{"id":"https://openalex.org/G6183700657","display_name":"Format Dehidrogenaz Enzimlere Ait Aktif B\u00f6lgenin \u00c7ok Boyutlu Mutasyonel Analizi ile Karbondioksitten (CO2) Yenilenebilir Enerjinin \u00dcretimi","description":"Sal\u0131n\u0131m\u0131 katlanarak artan sera gaz\u0131 CO2'in, fotosentetik bakteriler taraf\u0131ndan do\u011frudan biyoyak\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc son y\u0131llarda biyoyak\u0131t eldesi i\u00e7in cazip bir y\u00f6ntem olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu prosessin ana reaksiyonu CO2'in, biyoyak\u0131t olarak kullan\u0131labilir hidrokarbonlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bu hidrokarbonlardan formik asit, hidrojen depolamada-ta\u015f\u0131mada, pratik olarak sahip uygun enerji yo\u011funlu\u011fu ve CO2'den elde edilme potansiyeli, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde g\u00fcvenli ve tutu\u015fmayan bir kimyasal hammadde olarak ilgi \u00e7ekmektedir. Bu nedenlerden dolay\u0131 CO2'i formata \u00e7evirecek \u00e7ok say\u0131da y\u00f6ntem ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6ntemlerden en cazip olan\u0131 enzimlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli-y\u00fcksek verimli prosesslerdir. Bu s\u00fcre\u00e7lerde kullan\u0131lacak enzimleri tan\u0131mlamak ya da yeniden tasarlamak bir\u00e7ok alanda kullan\u0131m potansiyeli nedeniyle de dikkat \u00e7ekici olacakt\u0131r. Format dehidrogenazlar\u0131n (FDHs) b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, format\u0131 CO2'e y\u00fckseltmektedir. Tersinir y\u00f6nde ise CO2'i formata indirgemektedir ancak bu y\u00f6nde d\u00fc\u015f\u00fck aktivite veya d\u00fc\u015f\u00fck kararl\u0131l\u0131k, FDHs'\u0131n temel problemi olmu\u015ftur. Ancak, FDHs'\u0131n format\u0131 CO2'e \u00e7evirmesi s\u0131ras\u0131nda \u00fcretti\u011fi NADH'\u0131n farkl\u0131 reaksiyonlarda kofakt\u00f6r yenilenmesinde kullan\u0131lmak \u00fczere verimlili\u011fini, kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, aktivitesini ve kofakt\u00f6r ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek amac\u0131yla protein m\u00fchendisli\u011fi ve yap\u0131sal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bildirime ra\u011fmen protein m\u00fchendisli\u011fi stratejisi ile FDHs'\u0131n CO2 indirgenme verimlili\u011fini iyile\u015ftirme konusunda bir \u00e7al\u0131\u015fma bulunmamaktad\u0131r. Ger\u00e7ekle\u015ftirilen projede, FDHs'\u0131n katalizledi\u011fi tersinir y\u00f6ndeki reaksiyonu i\u00e7in yeni yap\u0131sal ve i\u015flevsel ilkelerin bulunmas\u0131yla CO2'in yenilenebilir enerji formlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek daha verimli NAD+ ba\u011f\u0131ml\u0131 yeni FDH tan\u0131mlanmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Projede, daha y\u00fcksek verimle CO2'in formata indirgenmesini katalizleyen yeni bir FDH'\u0131n tasarlanmas\u0131 i\u00e7in (10) adet FDH enzimi se\u00e7ilmi\u015ftir. Bu enzimleri kodlayan genlerin ticari olarak klonlanm\u0131\u015f halleri elde edildikten sonra; laboratuvar\u0131m\u0131zda protein ifadeleri ger\u00e7ele\u015ftirilmi\u015f ve rekombinant DNA teknolojisi ile y\u00fcksek safl\u0131klarda elde edilmi\u015flerdir. Safla\u015ft\u0131r\u0131lan enzimlerin CO2 indirgenme potansiyelleri incelendikten sonra; biyokimyasal y\u00f6nden karakterize edilmi\u015flerdir. T\u00fcm FDHs'a ait aktif b\u00f6lgede ve aktif b\u00f6lgeye yak\u0131n amino asit pozisyonlar\u0131nda CO2 ile olas\u0131 etkile\u015fimlerde fonksiyonel olabilecek pozisyonlar\u0131 belirlemek i\u00e7in \u00e7ok boyutlu yap\u0131sal analizler ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Yaban\u0131l tip bu enzimler aras\u0131nda CO2'e kar\u015f\u0131 en y\u00fcksek aktiviteyi Chaetomium thermophilum FDH (CtFDH) g\u00f6stermi\u015ftir. Bu nedenle CtFDH enziminin CO2?e kar\u015f\u0131 aktivitesinde protein m\u00fchendisli\u011fi ile iyile\u015ftirmeler yapmak amac\u0131yla aday FDH olarak belirlenmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn enzimlerden elde edilen hem hesapsal hem de deneysel sonu\u00e7lar kullan\u0131larak; CtFDH i\u00e7in protein m\u00fchendisli\u011finde kullan\u0131lacak; fonksiyonel oldu\u011fu tahmin edilen amino asit pozisyonlar\u0131 belirlenmi\u015ftir. Se\u00e7ilen bu be\u015f (5) pozisyona protein m\u00fchendisli\u011finin yar\u0131-rasyonel tasar\u0131m tekni\u011fi uyguland\u0131ktan sonra; elde edilen yakla\u015f\u0131k bin (1000) adet koloniden olu\u015fan mutant k\u00fct\u00fcphanesi elde edilmi\u015ftir. K\u00fct\u00fcphane tarand\u0131ktan sonra, kontrol yaban\u0131l tip CtFDH'e g\u00f6re y\u00fcksek aktivite g\u00f6steren d\u00f6rt (4) mutant biyokimyasal ve hesapsal olarak karakterize edilmi\u015ftir. Elde edilen mutant enzimlerden, yaban\u0131l tip CtFDH'a g\u00f6re yedi (7) kata kadar y\u00fcksek aktivite g\u00f6steren (Gly93HisIle94Tyr) mutant CtFDH elde edilmi\u015ftir. Proje sonunda elde karakterizasyonu yap\u0131lm\u0131\u015f y\u00fcksek aktiviteli mutant CtFDH'\u0131n y\u00fcksek hacimli \u00fcretimine d\u00f6n\u00fck ger\u00e7ekle\u015ftirilecek iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile y\u00fcksek ticarile\u015febilecek katma de\u011ferli \u00fcr\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fme potansiyeli bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, projede ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalardan \u00fcretilmi\u015f \u00e7\u0131kt\u0131lar, benzer konularda yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in de\u011ferli bir referans olacakt\u0131r.","funder_award_id":"214Z292","funder":{"id":"https://openalex.org/F4320322626","display_name":"T\u00fcrkiye Bilimsel ve Teknolojik Ara\u015ft\u0131rma Kurumu","doi":"10.13039/501100004410"},"funded_outputs":["https://openalex.org/W2558457159","https://openalex.org/W2791531819","https://openalex.org/W2896186444","https://openalex.org/W3036284899"],"funded_outputs_count":4,"parent_awards":[],"sub_awards":[],"sub_awards_count":0,"amount":null,"currency":null,"amount_usd":null,"amount_usd_basis":null,"recipients":[],"recipient_countries":[],"recipient_regions":[],"research_scope":{"is_research":true,"basis":"funder_default","tier":1},"funding_type":"research","funder_scheme":"KBAG","start_date":"2015-06-01","end_date":"2018-08-01","start_year":2015,"end_year":2018,"landing_page_url":"https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1227757","doi":null,"provenance":"trdizin_tubitak_projects","lead_investigator":{"given_name":"baris","family_name":"binay","orcid":"0000-0002-6190-6549","role_start":"2015-06-01","affiliation":{"name":"GEBZE TEKN\u0130K \u00dcN\u0130VERS\u0130TES\u0130","country":null,"ids":null},"author":{"id":"https://openalex.org/A5084689849","display_name":"Bar\u0131\u015f Binay","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-6190-6549"},"institutions":[]},"co_lead_investigator":null,"investigators":[{"given_name":"N\u0130CHOLAS JAMES","family_name":"TURNER","orcid":null,"role_start":"2015-06-01","affiliation":{"name":null,"country":null,"ids":null},"author":{"id":"https://openalex.org/A5073735499","display_name":"Nicholas John Turner","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-8708-0781"},"institutions":[]},{"given_name":"OSS\u0130","family_name":"TURUNEN","orcid":null,"role_start":"2015-06-01","affiliation":{"name":null,"country":null,"ids":null},"author":{"id":"https://openalex.org/A5077736797","display_name":"Ossi Turunen","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2593-7436"},"institutions":[]},{"given_name":"Nevin G\u00fcl","family_name":"Karag\u00fcler","orcid":"0000-0002-2300-9484","role_start":"2015-06-01","affiliation":{"name":null,"country":null,"ids":null},"author":{"id":"https://openalex.org/A5066302931","display_name":"Nevin G\u00fcl Karag\u00fcler","orcid":"https://orcid.org/0000-0002-2300-9484"},"institutions":[]},{"given_name":"ZEYNEP EFSUN","family_name":"DUMAN","orcid":null,"role_start":"2015-06-01","affiliation":{"name":null,"country":null,"ids":null},"author":{"id":"https://openalex.org/A5032359450","display_name":"Zeynep Efsun Duman\u2010\u00d6zdamar","orcid":"https://orcid.org/0000-0003-4152-3687"},"institutions":[]}],"works_api_url":"https://api.openalex.org/works?filter=awards.id:G6183700657","primary_topic":null,"topics":null,"institution_awarded":[{"id":"https://openalex.org/I109297418","display_name":"Gebze Technical University","ror":"https://ror.org/01sdnnq10","country_code":"TR","type":"education","lineage":["https://openalex.org/I109297418"]}],"updated_date":"2026-11-10T03:01:11.000Z","created_date":"2026-07-13T04:53:33.000Z"}
