[387],"B\u00e1sica,":[390],"necess\u00e1rios":[391],"compreens\u00e3o":[394],"acompanhamento":[397],"satisfat\u00f3rio":[398],"destes":[404,455],"cursos.":[405],"Entre":[406],"elas,":[407,686],"cria\u00e7\u00e3o":[409],"Curso":[412],"Nivelamento":[414],"on-line":[415],"aconteceu":[417],"primeiro":[419],"2010.":[422],"A":[423,742,932],"an\u00e1lise":[424,574],"desta":[427],"a\u00e7\u00e3o":[428],"gerou":[429],"colegiados":[431,439],"Engenharias,":[435],"tamb\u00e9m":[437,966],"Ci\u00eancia":[443],"Computa\u00e7\u00e3o,":[445],"discuss\u00f5es":[446,610,805],"necessidade":[449],"incorpora\u00e7\u00e3o":[451],"grades":[453],"curriculares":[454],"disciplina":[459,480],"presencial":[460],"abordasse":[462],"assuntos":[464],"trabalhados":[465],"explorados":[467],"neste":[468],"nivelamento.":[471],"ano":[474],"2013,":[476],"foi":[477,636,655,730],"criada":[478],"Pr\u00e9-C\u00e1lculo":[482],"curr\u00edculos":[484],"gradua\u00e7\u00e3o":[488],"DCEEng":[490],"institui\u00e7\u00e3o.":[493],"Outras":[494],"importantes,":[496],"desenvolvemos":[498,632],"aula,":[502],"est\u00e3o":[503],"uso":[506,515,613,625,895,971],"ferramentas":[508,759],"computacionais,":[509],"podemos":[512],"softwares":[517,615],"metodologia":[520,938,953],"potencial":[521,956],"ensinar":[523],"matem\u00e1tica.":[524,619],"Softwares":[525],"como,":[526],"GeoGebra,":[529,830],"Graph,":[530],"Wiplot,":[531],"onde":[534,581,687],"propomos":[535,571],"atividades":[536,572],"orientadas,":[537],"possibilitando":[538],"manipula\u00e7\u00f5es":[541],"permitem":[543],"ele":[545],"possa":[546],"realizar":[547],"an\u00e1lises":[548],"compara\u00e7\u00f5es":[550],"situa\u00e7\u00f5es":[553],"dentro":[554],"conte\u00fado":[556],"est\u00e1":[558,941],"sendo":[559],"assim":[562,707,865],"construir":[563,642,669],"conhecimento.":[565],"Um":[566],"exemplo":[567],"disso":[568],"ocorre":[569],"quando":[570],"varia\u00e7\u00e3o":[576],"par\u00e2metros":[578],"fun\u00e7\u00f5es,":[580],"manipular":[583],"gr\u00e1ficos":[585],"poder\u00e1":[588],"perceber":[589,827],"implica\u00e7\u00f5es":[591],"coeficientes":[593,851,876],"vari\u00e1veis":[595],"fun\u00e7\u00e3o.":[598],"Nesta":[599],"perspectiva,":[600],"apresentamos":[602],"trabalhos":[604],"anteriores,":[605],"[3],":[608],"acerca":[611,815],"aulas":[617,930],"Dessa":[620],"forma,":[621],"proposta":[623],"tecnologias":[627,973],"oficina":[634,654,729,745],"elaborada":[637],"conceito":[644,817,867,914],"derivada":[646,725,789,819,869,916],"ponto":[648,683,791,822,841,872,918],"usando":[649],"software":[651,897],"GeoGebra.":[652],"Tal":[653],"estruturada":[656],"contendo":[657],"todos":[658],"passos":[660],"dever\u00e1":[664],"seguir":[665],"fim":[667],"reta":[671,675,689,704,714,720,838,862],"secante":[672,690,715],"tangente":[676,705,839],"determinada":[679],"curva,":[680,767,774],"considerando":[681,757],"comum":[684],"vinculada":[691],"controle":[694],"deslizante":[695],"permite":[696],"movimento":[698],"consequente":[701],"aproxima\u00e7\u00e3o":[702,709],"apresentando":[706],"coeficiente":[711,717,859],"angular":[712,718,860],"tangente,":[721,863],"seja,":[723,911],"ponto.":[727,887],"Essa":[728],"desenvolvida":[731],"C\u00e1lculo":[736],"I,":[737],"Engenharias.":[741],"estrutura":[743],"consiste":[746,975,988],"duas":[748],"atividades,":[749],"primeira":[751],"apresenta":[752],"orienta\u00e7\u00e3o":[754],"GeoGebra":[761],"representa\u00e7\u00e3o":[763],"gr\u00e1fica":[764],"constru\u00e7\u00e3o":[769],"pontos":[771],"retas":[776,780,833,854,879],"secantes":[777,834,855,880],"tangentes":[781],"segunda":[784],"prop\u00f5e":[785],"verifica\u00e7\u00e3o":[787],"atrav\u00e9s":[792,828,844],"c\u00e1lculo":[795,846],"manual.":[796],"Durante":[797],"todo":[798],"desenvolvimento":[800],"oficina,":[802,909],"foram":[803],"propostas":[804],"questionamentos,":[807],"desenvolver":[811],"racioc\u00ednio":[813],"dedutivo":[814],"levando":[823],"aproximam":[836,857],"fixo":[842],"manual":[847],"conclu\u00edrem":[848],"angulares":[852,877],"construindo":[864],"limite":[874],"gr\u00e1fico":[882],"esse":[886],"Vale":[888],"ressaltar":[889],"aluno,":[892],"motivado":[893],"mostra-se":[898],"participativo":[899],"atuante":[901],"atingindo":[902],"proposto":[905],"inicialmente":[906],"compreendendo":[912],"significado,":[921],"fatos":[922],"estes":[923],"evidenciados":[924],"participa\u00e7\u00e3o":[926],"subsequentes.":[931],"utiliza\u00e7\u00e3o":[933],"recursos":[935],"computacionais":[936],"ensino,":[940],"vez":[943],"presente":[945],"pr\u00e1tica,":[948],"pois":[949],"percebemos":[950],"disciplinas,":[964],"entendemos":[968],"recurso":[979],"professores":[984],"motivarem":[985],"aulas;":[987],"meio":[991],"influente":[992],"pode":[994],"aos":[996],"novas":[998],"formas":[999],"gerar":[1001],"disseminar":[1003],"conhecimento":[1005],"e,":[1006],"forma\u00e7\u00e3o":[1010],"condizente":[1011],"anseios":[1014],"sociedade.":[1016]},"counts_by_year":[],"updated_date":"2026-09-07T09:17:50.787605","created_date":"2016-06-24T00:00:00"}
