{"id":"https://openalex.org/W2079536286","doi":"https://doi.org/10.7202/040618ar","title":"La notion de discipline scientifique","display_name":"La notion de discipline scientifique","publication_year":1989,"publication_date":"1989-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W2079536286","doi":"https://doi.org/10.7202/040618ar","mag":"2079536286"},"language":"fr","primary_location":{"id":"doi:10.7202/040618ar","doi":"https://doi.org/10.7202/040618ar","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.7202/040618ar","pdf_url":"https://www.erudit.org/en/journals/po/1989-n15-po2541/040618ar.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210216702","display_name":"Politique","issn_l":"0711-608X","issn":["0711-608X","1918-6584"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310313074","host_organization_name":"Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310313074"],"host_organization_lineage_names":["Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Politique","raw_type":"journal-article"},"volume":null,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://www.erudit.org/en/journals/po/1989-n15-po2541/040618ar.pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":null,"display_name":"Michel Leclerc","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I31571312","display_name":"\u00c9cole Nationale d'Administration Publique","ror":"https://ror.org/05wwfbb42","country_code":"CA","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I31571312","https://openalex.org/I49663120"]},{"id":"https://openalex.org/I4405259365","display_name":"Ecole Nationale d'Administration","ror":"https://ror.org/024g34t51","country_code":"CD","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I4405259365"]}],"countries":["CA","CD"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Michel Leclerc","raw_affiliation_strings":["\u00c9cole Nationale d\u2019Administration Publique ("],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"\u00c9cole Nationale d\u2019Administration Publique (","institution_ids":["https://openalex.org/I31571312","https://openalex.org/I4405259365"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":2,"institutions_distinct_count":2,"corresponding_author_ids":[],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I31571312","https://openalex.org/I4405259365"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":1.7167,"has_fulltext":true,"cited_by_count":42,"citation_normalized_percentile":{"value":0.84015857,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":false},"cited_by_percentile_year":{"min":88,"max":98},"biblio":{"volume":null,"issue":"15","first_page":"23","last_page":"23"},"is_retracted":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T12231","display_name":"Contemporary Sociological Theory and Practice","score":0.2639000117778778,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T12231","display_name":"Contemporary Sociological Theory and Practice","score":0.2639000117778778,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3312","display_name":"Sociology and Political Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14185","display_name":"Research, Science, and Academia","score":0.23399999737739563,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1405","display_name":"Management of Technology and Innovation"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/14","display_name":"Business, Management and Accounting"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T12766","display_name":"Interdisciplinary Research and Collaboration","score":0.08919999748468399,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1207","display_name":"History and Philosophy of Science"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/scientific-disciplines","display_name":"scientific disciplines","score":0.878000020980835},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-issues-in-science","display_name":"social issues in science","score":0.6840000152587891},{"id":"https://openalex.org/keywords/emile-durkheim","display_name":"\u00c9mile Durkheim","score":0.7440000176429749},{"id":"https://openalex.org/keywords/micro-institutions","display_name":"micro-institutions","score":0.8799999952316284},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-control","display_name":"social control","score":0.5019999742507935},{"id":"https://openalex.org/keywords/positivism","display_name":"positivism","score":0.6140000224113464},{"id":"https://openalex.org/keywords/auguste-comte","display_name":"Auguste Comte","score":0.9750000238418579},{"id":"https://openalex.org/keywords/social-construction-of-knowledge","display_name":"social construction of knowledge","score":0.39500001072883606},{"id":"https://openalex.org/keywords/scientific-epistemology","display_name":"epistemology of science","score":0.5080000162124634},{"id":"https://openalex.org/keywords/sociology-of-science","display_name":"sociology of science","score":0.5040000081062317}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C144024400","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q21201","display_name":"Sociology","level":0,"score":0.3997388780117035},{"id":"https://openalex.org/C111472728","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q9471","display_name":"Epistemology","level":1,"score":0.33127015829086304},{"id":"https://openalex.org/C138885662","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q5891","display_name":"Philosophy","level":0,"score":0.32148560881614685}],"mesh":[],"locations_count":2,"locations":[{"id":"doi:10.7202/040618ar","doi":"https://doi.org/10.7202/040618ar","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.7202/040618ar","pdf_url":"https://www.erudit.org/en/journals/po/1989-n15-po2541/040618ar.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210216702","display_name":"Politique","issn_l":"0711-608X","issn":["0711-608X","1918-6584"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310313074","host_organization_name":"Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310313074"],"host_organization_lineage_names":["Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Politique","raw_type":"journal-article"},{"id":"pmh:oai:erudit.org:040618ar","doi":null,"is_oa":false,"landing_page_url":"http://id.erudit.org/iderudit/040618ar","pdf_url":null,"source":{"id":"https://openalex.org/S4377196102","display_name":"\u00c9rudit (Universit\u00e9 de Montr\u00e9al)","issn_l":null,"issn":null,"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/I70931966","host_organization_name":"Universit\u00e9 de Montr\u00e9al","host_organization_lineage":["https://openalex.org/I70931966"],"host_organization_lineage_names":[],"type":"repository"},"license":null,"license_id":null,"version":"submittedVersion","is_accepted":false,"is_published":false,"raw_source_name":"","raw_type":"text"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.7202/040618ar","doi":"https://doi.org/10.7202/040618ar","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.7202/040618ar","pdf_url":"https://www.erudit.org/en/journals/po/1989-n15-po2541/040618ar.pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S4210216702","display_name":"Politique","issn_l":"0711-608X","issn":["0711-608X","1918-6584"],"is_oa":false,"is_in_doaj":false,"is_core":false,"listed_in":[],"host_organization":"https://openalex.org/P4310313074","host_organization_name":"Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310313074"],"host_organization_lineage_names":["Soci\u00e9t\u00e9 qu\u00e9b\u00e9coise de science politique"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Politique","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W2079536286.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W2079536286.grobid-xml"},"referenced_works_count":3,"referenced_works":["https://openalex.org/W112125034","https://openalex.org/W1592042054","https://openalex.org/W2023163867"],"related_works":["https://openalex.org/W3037785540","https://openalex.org/W636140170","https://openalex.org/W3037457649","https://openalex.org/W6987950922","https://openalex.org/W4234231479","https://openalex.org/W2294841526","https://openalex.org/W2523608218","https://openalex.org/W6980944523","https://openalex.org/W3006401781","https://openalex.org/W2133628884"],"abstract_inverted_index":{"La":[0,15],"notion":[1,16,262],"de":[2,17,32,64,75,93,111,154,219,257,260,263,272,285,304,342,344,361,364,372,377,399,404,410,438,466],"discipline":[3,18,42,69,108,127,188,195],"scientifique":[4,387],"et":[5,66,141,171,193,203,291,371,388,396,463],"ses":[6],"enjeux":[7,122,232],"sociaux":[8,123,201,233,322],"Michel":[9],"Leclerc":[10],"\u00c9cole":[11],"nationale":[12],"d'administration":[13],"publique":[14],"scientifique,":[19],"parce":[20],"qu'elle":[21],"repose":[22],"sur":[23,137,301],"un":[24,52,72,91,109,459],"paradoxe,":[25],"\u00e9chappe":[26],"\u00e0":[27,51,87,117,177,221,229,297,309,324,339,383,456],"toute":[28,340],"d\u00e9finition":[29],"pr\u00e9cise.Au":[30],"seuil":[31],"cet":[33,249],"essai,":[34],"il":[35,157],"importe":[36],"en":[37,167,205,353,357,412],"effet":[38],"d'affirmer":[39],"que":[40,84,216,359,448],"la":[41,57,68,98,119,126,155,172,180,187,194,211,217,236,261,265,273,277,299,305,318,325,332,347,378,394,400,405,408,417,436,444],"ne":[43,128,148,207,223],"peut":[44,129,224],"\u00eatre":[45,131,225],"univoquement":[46],"d\u00e9finie.Certes":[47],"celle-ci":[48],"renvoie":[49],"d'abord":[50],"ensemble":[53],"d'unit\u00e9s":[54],"discursives":[55],"dont":[56,96,142],"configuration":[58],"particuli\u00e8re":[59],"d\u00e9limite":[60],"une":[61,80,134,150,160,336],"aire":[62],"autonome":[63],"recherche":[65],"d'exp\u00e9rimentation.Mais":[67],"est":[70,78,335],"aussi":[71,308],"m\u00e9canisme":[73],"social":[74,95],"diff\u00e9renciation":[76,333],"intellectuelle.Elle":[77],"\u00e9galement":[79],"micro-institution,":[81],"au":[82,375,390,430],"sens":[83,460],"Durkheim":[85],"attribuait":[86],"ce":[88,427,457],"terme,":[89],"c'est-\u00e0-dire":[90],"instrument":[92],"contr\u00f4le":[94,373],"rel\u00e8ve":[97],"r\u00e9gulation":[99],"id\u00e9ologique":[100],"des":[101,121,174,231,254,311,320],"activit\u00e9s":[102],"scientifiques.On":[103],"entend":[104],"donc":[105],"ici":[106],"par":[107],"mode":[110,360],"connaissance":[112],"syst\u00e9matique":[113],"qui":[114,162,234,414],"se":[115,433],"r\u00e9alise":[116],"travers":[118],"diversit\u00e9":[120],"institutionnalis\u00e9s.Aussi":[124],"bien,":[125],"plus":[130],"pens\u00e9e":[132],"comme":[133,190,197],"figure":[135],"ferm\u00e9e":[136],"elle-m\u00eame,":[138],"herm\u00e9tiquement":[139],"close,":[140],"les":[143,243,368,381],"limites":[144],"rationnelles":[145],"seraient":[146],"fix\u00e9es":[147],"varietur.Contre":[149],"telle":[151],"vision":[152],"positiviste":[153,275],"discipline,":[156,379],"convient":[158],"d'opposer":[159],"conception":[161],"24":[163],"POLITIQUE,":[164],"15":[165],"met":[166],"\u00e9vidence":[168],"le":[169,270,288,302,397,421,424,449],"relativisme":[170],"pr\u00e9carit\u00e9":[173],"interactions":[175],"sociales":[176],"l'oeuvre":[178],"dans":[179,210,276,420],"discipline.Il":[181],"n'existe":[182],"pas":[183,209],"d'h\u00e9t\u00e9rog\u00e9n\u00e9it\u00e9":[184],"radicale":[185],"entre":[186],"d\u00e9finie":[189],"construction":[191],"discursive":[192],"consid\u00e9r\u00e9e":[196],"manifestation":[198],"rationnelle":[199],"d'enjeux":[200],"organis\u00e9s.L'une":[202],"l'autre,":[204],"effet,":[206],"s'excluent":[208],"r\u00e9alit\u00e9.Nous":[212],"voulons":[213],"pr\u00e9cis\u00e9ment":[214],"montrer":[215],"succession":[218],"l'une":[220],"l'autre":[222],"comprise":[226],"sans":[227],"r\u00e9f\u00e9rence":[228],"l'identification":[230],"structurent":[235],"discipline.\u00c0":[237],"cette":[238],"fin,":[239],"notre":[240],"d\u00e9marche":[241],"empruntera":[242],"\u00e9tapes":[244],"suivantes.Dans":[245],"sa":[246],"premi\u00e8re":[247,418],"partie,":[248,267],"article":[250],"retracera":[251],"sommairement":[252],"quelques-uns":[253],"principaux":[255],"moments":[256],"l'\u00e9volution":[258],"s\u00e9mantique":[259,406],"discipline.Dans":[264],"deuxi\u00e8me":[266],"nous":[268,351],"examinerons":[269],"r\u00f4le":[271],"philosophie":[274],"constitution":[278],"d'un":[279],"objet":[280],"disciplinaire.Nous":[281],"tenterons":[282],"notamment":[283],"d'illustrer":[284],"quelle":[286],"mani\u00e8re":[287],"projet":[289],"unificateur":[290],"dogmatique":[292],"d'Auguste":[293],"Comte":[294],"a":[295],"contribu\u00e9":[296],"paralyser":[298],"r\u00e9flexion":[300],"\u00absyst\u00e8me":[303],"science\u00bb,":[306],"mais":[307],"fournir":[310],"arguments":[312],"\u00e9pist\u00e9mologiques":[313],"aux":[314],"luttes":[315,382],"disciplinaires":[316],"pour":[317,416],"ma\u00eetrise":[319],"biens":[321],"rattach\u00e9s":[323],"pratique":[326,395],"scientifique.Une":[327],"troisi\u00e8me":[328],"partie":[329,349],"montrera":[330],"comment":[331],"disciplinaire":[334],"pr\u00e9misse":[337],"n\u00e9cessaire":[338],"volont\u00e9":[341],"monopolisation":[343],"l'autorit\u00e9":[345],"scientifique.Dans":[346],"derni\u00e8re":[348],"enfin,":[350],"verrons":[352],"quoi":[354],"l'habitus":[355],"disciplinaire,":[356],"tant":[358],"diffusion":[362],"sociale":[363],"l'identit\u00e9":[365],"professionnelle,":[366],"perp\u00e9tue":[367],"rapports":[369],"d'autorit\u00e9":[370],"institutionnels":[374],"sein":[376],"l\u00e9gitime":[380],"l'int\u00e9rieur":[384],"du":[385,392],"champ":[386],"d\u00e9termine":[389],"bout":[391],"compte":[393],"contenu":[398],"discipline.I.":[401],"Origines":[402],"s\u00e9mantiques":[403,440],"C'est":[407],"Chanson":[409],"Roland":[411],"1080":[413],"introduit":[415],"fois":[419],"vocabulaire":[422],"fran\u00e7ais":[423],"mot":[425,458],"discipline.Sous":[426],"vocable":[428],"emprunt\u00e9":[429],"latin":[431,453],"classique,":[432],"superposent":[434],"sous":[435],"forme":[437],"strates":[439],"successives":[441],"l'action":[442],"d'apprendre,":[443],"mati\u00e8re":[445],"d'enseignement":[446],"ainsi":[447],"syst\u00e8me":[450],"philosophique":[451],"transmis.Le":[452],"eccl\u00e9siastique":[454],"donne":[455],"fort":[461],"diff\u00e9rent":[462],"tr\u00e8s":[464],"\u00e9loign\u00e9":[465]},"counts_by_year":[{"year":2025,"cited_by_count":3},{"year":2024,"cited_by_count":1},{"year":2022,"cited_by_count":4},{"year":2021,"cited_by_count":6},{"year":2020,"cited_by_count":1},{"year":2019,"cited_by_count":3},{"year":2018,"cited_by_count":5},{"year":2017,"cited_by_count":2},{"year":2016,"cited_by_count":4},{"year":2015,"cited_by_count":4},{"year":2014,"cited_by_count":1},{"year":2013,"cited_by_count":1},{"year":2012,"cited_by_count":2}],"updated_date":"2026-11-07T11:25:07.637180","created_date":"2016-06-24T00:00:00"}
