{"id":"https://openalex.org/W2008487402","doi":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","title":"Ce que nous apprennent les premi\u00e8res s\u00e9pultures","display_name":"Ce que nous apprennent les premi\u00e8res s\u00e9pultures","alternate_titles":[],"publication_year":2006,"publication_date":"2006-01-01","ids":{"openalex":"https://openalex.org/W2008487402","doi":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","mag":"2008487402"},"language":"fr","primary_location":{"id":"doi:10.1016/j.crpv.2005.12.005","doi":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","pdf_url":"https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S163106830500182X/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S170546617","display_name":"Comptes Rendus Palevol","issn_l":"1631-0683","issn":["1631-0683","1777-571X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["anvur-scientific","cwts-core","ddh","doaj","dongbi-c","jufo-1","norway-1","poland-140","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311095","host_organization_name":"Mus\u00e9um national d'histoire naturelle","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311095"],"host_organization_lineage_names":["Mus\u00e9um national d'histoire naturelle"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Comptes Rendus Palevol","raw_type":"journal-article"},"parent_works":[],"lineage":["https://openalex.org/W2008487402"],"child_works_count":0,"type":"article","is_traditional":true,"indexed_in":["crossref"],"open_access":{"is_oa":true,"oa_status":"bronze","oa_url":"https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S163106830500182X/pdf","any_repository_has_fulltext":false},"authorships":[{"author_position":"first","author":{"id":"https://openalex.org/A5063040683","display_name":"Bernard Vandermeersch","orcid":null,"observed_orcids":[]},"institutions":[{"id":"https://openalex.org/I1294671590","display_name":"Centre National de la Recherche Scientifique","ror":"https://ror.org/02feahw73","country_code":"FR","type":"government","lineage":["https://openalex.org/I1294671590"]},{"id":"https://openalex.org/I15057530","display_name":"Universit\u00e9 de Bordeaux","ror":"https://ror.org/057qpr032","country_code":"FR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I15057530"]},{"id":"https://openalex.org/I4396570533","display_name":"Universit\u00e9 Bordeaux-I","ror":"https://ror.org/001anga17","country_code":"FR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I15057530","https://openalex.org/I4396570533"]}],"countries":["FR"],"is_corresponding":true,"raw_author_name":"Bernard Vandermeersch","raw_affiliation_strings":["Laboratoire d'anthropologie des\u00a0populations du\u00a0pass\u00e9, UMR 5809 du\u00a0CNRS, universit\u00e9 Bordeaux-1, avenue\u00a0des\u00a0Facult\u00e9s, 33405 Talence cedex, France & Nu\u00f1ez de\u00a0Balboa 40, 28001 Madrid, Espagne"],"raw_orcid":null,"affiliations":[{"raw_affiliation_string":"Laboratoire d'anthropologie des\u00a0populations du\u00a0pass\u00e9, UMR 5809 du\u00a0CNRS, universit\u00e9 Bordeaux-1, avenue\u00a0des\u00a0Facult\u00e9s, 33405 Talence cedex, France & Nu\u00f1ez de\u00a0Balboa 40, 28001 Madrid, Espagne","institution_ids":["https://openalex.org/I1294671590","https://openalex.org/I15057530","https://openalex.org/I4396570533"]}]}],"institutions":[],"countries_distinct_count":1,"institutions_distinct_count":3,"corresponding_author_ids":["https://openalex.org/A5063040683"],"corresponding_institution_ids":["https://openalex.org/I1294671590","https://openalex.org/I15057530","https://openalex.org/I4396570533"],"apc_list":null,"apc_paid":null,"fwci":3.1682,"has_fulltext":true,"cited_by_count":22,"citation_normalized_percentile":{"value":0.9191493,"is_in_top_1_percent":false,"is_in_top_10_percent":true},"cited_by_percentile_year":{"min":87,"max":96},"biblio":{"volume":"5","issue":"1-2","first_page":"161","last_page":"167"},"is_retracted":false,"is_pulled":false,"is_paratext":false,"is_xpac":false,"primary_topic":{"id":"https://openalex.org/T10421","display_name":"Pleistocene-Era Hominins and Archaeology","score":0.8695999979972839,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},"topics":[{"id":"https://openalex.org/T10421","display_name":"Pleistocene-Era Hominins and Archaeology","score":0.8695999979972839,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T14208","display_name":"Death, Funerary Practices, and Mourning","score":0.05920000001788139,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/3314","display_name":"Anthropology"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/33","display_name":"Social Sciences"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}},{"id":"https://openalex.org/T10992","display_name":"Forensic Anthropology and Bioarchaeology Studies","score":0.02759999968111515,"subfield":{"id":"https://openalex.org/subfields/1204","display_name":"Archeology (arts and humanities)"},"field":{"id":"https://openalex.org/fields/12","display_name":"Arts and Humanities"},"domain":{"id":"https://openalex.org/domains/2","display_name":"Social Sciences"}}],"keywords":[{"id":"https://openalex.org/keywords/early-burials","display_name":"early burials","score":0.5590000152587891},{"id":"https://openalex.org/keywords/neanderthals","display_name":"Neanderthals","score":0.8119999766349792},{"id":"https://openalex.org/keywords/human","display_name":"human","score":0.5730000138282776},{"id":"https://openalex.org/keywords/qafzeh-cave","display_name":"Qafzeh Cave","score":0.8320000171661377},{"id":"https://openalex.org/keywords/tabun-cave","display_name":"Tabun Cave","score":0.9279999732971191},{"id":"https://openalex.org/keywords/upper-paleolithic","display_name":"Upper Palaeolithic","score":0.7670000195503235},{"id":"https://openalex.org/keywords/funerary-practices","display_name":"funerary practices","score":0.8190000057220459},{"id":"https://openalex.org/keywords/grave-goods","display_name":"grave goods","score":0.45500001311302185},{"id":"https://openalex.org/keywords/origin-of-religion","display_name":"origins of religion","score":0.47099998593330383},{"id":"https://openalex.org/keywords/near-east","display_name":"Near East","score":0.38100001215934753},{"id":"https://openalex.org/keywords/middle-east","display_name":"Middle East","score":0.3179999887943268}],"concepts":[{"id":"https://openalex.org/C2775940992","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q259118","display_name":"Mousterian","level":3,"score":0.8836078643798828},{"id":"https://openalex.org/C171878925","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q35509","display_name":"Cave","level":2,"score":0.62198406457901},{"id":"https://openalex.org/C2778768285","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q130942","display_name":"Theria","level":5,"score":0.5144162774085999},{"id":"https://openalex.org/C2776325015","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q17092469","display_name":"Eutheria","level":5,"score":0.47713541984558105},{"id":"https://openalex.org/C166957645","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q23498","display_name":"Archaeology","level":1,"score":0.4110037684440613},{"id":"https://openalex.org/C205649164","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1071","display_name":"Geography","level":0,"score":0.3631311058998108},{"id":"https://openalex.org/C151730666","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q7205","display_name":"Paleontology","level":1,"score":0.3539610207080841},{"id":"https://openalex.org/C15708023","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q80083","display_name":"Humanities","level":1,"score":0.33904799818992615},{"id":"https://openalex.org/C127313418","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q1069","display_name":"Geology","level":0,"score":0.3268079161643982},{"id":"https://openalex.org/C142362112","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q735","display_name":"Art","level":0,"score":0.30402857065200806},{"id":"https://openalex.org/C167570900","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q101313","display_name":"Phanerozoic","level":4,"score":0.25894680619239807},{"id":"https://openalex.org/C109007969","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q749565","display_name":"Structural basin","level":2,"score":0.17981529235839844},{"id":"https://openalex.org/C73707237","wikidata":"https://www.wikidata.org/wiki/Q102416","display_name":"Cenozoic","level":3,"score":0.15323659777641296}],"mesh":[],"locations_count":1,"locations":[{"id":"doi:10.1016/j.crpv.2005.12.005","doi":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","pdf_url":"https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S163106830500182X/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S170546617","display_name":"Comptes Rendus Palevol","issn_l":"1631-0683","issn":["1631-0683","1777-571X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["anvur-scientific","cwts-core","ddh","doaj","dongbi-c","jufo-1","norway-1","poland-140","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311095","host_organization_name":"Mus\u00e9um national d'histoire naturelle","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311095"],"host_organization_lineage_names":["Mus\u00e9um national d'histoire naturelle"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Comptes Rendus Palevol","raw_type":"journal-article"}],"best_oa_location":{"id":"doi:10.1016/j.crpv.2005.12.005","doi":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","is_oa":true,"landing_page_url":"https://doi.org/10.1016/j.crpv.2005.12.005","pdf_url":"https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S163106830500182X/pdf","source":{"id":"https://openalex.org/S170546617","display_name":"Comptes Rendus Palevol","issn_l":"1631-0683","issn":["1631-0683","1777-571X"],"is_oa":false,"is_in_doaj":true,"is_core":true,"listed_in":["anvur-scientific","cwts-core","ddh","doaj","dongbi-c","jufo-1","norway-1","poland-140","russia-white-list-2"],"host_organization":"https://openalex.org/P4310311095","host_organization_name":"Mus\u00e9um national d'histoire naturelle","host_organization_lineage":["https://openalex.org/P4310311095"],"host_organization_lineage_names":["Mus\u00e9um national d'histoire naturelle"],"type":"journal"},"license":null,"license_id":null,"version":"publishedVersion","is_accepted":true,"is_published":true,"raw_source_name":"Comptes Rendus Palevol","raw_type":"journal-article"},"sustainable_development_goals":[],"study_designs":[],"awards":[],"funders":[],"has_content":{"grobid_xml":true,"pdf":true},"content_urls":{"pdf":"https://content.openalex.org/works/W2008487402.pdf","grobid_xml":"https://content.openalex.org/works/W2008487402.grobid-xml"},"referenced_works_count":19,"referenced_works":["https://openalex.org/W616537449","https://openalex.org/W658534926","https://openalex.org/W1579163349","https://openalex.org/W1968899494","https://openalex.org/W1971570992","https://openalex.org/W1974603542","https://openalex.org/W1976451203","https://openalex.org/W2028473187","https://openalex.org/W2044414908","https://openalex.org/W2048777134","https://openalex.org/W2087836508","https://openalex.org/W2094755833","https://openalex.org/W2239737630","https://openalex.org/W2299258428","https://openalex.org/W2742433577","https://openalex.org/W3144864910","https://openalex.org/W3168975488","https://openalex.org/W4285719527","https://openalex.org/W6996490661"],"related_works":["https://openalex.org/W4293455285","https://openalex.org/W2742433577","https://openalex.org/W4213134571","https://openalex.org/W64995947","https://openalex.org/W3081857539","https://openalex.org/W2972714304","https://openalex.org/W7152404771","https://openalex.org/W3135816337","https://openalex.org/W1538726918"],"abstract_inverted_index":{"L'inhumation":[0],"volontaire":[1],"n'est":[2],"que":[3,38],"l'une":[4],"des":[5,9,34,39,57],"modalit\u00e9s":[6],"du":[7],"traitement":[8],"morts.":[10],"Les":[11],"plus":[12],"anciennes":[13],"s\u00e9pultures":[14],"ont":[15],"\u00e9t\u00e9":[16],"trouv\u00e9es":[17],"au":[18],"Proche-Orient,":[19],"en":[20],"contexte":[21],"moust\u00e9rien,":[22],"et":[23],"datent":[24],"de":[25,41,59,61],"100":[26],"000":[27],"ans":[28],"environ.":[29],"Elles":[30,44],"sont":[31],"le":[32],"fait":[33],"N\u00e9andertaliens":[35],"aussi":[36],"bien":[37],"hommes":[40],"morphologie":[42],"moderne.":[43],"montrent":[45],"l'attention":[46],"port\u00e9e":[47],"\u00e0":[48],"certains":[49],"morts,":[50],"mais":[51],"ne":[52],"peuvent":[53],"\u00eatre":[54],"consid\u00e9r\u00e9es":[55],"comme":[56],"t\u00e9moins":[58],"l'existence":[60],"religions.":[62],"Pour":[63],"citer":[64],"cet":[65],"article":[66],":":[67],"B.":[68,447],"Vandermeersch,":[69,448],"C.":[70,449],"R.":[71,450],"Palevol":[72,451],"5":[73,165,452],"(2006).":[74,453],"What":[75],"the":[76,83,87,112,115,120,129,155,159,177,192,195,207,215,236,243,250,255,261,266,274,280,311,322,335,343,346,349,352,356,409,414,417,420,425,440],"first":[77],"burials":[78,150,237,262,326,418],"tell":[79],"us?":[80],"Burials":[81],"are":[82,131,202,217,224,238,340],"only":[84,289],"one":[85],"of":[86,114,161,194,219,242,248,259,303,306,313,342,351,376,385,388,408,411,416,428],"multiple":[88],"practices":[89],"used":[90],"in":[91,124,134,154,158,197,232,364,400,419],"funerary":[92],"purposes":[93],"that":[94,176,328,395,424],"can":[95,144],"be":[96,145],"interpreted":[97],"by":[98,254],"archaeologists":[99],"without":[100],"ambiguity.":[101],"Normally,":[102],"it":[103,199,209,368,437],"is":[104,122,174,181,206,210,369,381],"easy":[105],"to":[106,141,265,270,295,359,371],"recognise":[107],"a":[108,135,138,211,290,304,377,383,398],"burial,":[109],"even":[110],"if":[111,128,214,392],"limits":[113],"grave":[116],"have":[117,151,296,318,360],"disappeared.":[118],"If":[119,204],"skeleton":[121],"preserved":[123],"anatomical":[125],"position":[126,190],"or":[127],"bones":[130],"bundled":[132],"together":[133,272],"small":[136],"place":[137],"human":[139,227],"intervention":[140],"protect":[142],"them":[143],"inferred.":[146],"The":[147,246],"most":[148],"ancient":[149],"been":[152,319],"found":[153],"Near":[156],"East":[157],"caves":[160],"Qafzeh":[162,353],"(95":[163],"\u00b1":[164,170,184],"kyr)":[166],"and":[167,191,221,284],"Skhul":[168,220],"(101":[169],"12":[171],"kyr).":[172],"It":[173],"possible":[175],"Tabun-1":[178],"burial":[179,357],"(Israel)":[180],"older":[182],"(165":[183],"16":[185],"kyr),":[186],"but":[187,288,387],"its":[188],"stratigraphic":[189],"age":[193],"layer":[196],"which":[198],"was":[200,252,397,434],"uncovered":[201],"uncertain.":[203],"Tabun":[205],"oldest,":[208],"Neandertal":[212],"burial;":[213],"oldest":[216],"those":[218],"Qafzeh,":[222],"they":[223],"morphologically":[225],"modern":[226],"burials.":[228],"But,":[229,337],"more":[230,314],"importantly,":[231],"all":[233,278],"these":[234,325,365],"cases,":[235,366],"associated":[239],"with":[240,273],"artefacts":[241],"Mousterian":[244,267,308,329,421],"culture.":[245],"custom":[247],"burying":[249],"dead":[251],"\u2018invented\u2019":[253],"Mousterians.":[256],"During":[257],"tens":[258],"millennia,":[260],"were":[263,286],"limited":[264],"culture":[268],"before":[269],"diffusing,":[271],"Upper":[275],"Palaeolithic":[276,432],"implements,":[277],"over":[279,348],"world.":[281],"Males,":[282],"females":[283],"children":[285],"buried,":[287],"very":[291,323],"few":[292],"individuals":[293,317],"seemed":[294],"received":[297],"this":[298,373,403,429,445],"particular":[299],"treatment.":[300],"We":[301],"know":[302],"maximum":[305],"30":[307],"burials;":[309],"however,":[310,367],"remains":[312],"than":[315,436],"400":[316],"discovered.":[320],"At":[321],"least,":[324],"demonstrate":[327],"people":[330],"had":[331],"some":[332],"respect":[333],"for":[334],"dead.":[336],"when":[338],"offerings":[339],"part":[341,375],"internment,":[344],"like":[345],"antler":[347],"hands":[350],"11":[354],"adolescent,":[355],"appears":[358,438],"greater":[361,435],"significance.":[362],"Even":[363,391],"difficult":[370],"associate":[372],"as":[374],"religious":[378],"ritual.":[379],"Burial":[380],"not":[382,405],"mark":[384],"religiosity,":[386],"social":[389],"practices.":[390],"we":[393],"suspect":[394],"there":[396],"belief":[399],"an":[401],"afterlife,":[402],"does":[404],"offer":[406],"proof":[407],"presence":[410],"religion.":[412],"Finally,":[413],"diversity":[415,427],"probably":[422],"means":[423],"cultural":[426],"widespread":[430],"Middle":[431],"civilisation":[433],"from":[439],"technological":[441],"remains.":[442],"To":[443],"cite":[444],"article:":[446]},"cited_by_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=cites:W2008487402","counts_by_year":[{"year":2026,"cited_by_count":1},{"year":2025,"cited_by_count":1},{"year":2021,"cited_by_count":3},{"year":2020,"cited_by_count":2},{"year":2019,"cited_by_count":1},{"year":2018,"cited_by_count":1},{"year":2017,"cited_by_count":2},{"year":2016,"cited_by_count":1},{"year":2012,"cited_by_count":3}],"updated_date":"2026-11-16T12:05:36.265796","created_date":"2016-06-24T00:00:00"}
